III SA/Wa 878/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Olesińska, po rozpoznaniu w dniu 11 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu G. B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 sierpnia 2017 r. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałymi członkami zarządu oraz spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od maja do sierpnia 2010r. postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy G. B. (dalej również powoływany jako "Skarżący", "Strona") w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości niespełna 250 zł, wnioskiem zawartym na formularzu PPF (data 24/7/2017 r), zwrócił się przyznanie prawa pomocy. Powołał się na złą sytuację materialną, ponieważ nie pracuje i utrzymuje go mama dysponująca dochodem 2300 zł/m-c. Posiada mieszkanie (70m.kw.), jak też jest obciążona kredytem konsumpcyjnym oraz wydatkami na leczenie. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. Starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy wskazał, ze względem Strony toczyło się już postępowanie o prawo pomocy, zainicjowane formularzem PPF z 29/3/2016 r., w którym Skarżący zadeklarował tożsamą sytuację życiowa z tą różnicą, że utrzymywał się ze środków za pomoc w gospodarstwie rolnym mamy w wysokości 500 zł. W wyniku tego postępowania Skarżący uznał się za zdolnego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł (wydruk z rejestru opłat sądowych z 21/4/2016 r., k 31 akt sądowych). W ocenie referendarza sądowego, skoro Skarżący uznał się – przy tożsamej deklarowanej sytuacji życiowej– za zdolnego do uiszczenia kwoty 500 zł, to tym bardziej pokrycie wymagalnych kosztów sądowych w wysokości 250 zł wpisu od skargi kasacyjnej w niniejszym postępowaniu leży w jego możliwościach, jeśli sytuacja finansowa gospodarstwa domowego poprawiła się. Tylko dochody matki Strony wynoszą obecnie 2300 zł, zaś Skarżący nie został pozbawiony zdolności przyczyniania się swoim działaniem do wzrostu stopnia zasobności gospodarstwa domowego. Zaznaczył, iż w badanym wniosku nie zostały wykazane okoliczności uniemożliwiające świadczenie pomocy w gospodarstwie rolnym – mamy lub kogokolwiek innego. Referendarz podniósł, iż niezależnie od wieku, na najbliższych członkach rodziny spoczywa obowiązek świadczenia wzajemnej pomocy w razie braku środków finansowych i życiowych. Pismem z 5 września 2017 r. Skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu podniósł, iż w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, wnioskiem z dnia 24 lipca 2017 r. o przyznanie prawa pomocy powołał się na złą sytuację materialną, ponieważ nie pracuje i jest na utrzymaniu matki, który dysponuje dochodem 2.300 zł/miesiąc. Jednocześnie wskazał, iż jego matka posiada mieszkanie o powierzchni 70 m2, a co więcej jest obciążona obowiązkiem spłaty kredytu konsumenckiego oraz wydatkami na leczenie. W ocenie Skarżącego taki stan rzeczy nie pozwala Skarżącemu na czynienie jakichkolwiek oszczędności, gdyż całość dochodów jego matka rozdysponowuje na rzecz bieżących opłat związanych ze swoim utrzymaniem. Skarżący wskazał, iż pełnomocnik jest spokrewniony ze Skarżącym i świadczy mu pomoc prawną nieodpłatnie w tzw. formule pro bono. Zdaniem Skarżącego uiszczenie przez niego kwoty w wysokości 250 zł stanowi zbyt duże obciążenie finansowe, którego wysokość stanowi swoistą barierę do realizacji prawa do rozpoznania sprawy przez sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., osobie fizycznej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Niemożliwość sfinansowania kosztów sądowych, strona powinna wykazać, gdyż celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody i stan majątkowy nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego jedynym ewentualnym kosztem Skarżącego jest wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł. Skarżący jest osobą utrzymującą się z pomocy matki, dlatego wskazać należy, iż stosownie do art. 87 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788) – dalej "k.r.o."rodzice i dzieci zobowiązani są do wzajemnej pomocy i alimentacji. Powyższy obowiązek obejmuje także obowiązek w zakresie ponoszenia kosztów sądowych. W ocenie Sądu należy zgodzić się z twierdzeniem referendarza sądowego, że skoro Skarżący uznał się – przy tożsamej deklarowanej sytuacji życiowej i majątkowej – za zdolnego do uiszczenia kwoty 500 zł tytułem wpisu od skargi, to tym bardziej pokrycie wymagalnych kosztów sadowych w wysokości 250 zł wpisu od skargi kasacyjnej w niniejszym postępowaniu leży w jego możliwościach. Dochody matki Strony wynoszą obecnie 2300 zł. Sąd podziela również stanowisko referendarza, iż Skarżący nie został pozbawiony zdolności przyczyniania się swoim działaniem do wzrostu stopnia zasobności gospodarstwa domowego. Skarżący nie wykazał okoliczności uniemożliwiających świadczenia pomocy w gospodarstwie rolnym – matki Skarżącego lub kogokolwiek innego. Jak wyjaśniono w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego pełnomocnik Skarżącej jest osobą z nią spokrewnioną świadczącą jej pomoc prawną "w formule pro bono". W oparciu o złożone przez pełnomocnika skarżącej oświadczenia można wnioskować, że w sytuacjach wymagających wsparcia Skarżący może liczyć na pomoc, czego potwierdzeniem jest świadczenie nieodpłatnie pomocy prawnej. W odniesieniu do zarzutu Skarżącego, iż odmowa przyznania jej prawa pomocy stanowi naruszenie prawa do sądu Sąd zauważa, iż Konstytucyjne prawo dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych. Z powyższych względów uznać należy, iż Skarżącemu zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.