III SA/Wa 851/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Kamińska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Alojzy Skrodzki, Asesor WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2005 r. sprawy ze skargi L. S. oraz D. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] listopada 2004r. Nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] listopada 2004r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. określił Państwu L. i D. S. podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 2002 w kwocie 3.428,80zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji stwierdził, iż na podstawie przedłożonych przez podatników dokumentów w postaci: zaświadczenia z dnia [...] grudnia 2002r. wydanego przez Chrześcijański Kościół [...], dowodu wpłaty z dnia [...] grudnia 2002r. kwoty 3.500zł na konto ww. kościoła oraz materiałów zebranych w sprawie poddano pod wątpliwość prawidłowość dokonanej czynności prawnej związanej z przekazaniem darowizny, kwalifikując ją jako czynność pozorną, a więc nieważną na podstawie art. 58 § 1 i 83 § 1 Kodeksu cywilnego. Tym samym organ zakwestionował prawo do odliczenia od dochodu ww. darowizn. Decyzją z dnia [...] lutego 2005r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżoną przez podatników decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy uzasadniając swoje stanowisko zauważył, że z materiału dowodowego wynika, iż jako potwierdzenie dokonanej darowizny skarżący przedstawili bankowy dowód wpłaty z [...] grudnia 2002r. na kwotę 3.500zł tytułem darowizny na cele kultowe oraz zaświadczenie Rady Chrześcijańskiego Kościoła [...] o wykorzystaniu darowizny zgodnie ze statutem tego kościoła i celem wskazanym przez darczyńcę. Organ drugiej instancji powołując się na art. 888, art. 58 § 1 i art. 83 § 1 Kodeksu cywilnego, a także materiały zgromadzone w toku postępowania karnego prowadzonego przez prokuraturę Okręgową w W. przeciwko przedstawicielom Chrześcijańskiego Kościoła [...] uznał, że wymienione wyżej dokumenty,, potwierdzają fikcyjną umowę". Bowiem przesłuchany w charakterze podejrzanego przewodniczący Rady Kościoła zeznał, że pieniądze wpłacane przez darczyńców na rachunek bankowy kościoła były następnie im zwracane po potrąceniu 10 % wpłaconej kwoty. W protokole przesłuchania przewodniczącego Rady Kościoła przedstawione są okoliczności towarzyszące zawieraniu fikcyjnych umów. W związku z powyższym, Dyrektor Izby Skarbowej w W. uznał za bezzasadne odliczenie od dochodu D. S. kwoty 3.500zł z tytułu darowizny na cele kultu religijnego ( art. 26 ust. 1 pkt 9 lit b w związku z ust. 5 i ust. 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Państwo S. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący oświadczyli, że dokonali darowizny w dobrej wierze i nie mogą odpowiadać za,, malwersacje przedstawicieli kościoła". Zauważyli, że postępowanie karne przeciwko biskupowi nie zostało zakończone. Organa podatkowe bezpodstawnie zakwestionowały, zatem zasadność odliczeń od dochodu kwot z tytułu darowizny, gdyż,, pieniądze, które przekazali na ręce księdza G. W. były uczciwie darowane". Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymują swoją dotychczasowa argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do rozważenia niniejszego sporu wyjaśnienia wymaga, iż zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Granice rozpoznania sprawy wyznacza treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Skarga zasługuje na uwzględnienie, z powodu naruszenia w postępowaniu podatkowym przed organami obu instancji przepisów postepowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W., jak i poprzedzająca ją decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego W., zostały wydane mimo nie wyjaśnienia podstawowych kwestii dla właściwego zastosowania prawa materialnego, a dotyczących stanu faktycznego sprawy. Tym samym organy podatkowe, arbitralnie stwierdzając, iż strona nie ma prawa do odliczenia od dochodu kwoty darowizny, uchybiły dyspozycji art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej w sposób, który mógł mieć zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania podatkowego, organy podatkowe słusznie zakwestionowały zasadność dokonania przez skarżących w zeznaniu podatkowym za 2002r. ( PIT – 37) odliczenia od dochodu męża kwoty z tytułu darowizny, w wysokości nieprzekraczającej 10% jego dochodów. Zgodnie z dyspozycją art. 26 ust. 1 pkt 9 lit b w związku z ust. 5 i ust. 