III SA/Wa 855/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Krawczak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie oddalenie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. po rozpatrzeniu zażalenia A. P. (dalej zwany "Skarżącym" lub "Stroną") z dnia 25 lipca 2011r. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lipca 2011 r. oddalającego skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obejmujących zaległości z tytułu podatku rolnego oraz tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego grzywnę z tytułu mandatu karnego kredytowego prowadzi egzekucję do majątku Skarżącego. Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiadomieniem z dnia 1 czerwca 2011 r. dokonał zajęcia wierzytelności Skarżącego z tytułu diety w K. Izbie Rolniczej z/s w P.. O dokonanym zajęciu wierzytelności powiadomiono Skarżącego w dniu 6 czerwca 2011 r. Pismem z dnia 9 czerwca 2011 r. Skarżący wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w B. skargę na dokonane ww. zawiadomieniem zajęcie wierzytelności z tytułu diety. W skardze podniósł, iż dokonane zajęcie wierzytelności z tytułu diety otrzymywanej za udział w posiedzeniach Rady Powiatowej podlega uchyleniu, z uwagi na to, że otrzymywana wierzytelność nie jest dostawą, robotą ani usługą o której mowa w art. 89 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, z późn. zm. dalej "u.p.e.a."). Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. oddalił wniesioną skargę. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, iż organ egzekucyjny dokonał czynności zajęcia wierzytelności z tytułu diety zgodnie z przepisami u.p.e.a. Skarżący pismem z dnia 25 lipca 2011 r. wniósł zażalenie do Ministra Finansów, w którym podniósł, iż zajęcie wierzytelności z tytułu diety otrzymywanej za udział w posiedzeniach Rady Powiatowej nie jest dostawą, robotą ani usługą w rozumieniu art. 89 u.p.e.a. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lipca 2011 r. oddalające skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z tytułu diety. Minister Finansów uznał, iż czynności zajęcia wierzytelności z tytułu diety dokonano zgodnie z przepisami ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto zwrócił uwagę, iż przedmiotem dokonanego zajęcia są wierzytelności z tytułu diety, a nie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług. Pismem z dnia 15 stycznia 2012 r. Skarżący wniósł skargę na powyższe postanowienie, w którym podniósł, iż w chwili dokonania zajęcia wierzytelności z tytułu diety, tj. w dniu 1 czerwca 2011 r. nie istniała wierzytelność z tytułu diety, a zatem wierzytelności z tytułu diety powstałe po tym terminie nie podlegały zajęciu. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest niezasadna. Dokonując oceny podniesionych w skardze zarzutów, przede wszystkim należy wskazać, iż skoro Skarżący posiada zaległości z tytułu należności o charakterze publicznoprawnym (w tym podatkowych) i z tej racji prowadzone jest wobec niego administracyjne postępowanie egzekucyjne, nie może on zasadnie oczekiwać, iż nie będą podejmowane wobec niego jakiekolwiek działania zmierzające do przymusowego wyegzekwowania tych należności. Dotyczyć to może również sfery prowadzonej przez niego działalności w izbach rolniczych będących organizacjami samorządu rolniczego. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności egzekucyjnej, zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego. Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zatem zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. Dariusz Jankowiak w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., s. 390; zob. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 139/08, niepubl.). W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora (por. wyroki WSA w Warszawie z 14 marca 2008 r., III SA/Wa 85/08, niepubl.; z 30 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1262/07, niepubl.; z 28 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1626/07, niepubl.). Z istoty skargi, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. wynika więc, iż w jej ramach nie można wnosić zarzutów materialnoprawnych, lecz wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych. Stwierdzić należy, iż organy administracji w przedmiotowej sprawie miały za zadanie rozpatrując skargę Strony zbadać prawidłowość podjętych czynności egzekucyjnych. Zgodnie z uregulowaniem zawartym w art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Z powyższego zapisu wynika, że podstawową zasadą tego postępowania jest jego celowość (skuteczność) czyli podejmowanie w nim takich postanowień i innych czynności, które zmierzają najprostszą drogą do wykonania przez zobowiązanego spoczywającego na nim obowiązku (por. Komentarz do art. 7 u.p.e.a. - Dariusz R. Kijowski - LEX 2010). Sąd zauważa, iż środek egzekucyjny jest niedopuszczalny wówczas, jeżeli nie został przewidziany w ustawie, albo został wprawdzie przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju. W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności, którym