II FSK 317/17

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-01-31

Skład orzekający: Tomasz Zborzyński, Grażyna Nasierowska, Cezary Koziński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wymiana udziałów, w wyniku której spółka nabywająca uzyskuje bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały są nabywane, jest neutralna podatkowo, nawet jeśli większość ta jest wynikiem jednoczesnego działania kilku wspólników wnoszących aporty?
Ratio decidendi
Wymiana udziałów, w wyniku której spółka nabywająca uzyskuje bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały są nabywane, jest neutralna podatkowo, nawet jeśli większość ta jest wynikiem jednoczesnego działania kilku wspólników wnoszących aporty. Przepis art. 24 ust. 8a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ma na celu zapewnienie neutralności podatkowej w przypadku restrukturyzacji spółek i umożliwienie uzyskania przez jedną z nich (nabywającą) pozycji dominującej, co może być realizowane poprzez działanie grupy wspólników.
Stan faktyczny
Skarżąca, będąca podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych, posiadała udziały w polskiej spółce z o.o. Planowała wnieść te udziały aportem do innej polskiej spółki z o.o. (spółki nabywającej). W transakcji tej uczestniczyło dwóch wspólników, z których jeden posiadał udziały zapewniające bezwzględną większość praw głosu w spółce. Po wniesieniu aportów przez obu wspólników, spółka nabywająca miała uzyskać bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały były wnoszone. Skarżąca zapytała, czy powstanie po jej stronie przychód z tytułu objęcia udziałów w spółce nabywającej. Organ podatkowy uznał, że przychód powstanie, gdyż przepis o wymianie udziałów dotyczy tylko pojedynczego wspólnika.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia NSA Grażyna Nasierowska, Sędzia WSA del. Cezary Koziński (sprawozdawca), protokolant Joanna Legieć, po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, działającego z upoważnienia Ministra Rozwoju i Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Po 871/16 w sprawie ze skargi M. R. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 22 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z 17 listopada 2016 r. o sygn. akt I SA/Po 871/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu (działającego w imieniu Ministra Finansów) z 22 lutego 2016 r. wydaną dla M. R. (dalej: "skarżąca", "wnioskodawczyni") w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Przedstawiając stan sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, iż we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej skarżąca stwierdziła, iż jest podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych, mającym miejsce zamieszkania na terytorium Polski. Skarżąca posiada udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej zwanej: "spółką"), której siedziba oraz zarząd znajdują się na terytorium Polski. Oprócz skarżącej udziałowcami w spółce są także inne osoby będące podatnikami podatku dochodowego w Polsce. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że nie posiada udziałów spółki zapewniających bezwzględną większość praw głosów w spółce, ani większości udziałów w niej. Planowane jest jednak wniesienie w drodze aportów udziałów w spółce do innej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, której siedziba oraz zarząd znajdują się na terytorium Polski (dalej zwanej: "spółką nabywającą"). Wspólnikami wnoszącymi aportem udziały będą dwie osoby fizyczne (dalej jako: "wspólnicy"). Udziały posiadane przez jednego ze wspólników zapewniają bezwzględną większość praw głosów spółce (dalej jako: "wspólnik większościowy"). Na podstawie jednej uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego spółka nabywająca otrzyma w drodze dwóch aportów od dwóch wspólników udziały spółki. Zaznaczono, że w zdarzeniu przyszłym planowane jest aby po uchwale o podwyższeniu kapitału zakładowego w spółce nabywającej doszło do dwóch transakcji nabycia udziałów - dwóch aportów od dwóch wspólników, przy czym w pierwszej kolejności zostanie dokonany aport