III SA/Wa 852/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Owsiak (sprawozdawca), sędzia WSA Tomasz Sałek, Protokolant referent stażysta Grażyna Dmitruk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego oddala skargę 1. Postępowanie przed organami podatkowymi. 1.1. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: DIAS/organ drugiej instancji/organ odwoławczy) z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego. 1.2. Wnioskiem z dnia 7 czerwca 2017 r. M. S. (dalej: Skarżąca/Strona) zwróciła się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. (dalej: NUS) z prośbą o zaniechanie obliczenia i poboru podatku z tytułu emerytury otrzymywanej z Czech oraz o wyrażenie zgody na nieskładanie zeznania podatkowego PIT - 36. Wniosek uzasadniła trudną sytuacją materialną i niską emeryturą. Jedynym dochodem Strony jest emerytura w wysokości 718,68 zł i dodatek z Czech w wysokości 516,24 zł brutto. Gospodarstwo domowe prowadzi z mężem, oboje mają przyznane grupy inwalidzkie i ponoszą koszty leczenia. Dlatego Strona zwróciła się o nienaliczanie podatku od emerytury i zwolnienie z obowiązku składania zeznania podatkowego. 1.3. Decyzją z dnia [...] września 2017 r. NUS umorzył postępowanie w sprawie zaniechania poboru podatku i wyrażenia zgody na nieskładanie zeznania podatkowego jako bezprzedmiotowe. 1.4. W dniu 10 października 2017 r. Strona złożyła odwołanie od ww. decyzji. W uzasadnieniu ponownie zwróciła się o zaniechanie w całości poboru podatku dochodowego w kwocie 97 zł miesięcznie, naliczanego przy wypłacie emerytury czeskiej. Zwróciła także uwagę, iż jest osobą w wieku 82 lata i nie jest w stanie rozliczać się sama dodatkowo z urzędem skarbowym, a wysokość emerytury jaką uzyskuje nie pozwala na zatrudnienie księgowej. 1.5. Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. DIAS zauważył, że Strona wniosła o zaniechanie poboru podatku od emerytury z Czech oraz wyrażenia zgody na nieskładanie zeznania podatkowego PIT-36. Następnie wskazał, że jedynym przypadkiem umożliwiającym zastosowanie instytucji zaniechania poboru podatku jest art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: O.p.) upoważniający Ministra właściwego do spraw finansów publicznych do wydania w drodze rozporządzenia, w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników o zaniechaniu w całości lub w części poboru podatków, określając rodzaj podatku, okres, w którym następuje zaniechanie i grupy podatników, których dotyczy zaniechanie. Organ odwoławczy wskazał, że zaniechanie poboru podatku nie może mieć zastosowania na wniosek w indywidualnej sprawie. Również organy podatkowe nie zostały upoważnione do stosowania tego typu ulgi. Natomiast odnośnie zwolnienia Strony z obowiązku składania zeznań podatkowych PIT – 36, DIAS stwierdził, że w tym zakresie także brak jest stosownych regulacji. Mając na uwadze powyższe, DIAS uznał, że postępowanie w powyższym zakresie bez unormowania wniesionego żądania w przepisach podatkowych jest bezprzedmiotowe. W związku z powyższym organ podatkowy pierwszej instancji nie miał podstaw prawnych do wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie zaniechania poboru zaliczek na podatek dochodowy od emerytury uzyskiwanej z Czech oraz zwolnienia Strony ze składnia zeznań podatkowych. Następnie DIAS wskazał, że zamiast art. 165a O.p. NUS zastosował instytucję wynikającą z art. 208 O.p., wydając decyzję umarzającą postępowanie z wniosku Strony. Jednakże, zdaniem organu odwoławczego, powyższe rozstrzygnięcie wywiera ten sam skutek, co odmowa wszczęcia postępowania, a wobec tego nie narusza, ani nie ogranicza praw strony, zatem brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. 2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji. 2.1. Skarżąca nie zgodziła się z powyższą decyzją i złożyła skargę do WSA w W. . Strona wniosła o uchylenie decyzji DIAS z dnia [...] stycznia 2018 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji NUS z dnia [...] września 2017 r. oraz o zaniechanie poboru zaliczek na podatek dochodowy od emerytury otrzymywanej z Czech i zwolnienie z obowiązku składania zeznań podatkowych. Skarżąca wniosła również o zaniechanie w całości poboru podatku dochodowego w kwocie 97 zł miesięcznie naliczanego przy wypłacie emerytury czeskiej. Skarżąca wskazała, że jest osobą w wieku 82 lat, schorowaną i nie jest w stanie rozliczać się dodatkowo z urzędem skarbowym. Wysokość emerytury, jaką uzyskuje, nie pozwala na pobieranie pomocy księgowej w celu rozliczania. 2.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 3.1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 3.2. Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. 2018 r., poz. 1302, ze zm., dalej: p.p.s.a.) lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. 3.3. Oceniając skarżoną decyzję w świetle wskazanych powyżej kryteriów uznać należy, że organy nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 3.4. Istotą sporu w sprawie jest kwestia oceny na gruncie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz przepisów Ordynacji podatkowej czy organy prawidłowo umorzyły postępowanie wszczęte wnioskiem Skarżącej. 