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm. – w brzmieniu obowiązującym w 2002r.), podstawę obliczenia podatku stanowi dochód po odliczeniu kwot darowizn, miedzy innymi na cele kultu religijnego i na działalność charytatywno- opiekuńczą. Wysokość wydatków z tytułu darowizn ustala się na podstawie dowodu wpłaty na rachunek bankowy obdarowanego. Skarżący, w celu udokumentowania zawarcia umowy darowizny z Chrześcijańskim Kościołem [...] w dniu [...] grudnia 2002r., przedłożyli organom podatkowym stosowne dokumenty, a mianowicie bankowy dowód wpłaty na kwotę 3.500zł tytułem darowizny oraz zaświadczenie Rady Chrześcijańskiego Kościoła [...] o wykorzystaniu darowizny zgodnie ze Statutem Kościoła i przeznaczeniem darczyńcy. Organ podatkowy pierwszej instancji, zakwalifikował przedmiotowe czynności prawne jako pozorne, a zatem nieważne, powołując się jednocześnie na treść przepisów art. 58 § 1 i art. 83 § 1 Kodeksu cywilnego. Z uzasadnienia decyzji natomiast nie wynika, na jakich ustaleniach faktycznych organ oparł swoje rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy natomiast w uzasadnieniu swojej decyzji powołując się na materiały postępowania karnego prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w W. przeciwko przedstawicielom Chrześcijańskiego Kościoła [...] stwierdził arbitralnie, że dokument wpłaty darowizny potwierdza fikcję prawną, bowiem biskup opisał mechanizm zawierania fikcyjnych umów. Należy zauważyć, że organ podatkowy nie wypowiedział się jednoznacznie, że taka sytuacja miałaś miejsce również w rozpatrywanej sprawie, tym samym nie odniósł się do zarzutów, co do tej kwestii zawartych w odwołaniu. W konkluzji należy stwierdzić, ze ocena prawidłowości zastosowania przepisów, art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego będzie możliwa dopiero wtedy, gdy dokładnie zostanie ustalony stan faktyczny w sprawie. Pozorności umowy jest okolicznością faktyczną i jako taka podlega ona ustaleniu. Organ odwoławczy, utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy, nie ustosunkował się do tego zagadnienia. Nie podjął inicjatywy uzupełnienia materiału dowodowego w celi ustalenia prawdy obiektywnej. Rozstrzygniecie zostało oparte wyłącznie na podstawie oceny treści protokołu przesłuchania w charakterze podejrzanego przedstawiciela Rady Koła. Organ odwoławczy, zatem nie odniósł się do argumentów podniesionych przez skarżących w odwołaniu od tej decyzji. Takie działanie nie może zasługiwać na aprobatę Sądu. Jeżeli przedstawione przez stronę dokumenty budziły wątpliwości, co do okoliczności faktycznego przekazania darowizny, organy podatkowe powinny przesłuchać na tę okoliczność darczyńcę, a w razie dalszych wątpliwości innych świadków, przede wszystkim księdza działającego jako pośrednik w przekazywaniu kwot darowizny. Organ odwoławczy powołując się na materiały zgromadzone w toku postepowania karnego prowadzonego przeciwko przedstawicielom Kościoła nie zbadał ich mocy dowodowej w świetle zeznań skarżącego. Dopiero w razie nieuzasadnionej odmowy złożenia wyjaśnień przez darczyńcę organ podatkowy może wydać decyzję określającą wysokość należnego podatku bez uwzględnienia kwot darowizn odliczonych od dochodu. W uzasadnieniach zaskarżonych decyzji organy podatkowe nie wyjaśniły, uwzględniając art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, dlaczego nie dały wiary dowodom przedstawionym przez stronę skarżącą. Stosownie, bowiem do treści tego przepisu organ podatkowy w uzasadnieniu faktycznym decyzji powinien przytoczyć wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonać na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania oceny, czy dna okoliczność została udowodniona. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno być zindywidualizowane. Powołanie się w nim na same fakty dotyczące rodzaju sprawy prowadzi do jego wadliwości, gdyż nie wskazuje ono na podstawę konkretyzacji przepisów prawa ( J.Borkowski – B.Adamiak,J.Borkowski, R.Mastalski, J.Zubrzycki – Ordynacja podatkowa s. 691). Z uwagi na brak wyjaśnienia podstawowych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności niemożliwe jest ustosunkowanie się Sądu w niniejszym postępowaniu, co do zawartego w skardze zarzutu naruszenia przez organy podatkowe prawa materialnego skutkującego nieuwzględnieniem kwoty darowizny do wysokości nieprzekraczającej 10% dochodu. Ocena prawidłowości zastosowania przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz art.58 i 83 Kodeksu cywilnego będzie możliwa dopiero wtedy, gdy dokładnie zostanie ustalony stan faktyczny w sprawie. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.