przez wspólnika większościowego, który wniesie do spółki nabywającej udziały zapewniające bezwzględną większość praw głosu w spółce. W następnej kolejności pozostali wspólnicy wniosą kolejne aporty, w wyniku których spółka nabywająca zwiększy ilość udziałów posiadanych w spółce. Zatem po podjęciu uchwały o podwyższaniu kapitału zakładowego w spółce nabywającej każdy ze wspólników zawrze umowę ze spółką nabywającą (tzw. umowę aportową) o przeniesieniu własności udziałów spółki nabywającej, przy czym w pierwszej kolejności taka umowa aportowa zostanie zawarta ze wspólnikiem większościowym. Reasumując, w powyższy sposób dojdzie do pokrycia podwyższonego kapitału zakładowego spółki, a spółka nabywająca wskutek aportu dokonanego przez skarżąca będzie posiadała udziały spółki dające bezwzględną większość praw głosów. Następnie spółka nabywająca w wyniku dokonania kolejnych aportów zwiększy ilość udziałów w spółce. W związku z wniesieniem wkładów niepieniężnych do spółki nabywającej ani skarżąca, ani też inni wspólnicy nie otrzymają żadnej (w tym częściowej) zapłaty w gotówce. Wszystkie podmioty mające brać udział w planowanej transakcji wymiany udziałów, tzn. spółka, spółka nabywająca oraz wspólnicy, podlegają w Polsce opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania. W związku z tak przedstawionym zdarzeniem przyszłym wnioskodawczyni zadała pytanie - czy po jej stronie powstanie przychód z tytułu objęcia udziałów w spółce nabywającej? W ocenie skarżącej planowana transakcja objęcia udziałów w spółce nabywającej nie spowoduje powstania przychodu po jej stronie. W szczególności wartość nominalna udziałów spółki nabywającej, które otrzyma w zamian za wkład niepieniężny w postaci udziałów spółki, nie będzie stanowiła jej przychodu w związku z art. 24 ust. 8a – 8d ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.; dalej: "u.p.d.o.f."). Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji indywidualnej z dnia 22 lutego 2016 r. uznał przedstawione przez skarżącą stanowisko za nieprawidłowe. W ocenie organu podatkowego treść art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. wskazuje, że ma on zastosowanie do jednego wspólnika dokonującego wymiany udziałów (akcji). Z uwagi na powyższe, mimo tego, że wniesienie udziałów, jako wkładu niepieniężnego, zostanie dokonane jednocześnie (w ramach jednej uchwały podwyższenia kapitału zakładowego), sytuację każdego ze wspólników należy oceniać osobno. Jeżeli w wyniku wniesienia przez wspólnika aportu, spółka nabywająca nie uzyska bezwzględnej większości praw głosu w spółce, której udziały były przedmiotem aportu, albo spółka nabywająca przed dokonaniem transakcji wniesienia wkładu niepieniężnego nie będzie posiadała bezwzględnej większości praw głosu w spółce, której udziały są nabywane, do przychodów takich nie stosuje się przepisów art. 24 ust. 8a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zaznaczono, że w rozważanej kwestii konieczne jest analizowanie sytuacji każdego ze wspólników osobno, a zwolnienie z podatku może uzyskać jedynie osoba wnosząca większościowy pakiet udziałów lub osoba, która dokonała wymiany udziałów, w wyniku której spółka nabywająca przed dokonaniem transakcji wniesienia wkładu niepieniężnego, posiadała bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały są nabywane, zwiększając ilość udziałów w tej spółce, ponieważ wypełni określone przesłanki wynikające z ww. przepisów. Zaznaczono, że w stanie prawnym obowiązującym do końca 2014 r. w treści art. 24 ust. 8a znajdował się zapis o nabywaniu udziałów przez spółkę od wspólników innej spółki. W chwili obecnej interpretowany przepis jasno określa, że chodzi o pojedynczego wspólnika. Mając na uwadze, że w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania wyłączenie przewidziane w art. 24 ust. 8a ustawy podatku dochodowym od osób fizycznych, stwierdzono, że na moment dokonania opisanej we wniosku transakcji po stronie skarżącej powstanie przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, który należy zakwalifikować do przychodów ze źródła kapitały pieniężne. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca zarzuciła powyższej interpretacji naruszenie: - art. 24 ust. 8a pkt 2 u.p.d.o.f. poprzez błędną wykładnię oraz uznanie przez organ, iż pomimo wskazania przez stronę we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji, że przed nabyciem udziałów od wnioskodawczyni spółki, które samodzielnie nie zapewniają bezwzględnej większości głosów w spółce nabywanej, swoje udziały zapewniające bezwzględną większość praw głosu w spółce nabywanej wniesie aportem wspólnik większościowy, transakcja opisana we wniosku przez wnioskodawczynię spełnia przesłanki aby uznać ją za wymianę udziałów na podstawie przepisu art. 24 ust. 8a pkt 2 u.p.d.o.f.; - art. 24 ust. 8a w zw. z ust. 8c u.p.d.o.f. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że wyłączenie z przychodów, o którym mowa tym przepisie, dotyczy tylko osoby wnoszącej większościowy pakiet udziałów (akcji) i nie ma zastosowania w sytuacji nabycia udziałów, zapewniających bezwzględną większość głosów, od kilku wspólników w ramach transakcji zawieranych z nimi w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy od miesiąca, w którym nastąpiło pierwsze nabycie udziałów (akcji). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Po przytoczeniu treści przepisu art. 24 ust. 8a, art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 7, art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż przychodem z kapitałów pieniężnych jest nominalna wartość udziałów (akcji) w spółce (w tym mającej osobowość prawną) albo wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkład niepieniężny. Tworząc spółkę kapitałową lub powiększając jej kapitał zakładowy, wspólnicy obejmują udziały (akcje) w zamian za wkład gotówkowy lub niepieniężny (aport). Przedmiotem aportu mogą być między innymi udziały (akcje) objęte lub nabyte w innej spółce kapitałowej. Jednakże wyjątek od tej zasady ustawodawca przewidział w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., który stanowi, że przychód podatkowy nie powstaje w przypadku wymiany udziałów. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Sąd pierwszej instancji zauważył, że ustawodawca dopuszcza również taki model operacji, w której większość głosów w spółce nabywanej jest uzyskiwana przez spółkę nabywającą w wyniku nabycia udziałów (akcji) w tej spółce od kilku udziałowców (akcjonariuszy) tej spółki; łącząc to nie tylko z tym, że ze sformułowania zawartego w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. wynika, że w przepisie tym ustawodawca konsekwentnie odnosi się do udziałowców (akcjonariuszy) spółki nabywanej w liczbie mnogiej, ale również wskazując, że ograniczenie stosowania tego przepisu tylko do przypadku, gdy wymiany udziałów (akcji) dokonuje odrębnie każdy z udziałowców, stanowiłoby warunek nadmiernie restrykcyjny, niweczący w istotnym stopniu cele leżące u podstaw Dyrektywy Rady 2009/133/WE z dnia 19 października 2009 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku łączenia, podziałów, podziałów przez wydzielenie, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów dotyczących spółek różnych państw członkowskich oraz przeniesienia statutowej siedziby SE lub SCE z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego - Dz.U.UE. z 2009 r., L 310, s. 34; dalej: Dyrektywa 2009/133 (art. 8 ust. 1). W rezultacie fakt, że obecnie w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. ustawodawca używa określenia "wspólnik" w liczbie pojedynczej, w świetle zapisów Dyrektywy nie może zmienić tego podejścia, tym bardziej, że i z gramatycznego brzmienia przepisów nie wynika, by ustawodawca łączył skutek nabycia prawa głosu jedynie z nabyciem udziału odrębnie dla każdego ze wspólników. Stanowisko takie jest sprzeczne z interpretowanym przepisem wprowadzonym do naszego systemu prawnego w wyniku implementacji dyrektywy 2009/133/WE. Celem tego przepisu jest zagwarantowanie neutralności podatkowej operacji wymiany udziałów (akcji). W skardze kasacyjnej pełnomocnik Ministra Rozwoju i Finansów wniósł o uchylenie powyższego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Powołując