3.5. Na wstępie wskazać należy, że postępowanie podatkowe zainicjowane zostało wnioskiem Strony z dnia 7 czerwca 2017 r., który wyznaczał ramy sprawy i treść żądania Strony precyzujące zakres wszczętego postępowania. Pismem z dnia 7 czerwca 2017 r. Skarżąca wniosła o zaniechanie poboru podatku od emerytury z Czech oraz wyrażenie zgody na nieskładnie zeznania podatkowego PIT-36. Strona wskazała na okoliczności związane z jej trudną sytuacją materialną i zdrowotną, które w jej ocenie uzasadniały przyznanie ulgi. Pismem z dnia 7 lipca 2017 r. organ wezwał Stronę do jednoznacznego sprecyzowania zakresu żądania. Odpowiadając na wezwanie pismem z dnia 24 lipca 2017 r. Strona opisała swoją trudną sytuację finansową, rodzinną i zdrowotną oraz wskazała, że w związku z tym prosi o zaniechanie poboru podatku za 2017 r. i lata następne. Strona ponowie wniosła o wyrażenie zgody na nieskładanie zeznań podatkowych PIT-36. 3.6. Odnosząc treść powyższego żądania Skarżącej do przepisów prawa materialnego dotyczących stosowania ulg wskazać należy, że jedynym przypadkiem umożliwiającym zastosowanie instytucji zaniechania poboru podatku jest art. 22 § 1 pkt 1 O.p. Przywołany przepis upoważnia Ministra właściwego do spraw finansów publicznych do rozstrzygania w drodze rozporządzenia, w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników, o zaniechaniu w całości lub w części poboru podatków, określając rodzaj podatku, okres, w którym następuje zaniechanie i grupy podatników, których dotyczy zaniechanie. Jak z powyższego wynika, w świetle obowiązujących przepisów prawa, instytucja zaniechania poboru podatku nie może być stosowana przez organy podatkowe w formie indywidualnych decyzji administracyjnych. Organy podatkowe nie mogą, nawet wtedy, gdy zachodzą przemawiające za tym przesłanki, uwolnić podatnika od ciężaru podatkowego przed powstaniem zobowiązania podatkowego. Mogą jedynie, na podstawie art. 67a O.p., dokonać umorzenia zaległości podatkowych. Powyższe wskazuje, iż zaniechanie poboru podatku nie może mieć zastosowania na wniosek w indywidualnej sprawie, gdyż organy podatkowe nie zostały upoważnione do stosowania tego typu ulgi. Nie ma też obecnie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 O.p., które regulowałyby kwestie zaniechania poboru podatku od świadczeń emerytalno-rentowych otrzymywanych z Czech. Reasumując, w zakresie zaniechania poboru podatku brak jest rozwiązań prawnych, które pozwoliłyby organom podatkowym na orzekanie w zakresie żądania sprecyzowanego przez Skarżącą. Podobnie rzecz się ma odnośnie drugiego żądania Skarżącej, a mianowicie zwolnienia Strony z obowiązku składania zeznań podatkowych PIT–36. Także w tym przypadku brak jest stosownych regulacji w przepisach prawa, które pozwoliłyby na zwolnienie Skarżącej z obowiązku składania zeznań podatkowych PIT–36 zgodnie z jej wnioskiem. Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych regulujące kwestie składania zeznań podatkowych przez podatników przewidują jedynie możliwość wystąpienia z wnioskiem o sporządzenie zeznania przez urząd skarbowy, jednakże takie zeznanie musi być przez podatnika zaakceptowane, na co wskazuje art. 45ca pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 1509 ze zm.). 3.7. Prawidłowo wiec organy uznały, biorąc pod uwagę treść obowiązujących przepisów prawa, w szczególności art. 22 § 1 pkt 1 O.p., że postępowanie w przedmiocie zaniechania poboru zaliczek na podatek dochodowy od emerytury uzyskiwanej z Czech oraz zwolnienie Skarżącej z obowiązku składania zeznań podatkowych nie może być prowadzone, gdyż brak jest przepisów prawa, z których wprost wynika taka możliwość czy uprawnienie. Skoro wobec braku unormowania wniesionego żądania w przepisach prawa podatkowego, postępowanie w powyższym przedmiocie nie może się toczyć, prawidłowo też uznano je za bezprzedmiotowe. Zasadnie więc DIAS uznał, że organ podatkowy pierwszej instancji nie miał podstaw prawnych do wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie zaniechania poboru zaliczek na podatek dochodowy od emerytury uzyskiwanej z Czech oraz zwolnienia Strony ze składnia zeznań podatkowych. Prawidłowo też DIAS wskazał, że w takim przypadku organ podatkowy winien skorzystać z uprawnienia przyznanego w art. 165a § 1 O.p., zgodnie z którym w sytuacji, gdy żądanie (wniosek) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wprawdzie NUS zastosował instytucję wynikającą z art. 208 O.p. wydając decyzję umarzającą postępowanie z wniosku Strony, jednak nie jest to takie naruszenie przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż rozstrzygnięcie to wywiera ten sam skutek (brak możliwości merytorycznego rozpatrzenia wniosku strony), co odmowa wszczęcia postępowania, a wobec tego nie narusza, ani nie ogranicza praw Strony. 3.8. Reasumując, w ocenie Sądu, skarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 3.9. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę w całości.