III SA/Wa 879/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran, sędzia WSA Waldemar Śledzik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi R. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. ("Dyrektor", "Organ II instancji") odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przez R. Z. ("Strona", "Skarżący", "Podatnik") od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. ("Naczelnik") z dnia [...] lipca 2017 r. w przedmiocie solidarnej z C. Sp. z o.o. ("spółka") odpowiedzialności podatkowej Skarżącego za zaległości spółki z tytułu podatku od towarów i usług. Postanowienie zostało oparte na następująco ustalonym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. Naczelnik orzekł o solidarnej ze spółką odpowiedzialności Skarżącego za zaległości spółki. Decyzja została doręczona w dniu 6 lipca 2017 r. dorosłemu domownikowi, tj. E. Z. – matce Strony. Pismem z dnia 25 lipca 2017 r. R. Z. złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania podatkowego. Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. Dyrektor stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika z dnia [...] lipca 2017 r. Postanowienie zostało doręczone w dniu 16 listopada 2017 r. W dniu 20 grudnia 2017 r. R. Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. postanowienie Dyrektora. Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2018 r. wydanym w sprawie III SA/Wa 197/18 tut. Sąd odrzucił skargę, uznając, że została złożona po terminie. Postanowienie to uprawomocniło się. Pismem z dnia 27 listopada 2017 r., Strona zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika z dnia [...] lipca 2017 r., wskazując że w przedmiotowej sprawie nie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania z winy Strony. Podatnik wyjaśnił, że przedmiotową decyzję Naczelnika odebrała w dniu 6 lipca 2017 r. jego matka i przekazała korespondencję Podatnikowi w dniu 15 lipca 2017 r. W ocenie Strony od daty 15 lipca 2017 r. należy liczyć termin do wniesienia odwołania. Uchybienie terminowi do złożenia odwołania wynikało zaś z faktu, że matka Podatnika, która odebrała korespondencję, ma stwierdzoną od 2007 r. schizofrenię paranoidalną i nie była w stanie rozpoznać konsekwencji oraz znaczenia podejmowanych przez siebie czynności. Dopiero z dniem 16 listopada 2017 r., tj. z chwilą doręczenia pełnomocnikowi Strony postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, Strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminu. Strona jako powód opóźnienia wskazała, że nie miała możliwości racjonalnie ocenić daty doręczenia korespondencji przychodzącej, a zaistniałe okoliczności dają podstawę do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Uznała, że odebranie korespondencji przez osobę trzecią ze stwierdzonymi zaburzeniami psychicznymi wyłącza winę Podatnika w uchybieniu terminu. Strona podniosła także, że doręczenie decyzji Naczelnika było wadliwe, a termin do wniesienia środka zaskarżenia nie rozpoczął biegu. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. Dyrektor odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika z dnia [...] lipca 2017 r. W uzasadnieniu wskazał, że powołana okoliczność choroby psychicznej matki Podatnika nie stanowiła przeszkody w dokonaniu czynności złożenia odwołania w terminie do 20 lipca 2017 r. Przekazanie przez matkę korespondencji zawierającej decyzję Naczelnika nastąpiło przed upływem terminu do wniesienia odwołania (fakt przekazania Stronie w dniu 11 lipca 2017 r. potwierdza pełnomocnik w odwołaniu, natomiast we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania - w dniu 15 lipca 2017 r.). Mając na uwadze, że przesyłka listowa zawierająca decyzję Naczelnika z dnia [...] lipca 2017 r. została odebrana przez matkę Podatnika w dniu 6 lipca 2017 r., Dyrektor stwierdził, że w: okresie od 7 lipca 2017 r. do 20 lipca 2017 r. Strona mogła w terminie ustawowym wnieść odwołanie, w szczególności, że dotychczas korespondencja dla niego przeznaczona kierowana była na adres jego zamieszkania, tj. ul. K. [...] m. [...] w W., a skuteczności doręczeń korespondencji, odbieranej również przez matkę, Strona nigdy nie kwestionowała. Dyrektor wskazał, że brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu. W tym przypadku Strona zaniechała ustaleń celem uzyskania informacji o dacie doręczenia korespondencji zawierającej decyzję Naczelnika, aby w terminie wnieść odwołanie. Niedbalstwo Strony w wykazaniu w tej kwestii inicjatywy przemawia na jej niekorzyść. Okoliczność choroby matki nie była zaś kwestionowana. Dyrektor podkreślił, że skoro matka Podatnika miała stwierdzoną schizofrenię paranoidalną, to Podatnik, mając tego świadomość, powinien szczególnie starannie zadbać o swoje interesy, np. poprzez zastrzeżenie na poczcie, aby korespondencja kierowana do niego nie była wydana matce (postanowienie NSA z dnia 5 lipca 2017 r. sygn. akt II FSK 317/17). W konsekwencji Dyrektor doszedł do wniosku, że okoliczności przedstawione przez Stronę nie przemawiają za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika. Dyrektor uznał przy tym, że niezasadne jest stanowisko Strony, jakoby doręczenie decyzji Naczelnika było wadliwe, a termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął biegu. W ocenie Dyrektora decyzję Naczelnika z dnia [...] lipca 2017 r. należy uznać za doręczoną w dniu 6 lipca 2017 r. Prawidłowo bowiem zastosowano tryb doręczenia z art. 149 