przepisy art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", zarzucono wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że przepis ten dotyczy również sytuacji, gdy uzyskanie przez spółkę nabywającą bezwzględnej większości głosów w innej spółce jest wynikiem jednoczesnego działania kilku osób - udziałowców innej spółki, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, iż użycie przez ustawodawcę słowa "wspólnika" w liczbie pojedynczej oznacza, iż dotyczy on tylko sytuacji, gdy pojedynczy wspólnik wnosi większościowy pakiet udziałów do spółki nabywającej; - art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. poprzez jego niezastosowanie do zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji, na skutek błędnego przyjęcia, iż wskazana przez wnioskodawcę wymiana udziałów nie wiąże się z powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zarzuty zgłoszone we wniesionym środku zaskarżenia ogniskują wokół problemu właściwej interpretacji art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., zgodnie z którym "jeżeli spółka nabywa od wspólnika innej spółki udziały (akcje) tej innej spółki oraz w zamian za udziały (akcje) tej innej spółki przekazuje jej wspólnikowi własne udziały (akcje) albo w zamian za udziały (akcje) tej innej spółki przekazuje wspólnikowi tej innej spółki własne udziały (akcje) wraz z zapłatą w gotówce w wysokości nie wyższej niż 10% wartości nominalnej własnych udziałów (akcji), a w przypadku braku wartości nominalnej - wartości rynkowej tych udziałów (akcji), oraz jeżeli w wyniku nabycia: (1) spółka nabywająca uzyska bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, albo (2) spółka nabywająca, posiadająca bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, zwiększa ilość udziałów (akcji) w tej spółce - do przychodów nie zalicza się wartości udziałów (akcji) przekazanych wspólnikowi tej innej spółki oraz wartości udziałów (akcji) nabytych przez spółkę, pod warunkiem że podmioty biorące udział w tej transakcji podlegają w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego opodatkowaniu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągnięcia (wymiana udziałów)". Dodać jednocześnie należy, iż zgodnie z art. 24 ust. 8c u.p.d.o.f. "przepis ust. 8a stosuje się również w przypadku dokonania więcej niż jednej transakcji nabycia udziałów (akcji), przeprowadzonych w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy liczonych począwszy od miesiąca, w którym nastąpiło pierwsze ich nabycie, jeżeli w wyniku tych transakcji są spełnione warunki określone w tym przepisie". Zdaniem Ministra Finansów, w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej powstanie po stronie wnioskodawcy przychód z kapitałów pieniężnych, bowiem efekt w postaci neutralnej podatkowo wymiany udziałów (akcji) dotyczy wyłącznie osoby wnoszącej większościowy pakiet udziałów (akcji), ponieważ wypełnia ona przesłanki wynikające z powołanych powyżej przepisów. Natomiast wnioskodawca nie posiadający większości udziałów (akcji) nie wypełnia dyspozycji zawartej w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. Posiadane przez wnioskodawcę akcje nie są bowiem w stanie zapewnić spółce nabywającej udziały uzyskanie bezwzględnej większości praw głosów w spółce, której udziały (akcje) są nabywane. Powyższego stanowiska nie podzielił sąd administracyjny pierwszej instancji w toku przeprowadzonej kontroli zaskarżonej interpretacji. Zdaniem Sądu dokonana od 1 stycznia 2015 r. zmiana brzmienia ww. przepisów — jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014 r. poz. 1328) — została wprowadzona celem dookreślenia zakresu podmiotowego zwolnienia oraz wskazania, że spełnienie warunków dotyczących transakcji wymiany udziałów można oceniać przez pryzmat grupy wspólników, o ile transakcje wymiany udziałów, które doprowadziły do spełnienia warunków do korzystania ze zwolnienia, nastąpiły w okresie 6 miesięcy poprzedzających uzyskanie bezwzględnej większości praw głosów w spółce, której udziały (akcje) są nabywane. Sąd podzielił zarzut skargi naruszenia przepisów art. 24 ust. 8a i 8c u.p.d.o.f. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszym składzie w pełni aprobuje ocenę legalności zaskarżonej interpretacji indywidualnej dokonaną w zaskarżonym wyroku. Stanowisko prezentowane przez Sąd pierwszej instancji jest zbieżne z ugruntowaną już linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie spornej kwestii. Przykładowo w wyroku z 14 sierpnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2148/16, NSA wskazał, że "art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. ma na celu zapewnienie neutralności podatkowej w przypadku restrukturyzacji spółek i umożliwienie uzyskania przez jedną z nich (nabywającą) pozycji dominującej. Istotna jest zatem realizacja celu zakładanego przez ustawodawcę, to jest albo uzyskanie przez spółkę nabywającą większości głosów w spółce, której akcje lub udziały są przenoszone przez jej udziałowców (akcjonariuszy), albo wzmocnienie jej pozycji dominującej poprzez zwiększenie ilości posiadanych udziałów (akcji), a tym samym zwiększenie jej konkurencyjności czy możliwości pozyskania nowych środków na rozwój działalności". W pisemnych motywach powołanego powyżej wyroku zaznaczono, że "przepisy Dyrektywy 2009/133/WE, a w konsekwencji i regulacje zawarte w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., mają gwarantować neutralność podatkową, co ma ułatwiać spółce nabywającej udziały (akcje) od udziałowców innej spółki koncentrację praw głosu (a więc z reguły i kapitału) w tej innej spółce, a równocześnie umożliwiać podwyższanie własnego kapitału zakładowego poprzez wydawanie nowych udziałów (emisję akcji), obejmowanych (nabywanych) przez dotychczasowych udziałowców tej innej spółki. Przy wykładni tych przepisów należy więc mieć na uwadze te właśnie cele przyświecające nowej regulacji prawnej. Jeżeli zatem spółka nabywająca osiąga te cele poprzez wymianę własnych udziałów (akcji) na udziały wspólników innej spółki i - równocześnie uzyskując w tej innej spółce większość praw głosu albo posiadając już taką większość, zwiększa ilość udziałów w tej innej spółce, wtedy "do przychodów nie zalicza się wartości udziałów (akcji) przekazanych udziałowcom (akcjonariuszom) tej innej spółki oraz wartości udziałów (akcji) nabytych przez spółkę" — przy spełnieniu dodatkowych warunków wymienionych w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. niemających znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. [...] Zarówno zatem wykładnia literalna, jak i celowościowa art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. wskazuje na dopuszczenie przez ustawodawcę sytuacji, gdy uzyskanie przez spółkę nabywającą większość głosów w innej spółce, jest wynikiem jednoczesnego działania kilku osób — udziałowców (akcjonariuszy) innej spółki". Z kolei w wyroku z 24 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 117/14, Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na argumenty wynikające z zastosowania wykładni systemowej zewnętrznej, które potwierdzają prawidłowość przyjętych powyżej racji o charakterze językowym i funkcjonalnym. W uzasadnieniu ostatniego z powołanych wyroków wskazano, że "umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powstaje w wyniku zawarcia umowy spółki, w której określa się m.in. wysokość kapitału zakładowego oraz liczbę i wartość poszczególnych udziałów objętych przez każdego ze wspólników (art. 157 § 1 k.s.h.), a w przypadku wkładu niepieniężnego — przedmiot tego wkładu i osobę wspólnika, który taki aport wnosi (art. 158 § 1 k.s.h.). Spółkę tę może zawiązać jedna lub więcej osób (art. 151 § 1 k.s.h.). Z umowy może wynikać możliwość podwyższenia kapitału zakładowego w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, jest też możliwa zmiana umowy spółki w tym zakresie (art. 257 § 1 k.s.h.). Podwyższenie kapitału musi być zgłoszone do rejestru, wynika z niego zatem czas, w jakim dokonano tej czynności (art. 261 § 1 i § 2 k.s.h.). Spółkę akcyjną także może zawiązać jedna lub więcej osób (art. 301 § 1 k.s.h.). W statucie spółki akcyjnej, którego podpisanie jest konieczne dla zawiązania spółki, określa się wartość kapitału zakładowego (art. 306 pkt 1 k.s.h.). W sprawozdaniu, jakie założyciele spółki zobowiązani są sporządzić w przypadku obejmowania akcji w zamian za wkład niepieniężny, należy wymienić przedmiot wkładu (art. 311 § 1 pkt 1 k.s.h.). Wkłady te powinny być wniesione przed zarejestrowaniem spółki przynajmniej w jednej czwartej ich wartości nominalnej (art. 309 § 4 k.s.h.). Podwyższenie kapitału zakładowego w spółce akcyjnej wymaga zmiany statutu i podjęcia uchwały, w której wskazuje się m.in. przedmiot wkładu niepieniężnego (art. 431 § 1 i art. 432 § 1 pkt 7 k.s.h.). Można zatem stwierdzić, że utworzenie spółki i podwyższenie kapitału zakładowego to jedna transakcja. Wniesienie wkładu i objęcie udziału (akcji) to kolejna czynność (niekiedy tylko faktyczna), będąca konsekwencją poprzednich, dokonywanych wspólnie i jednocześnie przez udziałowców (akcjonariuszy). Skoro zarówno spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, jak i spółkę akcyjną może utworzyć jedna lub więcej osób, to mimo osiągnięcia celu w postaci uzyskania pozycji spółki dominującej przez spółkę nowopowstałą w wyniku wniesienia do niej aportem udziałów (akcji), przy przyjęciu wykładni organu, tylko wspólnik spółki jednoosobowej nie uzyskałby przychodu w wysokości nominalnej wartości udziałów (akcji) objętych w zamian za wkład niepieniężny, natomiast przychód taki powstałby u każdego z udziałowców (akcjonariuszy), gdyby spółka nabywająca zawiązana była przez więcej niż jedną osobę i żadna z nich samodzielnie nie dysponowałaby pakietem większościowym udziałów (akcji) innej spółki. Podobnie w sytuacji podwyższenia kapitału w spółce nabywającej poprzez wniesienie aportu w postaci udziałów (akcji) innej spółki i uzyskania w jego wyniku większości głosów przez spółkę nabywającą w tej innej spółce, przychód w postaci wartości nominalnej udziałów (akcji) wydanych w zamian za aport nie powstałby w sytuacji, gdyby w spółce nabywającej był tylko jeden udziałowiec (akcjonariusz), a powstałby w sytuacji, gdyby aporty dające łącznie większość głosów zostały wniesione przez wszystkich bądź niektórych udziałowców (akcjonariuszy) spółki nabywającej, z których żaden samodzielnie nie posiadałby większościowego pakietu udziałów (akcji) i tylko w wyniku ich wspólnego działania możliwe byłoby osiągnięcie celu w postaci uzyskania pozycji dominującej przez spółkę nabywającą. Takie zróżnicowanie podatkowych skutków działań mających ten sam cel tylko w zależności od dopuszczalnej w świetle przepisów prawa ilości osób, które zawiązały spółkę, mogłoby zniweczyć cel założony przez ustawodawcę w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. poprzez ograniczenie jego stosowania i prowadzić do niczym nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnopodatkowej wspólników spółek kapitałowych podejmujących tożsame, zgodne z prawem działania restrukturyzacyjne w zależności od tego, jaki pakiet udziałów (akcji) posiadali". Analogiczne stanowisko jest prezentowane także w innych wyrokach. Z nowszego orzecznictwa przytoczyć można wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 czerwca 2018 r., II FSK 1722/16; z 27 września 2018 r., II FSK 2446/16, z 24 października 2018 r., II FSK 3109/16. Biorąc pod uwagę zaprezentowane powyżej racje, Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, że zgłoszone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów materialnoprawnych, to jest: art. 24 ust. 8a, a w konsekwencji także art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f., są chybione, bowiem sąd administracyjny przeprowadził kontrolę zaskarżonej interpretacji indywidualnej przyjmując właściwą interpretację powyższych przepisów. W stanie faktycznym wskazanym we wniosku wymiana udziałów ma charakter neutralny podatkowo. Z uwagi na wskazane powyżej argumenty, podnoszone w orzecznictwie sądów administracyjnych, nie sposób podzielić stanowiska organu, że zastosowanie spornego zwolnienia zrelatywizowane jest do pojedynczego wspólnika, w związku z czym powstały przychód należy zakwalifikować do przychodów z kapitałów pieniężnych. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło