III SA/Wa 856/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA Jerzy Płusa, , po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w sprawie ze skargi E. C. i H. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu Skarżący E. i H. C. wnieśli na formularzach PPF o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na trudną sytuację finansową spowodowaną roszczeniami organów podatkowych. Źródłami utrzymania Skarżących są: umowa o pracę, umowy zlecenia oraz emerytura, z których dochód wynosi odpowiednio 1.200 zł, 8.862,76 zł i 3.505 zł oraz 1.600 zł. Skarżący zaznaczyli, że między nimi istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Wykonując wezwanie referendarza sądowego pełnomocnik Skarżących przesłał pismo z 24 maja 2010 r., w którym wyjaśnił, że wniosek dotyczy zwolnienia od wpisu od skargi. Wskazał, że przychody z działalności Skarżącego za 2010 r. wyniosły 7.577,71 zł, zaś koszty ich uzyskania 18.851,74 zł. Pełnomocnik poinformował jednocześnie, że przedstawienie dalszych informacji i dokumentów – z uwagi na pobyt Skarżącego w sanatorium – nastąpi po 3 czerwca 2010 r. Do pisma dołączył deklaracje VAT-7, zaświadczenia o zarobkach, zaświadczenie o pobycie w sanatorium. W tak przedstawionym stanie faktycznym postanowieniem z 22 czerwca 2010 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącym przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, tj. zwolnienia od wpisu sądowego, wskazując iż Skarżący nie nadesłali żądanych dokumentów, do przedłożenia, których zostali wezwani. Zatem niemożliwa była ocena ich rzeczywistej sytuacji materialnej. Od powyższego postanowienia Referendarza sądowego pismem z dnia 1 lipca 2010 r., dochowując terminu ustawowego, Skarżący wnieśli sprzeciw. Wskazali, iż błędne jest stanowisko Referendarza sądowego, bowiem Skarżący wszelkie informacje na temat swojej sytuacji majątkowej wskazali we wniosku PPF i już sam wniosek pozwala na ocenę, że Skarżący nie mogą uiścić wpisu w wysokości 7.761 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Na wstępie należy wskazać, że stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływanej jako "P.p.s.a."), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Jednocześnie podkreślić należy, że występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od zasady, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć zatem miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tegoż artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu przedstawione oświadczenia Skarżących nie daje dostatecznych podstaw do oceny ich sytuacji majątkowej, a co za tym idzie, do zwolnienia z wpisu sądowego. Skarżący nie przekazując żądanych dokumentów, które odzwierciedlałyby ich sytuację finansową nie wykazali, aby ich sytuacja majątkowa przemawiała za zwolnieniem od wpisu od skargi. Sąd zauważa, że zgodnie z art. 255 P.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strona jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów. Referendarz sądowy wezwał Skarżących do przedłożenia dokumentów, robiąc ich szczegółowe wyliczenie, potwierdzających sytuację majątkową Skarżących. Skarżący nie uczynili zadość w/w wezwaniu. Skarżący przedstawili dokumenty do złożenia, których zostali wezwaniu w sposób wybiórczy. Nie wykonali mianowicie wezwania referendarza sądowego z 11 maja 2010 r. Nie uczynili tego ani w terminie wskazanym w tym wezwaniu, ani też w terminie sugerowanym przez pełnomocnika, tj. do dnia 7-8 czerwca 2010 r. Zatem niepowodzeniem zakończyła się próba weryfikacji danych dotyczących zarówno wysokości dochodów Skarżącego, jak i wysokości dochodów uzyskiwanych przez jego żonę – Skarżący nie nadesłali bowiem zeznań podatkowych, ani swoich ani swojej żony, ani dokumentów, z których wynikałaby wysokość otrzymywanej przez Skarżącego renty. Nie nadesłali też wyciągów z rachunków bankowych, nie udokumentowali w żaden sposób bieżących wydatków, nie wskazali sposobu rozliczeń z reprezentującym ich pełnomocnikiem. Braku tych informacji nie mogą Skarżący skutecznie tłumaczyć lakonicznym twierdzeniem, że wszystkie informacje o swojej sytuacji majątkowej zawarli we wniosku PPF. Zatem Skarżący nie dopełnili w sposób należyty ciążącego na nich obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania ich sytuacji finansowej i nie uprawdopodobnili, iż zapłacenie kosztów sądowych spowoduje uszczerbek w utrzymania koniecznym dla nich i rodziny. Odnosząc się do rozdzielności majątkowej między Skarżącym a jego żoną, wskazać należy, że przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Zgodnie z treścią art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.; powoływanej dalej jako "K.r.o."), małżonkowie są zobowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokojenia potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli Nie bez znaczenia jest ten fakt, ponieważ nawet rozdzielność majątkowa małżonków nie zwalnia drugiego małżonka z obowiązku udzielenia pomocy (art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), również przy ponoszeniu kosztów postępowania. Dlatego także i te okoliczności muszą być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienia NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04 i GZ 64/04, niepublikowane oraz z tej samej daty, sygn. akt GZ 71/04, ONSA WSA 2005, nr 1, poz. 6; zob. też M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Zakamycze 2005, s. 595). Skutkiem uchylania się od przedstawienia wyczerpującej argumentacji we wskazanym w przesłanym wezwaniu zakresie, Skarżący uniemożliwiają przeprowadzenie oceny ich sytuacji materialnej tak, by można było jednoznacznie stwierdzić, że poniesienie przezeń kosztów postępowania jest niemożliwe albo będzie wiązało się z uszczerbkiem w koniecznych kosztach utrzymania ich i ich rodziny. W ocenie Sądu, dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 P.p.s.a., możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04, niepubl.). W związku z powyższym po przeanalizowaniu wniosku Skarżących o przyznanie prawa pomocy stwierdza się, że przesłanki określone w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., będące warunkiem niezbędnym do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie w żaden sposób nie zostały potwierdzone przez Skarżących w przedmiotowej sprawie, w związku z tym Sąd nie mógł ocenić czy są spełnione. W związku z tym Sąd orzekł jak w sentencji.