była K. Izba Rolnicza w C., zobowiązana do zapłaty zobowiązanemu diety za udział w posiedzeniu Rady Powiatowej. Zastosowany środek egzekucyjny mieści się w katalogu środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. Przepisem art. 89 i n. u.p.e.a. normodawca umożliwił przeprowadzenie egzekucji z wierzytelności pieniężnych innych niż określone w art. 72-85 u.p.e.a. Egzekucja prowadzona na podstawie tego przepisu (art. 89) dotyczy tych wierzytelności, które nie są uregulowane w sposób szczególny. Zgodnie z art. 89 § 1 i § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi, bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem. Warunkiem skuteczności dokonanej czynności egzekucyjnej (zajęcia egzekucyjnego) zmierzającej do zastosowania egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych jest dopełnienie przez organ egzekucyjny obowiązków wynikających z art. 67 § 1 u.p.e.a. tj. wystawienie zawiadomienia o zajęciu, zawierającego elementy wyszczególnione w tym przepisie - w tym wskazanie osoby zobowiązanego w sposób umożliwiający jego identyfikację, a ponadto oznaczenie zajmowanej wierzytelności pieniężnej. Wzór zawiadomienia o zajęciu stanowi załącznik nr 16 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.), który zawiera również pouczenie dłużnika zajętej wierzytelności co do dopełnienia wynikającego z art. 89 § 3 pkt 1 u.p.e.a. obowiązku w zakresie złożenia oświadczenia oraz skutków niezastosowania się do tego wezwania. Jeżeli chodzi o zastrzeżenia Skarżącego odnośnie wykładni art. 89 u.p.e.a., a w konsekwencji możliwości zastosowania wskazanego tam środka egzekucyjnego - w postaci egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych - w rozpoznawanej sprawie z tytułu diety za udział w posiedzeniu Rady Powiatowej, w ocenie Sądu, zasadne jest stanowisko przedstawione przez Ministra Finansów, który uznał, iż w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne ocenie prawidłowości podlega zastosowany środek egzekucyjny, a nie jego realizacja. W ocenie Sądu Minister Finansów prawidłowo stwierdził w odpowiedzi na skargę, że uznanie dokonanego zajęcia wierzytelności przez dłużnika zajętej wierzytelności, nie obliguje organu egzekucyjnego do badania źródła pochodzenia przekazanej wierzytelności. Sąd podziela pogląd Ministra Finansów, że organ egzekucyjny nie ponosi zatem odpowiedzialności za ewentualne szkody wyrządzone Skarżącemu przez dłużnika zajętej wierzytelności. Ewentualnych roszczeń z tytułu realizacji zajęcia przez dłużnika zajętej wierzytelności Skarżący może dochodzić wyłącznie od dłużnika zajętej wierzytelności. Należy zauważyć również, iż zgodnie z art. 21a ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o izbach rolniczych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 927 z późn. zm.) członkom walnego zgromadzenia, zarządu, komisji problemowych, komisji rewizyjnej, rady powiatowej izby i delegatowi do Krajowej Rady Izb Rolniczych przysługują diety oraz zwrot kosztów podróży służbowych na zasadach określonych przez walne zgromadzenie. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ww. ustawy jednostkami organizacyjnymi samorządu rolniczego są izby rolnicze. Izby posiadają osobowość prawną (art. 3 ust. 5 tej ustawy). Z treści art. 9 ust. 1 ustawy wynika, iż organami izby są: walne zgromadzenie, komisja rewizyjna, zarząd, rady powiatowe izby. Z akt sprawy wynika, iż za udział w posiedzeniu Rady Powiatowej Skarżącemu przysługuje dieta zgodnie z przyjętymi przez Walne Zgromadzenie uchwałami. Uchwała Walnego Zgromadzenia stanowiła czynność prawną. Jak to bowiem przyjmuje się w przeważającej części w doktrynie, a także w orzecznictwie Sądu Najwyższego (patrz: m.in. orzeczenie z dnia 21 października 1998 r. II CKN 3/98 - niepubl., orzeczenie z dnia 2 grudnia 1998 r. I CKN 90/97 - niepubl.; wyrok z dnia 8 października 1998 r. II CKN 912/97 - niepubl.) i z czym należy się zgodzić, zarówno statut osoby prawnej, jak i inne akty tzw. prawa wewnętrznego stanowione przez organy osoby prawnej i obowiązujące wszystkich członków są w istocie umową między partnerami stosunku członkostwa. W rozpoznawanej sprawie skutkowałoby to przyjęciem, że dieta nie jest "dostawą, robotą ani usługą", o której mowa w art. 89 § 2 u.p.e.a. Stanowi natomiast inną wierzytelność pieniężną należną Zobowiązanemu od K. Izby Rolniczej z/s w P. za udział w posiedzeniach Rady Powiatowej. Wierzytelność ta jest jedynie uprawnieniem wynikającym ze stosunku zobowiązaniowego. Zajęcie wierzytelności zostało dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Z powyższych powodów Sąd nie dopatrzył się naruszenia w zaskarżonym postanowieniu art. 89 u.p.e.a. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia – w zakresie oraz według kryteriów określonych w przytoczonych na wstępie przepisach - stwierdzić zatem należało, że przy jego wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania egzekucyjnego. Wobec tego - na podstawie art. 151 p.p.s.a. – skarga została oddalona