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej "Op"). Za datę doręczenia pisma w tym trybie przyjmuje się datę odbioru pisma przez osobę, o której mowa w powołanym przepisie art. 149 Op. Na postanowienie Dyrektora Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając Dyrektorowi naruszenie: – art. 149 Op, poprzez niewłaściwe uznanie, że matka Podatnika jest jego domownikiem, podczas gdy matka Podatnika wielokrotnie przebywała w szpitalu psychiatrycznym i nie mogła skutecznie odebrać korespondencji, jak również wiedzieć, jakie skutki wiąże za sobą brak przekazania korespondencji; – art. 162 Op, poprzez niewłaściwe uznanie, że Podatnik uchybił terminowi w sposób zawiniony, podczas gdy stan psychiczny jego matki wyklucza skuteczne podjęcie czynności prawnej w terminie bez jego winy i daje podstawę do przywrócenia terminu; – art. 228 § 1 pkt 2 Op, poprzez błędne stwierdzenie, że Podatnik dopuścił się uchybienia terminu w sytuacji, w której termin w ogóle nie rozpoczął biegu. Uzasadniając skargę Skarżący podtrzymał argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, wskazując, że stan psychiczny jego matki ma znaczenie dla oceny uchybienia terminu do wniesienia odwołania z winy Skarżącego. W przekonaniu Skarżącego Dyrektor zrównuje instytucję przywrócenia terminu do fikcji prawnej. Stwierdził, że od Podatnika nie sposób oczekiwać fachowej wiedzy w przedmiocie obliczania terminów czy znajomości wszelkich instytucji proceduralnych. Przyjęte przez Dyrektora ujęcie stanu faktycznego sprawia, że nikt nie będzie uprawniony do skorzystania z instytucji przywrócenia terminu. Podkreślił, że nie jest możliwe przewidzenie każdej okoliczności, a argumentacja Dyrektora przerzuca ciężar dowodu, jak również wszelkie ciężary związane z przewidywaniem nieznanych, zewnętrznych okoliczności, na Podatnika. Do Skarżącego nie jest kierowana żadna korespondencja, jak również Skarżący zwykle nie korzysta z usług Poczty Polskiej. Wyjaśnił również, że matka Skarżącego przebywała w mieszkaniu Skarżącego jedynie czasowo pomiędzy leczeniem dolegliwości w specjalistycznej placówce medycznej. W ocenie Skarżącego fakt przyjęcia korespondencji przez osobę, która bardzo często przebywa w innym miejscu, powoduje bezskuteczność doręczenia z uwagi na brak przymiotu domownika. Ponadto Skarżący podtrzymał stanowisko, że doręczenie decyzji Naczelnika było wadliwe, a termin do wniesienia środka zaskarżenia nie rozpoczął biegu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu oraz wniósł o oddalenie skargi. Wskazał dodatkowo, że osoba spokrewniona z adresatem przesyłki, chociaż stale z nim niezamieszkująca, jest uprawniona do odbioru przesyłki w imieniu adresata. W ocenie Dyrektora przy spełnieniu przesłanki pełnoletniości osoby odbierającej przesyłkę oraz podjęcia się oddania pisma adresatowi, doręczenie należy uznać za skuteczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "Ppsa"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy). Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Za niedopuszczalne uznać należy te wszystkie zarzuty Skarżącego, które zmierzają do wykazania, że doręczenie decyzji z [...] lipca 2017 r. było nieskuteczne. Przypomnieć bowiem trzeba, że wydane zostało postanowienie stwierdzające uchybienie przez Skarżącego terminowi do wniesienia odwołania, zaś skarga na to postanowienie została prawomocnie odrzucona przez tut. Sąd (III SA/Wa 197/18). Skarżący nie podważył więc postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, przez co należy konsekwentnie uznać, że doręczanie decyzji nastąpiło w dniu 6 lipca 2017 r. – zgodnie z tym postanowieniem stwierdzającym uchybienie terminowi. Obecnie więc, w ramach skargi na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, analizować można tylko to, czy Skarżący spełnił przesłanki do przywrócenia terminu. Wynikają one z art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Jednym z nich jest brak winy w uchybieniu terminu. W niniejszej sprawie poza sporem jest, że przesyłka zawierająca decyzję została Skarżącemu faktycznie wydana przez matkę w dniu 15 lipca 2017 r. Termin do wniesienia odwołania jeszcze wówczas nie upłynął – kończył się on w dniu 20 lipca 2017 r. Skarżący mógł więc jeszcze wnieść odwołanie w terminie, czego nie zrobił, gdyż zostało ono wniesione dopiero w dniu 25 lipca 2017 r. Skarżący nie podał żadnego powodu, dla którego zwlekał z wniesieniem odwołania aż do 25 lipca 2017 r., wskutek czego należy uznać, że nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu. Niezależnie od tego zauważyć należy, że wniosek o przywrócenie terminu Skarżący złożył dopiero w dniu 27 listopada 2017 r. Gdyby więc nawet przyjąć, że niezawinioną przeszkodą w terminowym wniesieniu odwołania było ukrycie przez matkę przesyłki przed Skarżącym, zapomnienie o tej przesyłce lub jej nieprzekazanie z jakiegokolwiek innego powodu związanego z chorobą matki, to przecież tak rozumiana "przeszkoda" ustała w dniu 15 lipca 2017 r. Wniosek o przywrócenie terminu powinien być wówczas złożony najpóźniej w dniu 22 lipca 2017 r. Złożenie tego wniosku w listopadzie 2017 r. musi być uznane za spóźnione. Skarżący nie dochował więc koniecznego warunku formalnego, wynikającego z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. Z tych względów odmowa przywrócenia terminu była konieczna. Na podstawie art. 151 Ppsa skarga podlegała więc oddaleniu. Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 Ppsa.