III SA/Wa 883/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA (spr) Alojzy Skrodzki, , po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji o odpowiedzialności solidarnej członków zarządu za zaległości spółki w podatku od towarów i usług za styczeń i kwiecień 2005 r. postanowił: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie J. L. (dalej "Wnioskodawca" lub "Skarżący") wniósł pismo zatytułowane "zażalenie", w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący wskazał, że jest w złej sytuacji finansowej, został zrujnowany finansowo przez dłużnika tj. I. Sp. z o.o., który nie zapłacił Skarżącemu wynagrodzeń, w wysokości ok. 500.000 zł z odsetkami. Skarżący poinformował, że jest największym wierzycielem Spółki, a jednocześnie jest zobowiązany do płacenia w jej imieniu zobowiązań podatkowych. Wskazał, iż złożył do WSA w Warszawie kilka skarg, a ich liczba może wynosić "ponad 10". Niemożność wniesienia opłat może uniemożliwić Skarżącemu dostęp do Sądu. Skarżący, wykonując wezwanie referendarza sądowego z 18 maja 2010 r., złożył wniosek na urzędowym formularzu zwracając się o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący poinformował, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, posiada mieszkanie o pow. ok. 30 m² (obciążone kredytem - 30.000 zł). Nadto wskazał, że nie posiada oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, a z żoną, od 1995 r., pozostaje w rozdzielności majątkowej. Skarżący zaznaczył, że z tytułu wynagrodzenia za pracę, uzyskiwał miesięczny dochód w kwocie 7.500 zł (brutto). Aktualnie umowa zlecenia wygasła i Wnioskodawca nie uzyskuje żadnych dochodów. Referendarz sądowy, z uwagi na fakt, iż oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu PPF, okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej - "p.p.s.a"), wezwał Skarżącego do udokumentowania sytuacji finansowej. Skarżący, odpowiadając na wezwanie, nadesłał m.in. wyciąg z rachunku bankowego, zeznania podatkowe, zestawienie dochodów i wydatków, odcinek emerytury żony. Referendarz sądowy, postanowieniem z 20 lipca 2010 r., odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący, w sprzeciwie z 29 lipca 2010 r., poinformował, że: - spłaca zadłużenie z tytułu kredytu w Banku [...] w wysokości 800,- zł miesięcznie; - umowa zlecenie skarżącego wygasła 31 maja 2010 r.; - żona skarżącego także prowadzi spór przed WSA w Warszawie (sygn. VI SA/Wa 689/09); skarżący będzie prowadził wiele sporów, związanych z okresem, kiedy był w zarządzie L. Sp. z o.o. i nie pobierał za ten okres wynagrodzenia; - dłużnik skarżącego odmawia wydania skarżącemu świadectwa pracy, co uniemożliwia skarżącemu podjęcie pracy; - emerytura żony skarżącego, ze względu na zajęcia egzekucyjne, jest wypłacana w kwocie 1355,- zł. Skarżący wskazał, że konieczność ponoszenia przez niego wydatków związanych z życiem codziennym, uniemożliwia mu wygospodarowanie środków na potrzeby postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje utratę mocy orzeczenia referendarza sądowego i przejęcie kompetencji do rozpoznania i rozpatrzenia prawa pomocy przez Sąd. Sąd nie zajmuje się wówczas badaniem prawidłowości zakwestionowanego rozstrzygnięcia referendarza sądowego (postanowienie NSA z 11 grudnia 2008 r. II FZ 508/08), lecz analizuje wniosek o przyznanie prawa pomocy od początku samodzielnie, jako nową sprawę. Konsekwencją przedstawionego sposobu postępowania, narzuconego obowiązującym prawem – tj. art. 260 p.p.s.a. - - jest utrata mocy postanowienia referendarza sądowego. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego. Częściowe zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, jest zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a, wykazanie przez tę osobę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w przypadku częściowego zwolnienia z kosztów sądowych, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zasadność wniosku Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony wysokość środków, którymi ona dysponuje lub powinna dysponować. W świetle powyższego stwierdzić należy, że Skarżący nie wykazał, że jego warunki finansowe nie pozwalają na opłacenie kosztów sądowych w części bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Zdaniem Sądu, na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć można jedynie wpis sądowy w wysokości 100 zł. Jednocześnie jednak należy mieć na uwadze, iż na Skarżącym ciąży obowiązek uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł również w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 884/10. W innych sprawach postępowanie o prawo pomocy jest w toku. Zdaniem Sądu, w przypadku skarżącego, przesłanki, z których wynika nakaz udzielenia prawa pomocy nie występują, ponieważ kwota wpisów sądowych ciążących na Wnioskodawcy nie jest obciążeniem ponad jego możliwości finansowe. Wydatki we wskazanej wysokości nie spowodują uszczerbku w utrzymaniu koniecznym rodziny Skarżącego. W pierwszej kolejności, należy mieć na uwadze, iż z tytułu umowy zlecenia, która wygasła 31 maja 2010 r. Skarżący uzyskiwał – jak wskazał - dochód w wysokości 7.500 zł brutto. Stąd, zarówno w dacie wniesienia skargi (8 marca 2010 r.) Skarżący dysponował środkami umożliwiającymi poniesienie kosztów sądowych, jak w momencie, gdy wnosił o przyznanie prawa pomocy (27 kwietnia 2010 r.), Skarżący dysponował środkami umożliwiającymi poniesienie kosztów sądowych. W takiej sytuacji, na Wnioskodawcy spoczywał obowiązek zabezpieczenia środków na poczet kosztów sądowych. Sąd wskazuje, że Skarżący, mimo dwukrotnego wezwania, nie nadesłał wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie trzy miesiące, a jedynie za niepełny miesiąc. W ocenie Sądu, Skarżący uniemożliwił tym ocenę wcześniejszych wpływów na rachunek bankowy, a braków w realizacji wezwania nie uzupełnił nawet przy wniesieniu sprzeciwu. Co więcej, z treści nadesłanego wyciągu wynika, że 31 maja 2010 r. na rachunek Skarżącego wpłynęła kwota 2.326 zł, 1 czerwca w wysokości 521 zł, a w dniu 10 czerwca 2010 r. – 208.79 zł. Już te wskazane środki wystarczają na pokrycie wymagalnych kosztów sądowych w sprawach skarżącego, co determinuje treść rozstrzygnięcia. Sąd zaznacza zarazem, że z nadesłanego wyciągu wynikają wydatki poczynione na stacjach paliw mimo iż Skarżący nie wykazywał, że posiada samochód, czyli dobro o większej wartości, o którym mowa w treści formularza PPF. Zakładając zarazem prawdziwość oświadczeń Skarżącego o tym, iż wraz żoną utrzymuje się jedynie z jej emerytury w wysokości ok. 1.300 zł netto i całość tych środków przeznaczają na opłaty za mieszkanie, energię elektryczną, leki oraz koszty utrzymania, niewyjaśnione pozostaje z jakich źródeł Skarżący uzyskuje środki na spłatę kredytów w wysokości łącznej ponad 800 zł. Zdaniem Sądu, Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego, ponieważ Skarżący osiągał dochody umożliwiające w partycypowaniu w kosztach sądowych w dniu wniesienia skargi, jak też nie wyjaśnił wątpliwości, co do rzetelności złożonych oświadczeń. Tymczasem, skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej w wezwaniu sądowym dokumentacji, to powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy (postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009 r. I FZ 71/09). Dlatego, Sąd, na podstawie art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji