III SA/Wa 857/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Płusa, Sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Bogusz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2010 r. sprawy ze skargi G. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2009r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz G. K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dwoma decyzjami z dnia [...] sierpnia 2009 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. określił G. K. (dalej też "Skarżący") zobowiązanie w podatku akcyzowym za luty i marzec 2005 r. oraz wezwał do uiszczenia zaległości wraz z odsetkami za zwłokę. Z uwagi na nieuregulowanie przez Skarżącego należności wynikających z ww. decyzji w dniu [...] października 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w W. wystawił tytuły wykonawcze nr [...] oraz nr [...]. Pismem z dnia 30 listopada 2009 r. Skarżący złożył zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wskazując w szczególności na nieistnienie obowiązku podatkowego wobec faktu wykonania tego obowiązku przed wydaniem decyzji i wystawieniem tytułów wykonawczych. W przedstawionym uzasadnieniu Skarżący podniósł, że przeprowadzona kontrola wykazała, że nie istnieje żadne zobowiązanie podatkowe, a nadto powstała nadpłata w podatku akcyzowym w łącznej kwocie 19 524 zł, przy czym Organ nie chce stwierdzić, że nadpłata faktycznie istnieje. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w W., działając w charakterze wierzyciela, uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. Postanowienie to zostało wydane na podstawie art. 17 § 1 i 1a, art. 33 pkt 1 oraz art. 34 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., zwanej też dalej "ustawą" albo "ustawą egzekucyjną"). Według Organu zobowiązany podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku powinien okazać dowody potwierdzające, że obowiązek ten nie istnieje, ponieważ albo nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, lecz wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn. Wskazano, że decyzje, z których wynikał obowiązek wskazany w tytułach wykonawczych, nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, a zatem podlegają wykonaniu. W zażaleniu (nazwanym "Odwołaniem") na powyższe postanowienie Skarżący zarzucił Organowi wydanie rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa. Ponadto wniósł o uwzględnienie wpłat podatku akcyzowego, zgodnie z załączonymi do akt sprawy deklaracjami AKC, uchylenie postępowania i zwrot nadpłaty. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. o nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Podkreślił, że zakres prowadzonego postępowania wyznacza art. 33 ustawy egzekucyjnej i z tego powodu żądanie zwrotu nadpłaty nie może być przedmiotem postępowania. W skardze do tutejszego Sądu na powyższe postanowienie z dnia [...] lutego 2010 r. Skarżący wniósł o jego uchylenie, jak również o uchylenie postanowień wcześniejszych Organu I instancji, a także o zobowiązanie Izby Celnej w W. do przeprowadzenia postępowania zgodnie z obowiązującym prawem. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że mimo podniesienia kwestii dokonania wpłat dziennych w wysokości 9 750 zł, a więc wyższej o kwotę 7 049 zł od kwot wynikających z decyzji, sprawa wpłat podatku akcyzowego została pominięta w postanowieniu z [...] lutego 2010 r. Ponadto, według Skarżącego, w sprawie kwestii nieistnienia obowiązku podatkowego Dyrektor Izby Celnej w W. nie przedstawił swego stanowiska. Spowodowało to naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej. Nadto Skarżący podniósł, iż należność podatku akcyzowego objęta tytułami wykonawczymi została zapłacona, zaś organ egzekucyjny posiadając całą dokumentację pominął w swych rozstrzygnięciach fakt zapłaty podatku i nadal egzekwuje kwoty, które zostały już uiszczone. Podniósł, iż w podatku akcyzowym posiada nadpłatę w wysokości 19 524 zł. Zdaniem Skarżącego brak wyjaśnienia przez organ egzekucyjny wpłat podatku akcyzowego w postanowieniu z dnia [...] lutego 2010r. stanowi nieustosunkowanie się do zgłoszonego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W., podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 punkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola działalności administracji przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania takiego postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie, ale z innych powodów, niż w niej wskazane. Postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2009 r. zostało wydane w oparciu o art. 17 § 1 i 1a, art. 33 pkt 1 oraz art. 34 § 1 i 2 ustawy egzekucyjnej. Zostało ono także wprost nazwane "Stanowiskiem wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów". Tymczasem specyfika niniejszej sprawy polega na tym, że funkcje organu egzekucyjnego oraz wierzyciela skupione zostały w jednym podmiocie – obydwie te funkcje wykonuje Dyrektor Izby Celnej w W. W takiej sytuacji jak ta, w postępowaniu egzekucyjnym nie stosuje się art. 34 § 1 ustawy, gdyż nie ma racjonalnego uzasadnienia, aby ten sam podmiot działając jako organ egzekucyjny występował sam do siebie jako do wierzyciela z wnioskiem o wyrażenie stanowiska co do zgłoszonego zarzutu. O ile w przeszłości istniały w takich przypadkach wątpliwości co do konieczności wypowiadania się przez organ egzekucyjny, na podstawie art. 34 § 1 ustawy, jako wierzyciel, to tych wątpliwości nie ma już po podjęciu przez NSA uchwały z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. I FPS 4/06, która co prawda dotyczy innego organu, ale zachowuje pełną przydatność w niniejszej sprawie. Uchwała ta ma bowiem walor uniwersalny – dotyczy zasady, iż w razie zbiegu wymienionych funkcji w jednym podmiocie bezprzedmiotowe jest wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela. Zasada ta wynika następnie z licznych orzeczeń sądów administracyjnych, w tym też NSA (np. wyrok z dnia 21 lipca 2009 r., sygn. II FSK 400/08). W tej sytuacji dla rozpoznania skargi wystarczające jest stwierdzenie, że wydanie obydwu postanowień Dyrektora było zbędne, bezprzedmiotowe. Zarzuty skargi nie wymagały zatem oceny Sądu, zaś w dalszym postępowaniu Dyrektor Izby Celnej wyda postanowienie w sprawie zgłoszonego zarzutu (art. 34 § 4 ustawy), a nie w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonego zarzutu. W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora, a także postanowienie je poprzedzające. Odnośnie do wstrzymania wykonania postanowień podstawą wyroku był art. 152, zaś odnośnie do kosztów postępowania – art. 200 tej ustawy procesowej.