III SA/Wa 887/11

III SA/Wa 887/11 P O S T A N O W I E N I E Dnia 18 maja 2011 r. Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości straty z pozarolniczej działalności gospodarczej w 2004 r p o s t a n a w i a 1. zwolnić od wpisu sądowego od skargi powyżej kwoty 350,- zł 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie III SA/Wa 887/11 U Z A S A D N I E N I E Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien uprawdopodobnić okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. R. P., dalej jako skarżący, wnioskiem zawartym w piśmie z 4 kwietnia 2011 r. i uzupełnionym formularzem PPF z tej samej daty., zwrócił się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, tj powyżej kwoty 100,- zł. Poinformował o tym, że osiągane dochody miesięczne uniemożliwiają stronie pokrycie wpisu sądowego w pełnej wysokości. Strona wskazała, że: wniosła do Sądu cztery skargi , a nie posiada innych dochodów niż te z gospodarstwa rolnego; jest osobą samotną i ma podwyższone koszty utrzymania.; nie ma oszczędności ani wartościowych przedmiotów; maszyny rolnicze pożycza od sąsiadów; nie zatrudnia pracowników; posiada 13,98 ha ziemi; uzyskuje z prowadzenia gospodarstwa dochód miesięczny brutto w wysokości 900,- zł; wynajmuje pokój u siostry za kwotę 200 zł miesięcznie; pokrywa koszty energii w wysokości 30 zł miesięcznie; ponosi koszty karty telefonicznej w wysokości 25 zł miesięcznie; koszty wyżywienie – ok. 500 zł miesięcznie. Skarżący dołączył zaświadczenie z KRUS o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu oraz o posiadanych gruntach. Nadto, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 12 kwietnia 2010 r. skarżący wskazał, ze: w latach 2009-2011 nie prowadził z nikim wspólnego gospodarstwa domowego; w 2010 r. złożył zeznanie podatkowe PIT-37 za 2009 r. z tytułu otrzymywanego wynagrodzenia z umowy zlecenia w latach 2005- III SA/Wa 887/11 2006; w 2010 r. złożył zeznanie PIT-37 za 2009 r.; nigdy nie prowadził działalności gospodarczej i nie posiadał rachunków bankowych; nie posiada innych źródeł utrzymania poza gospodarstwem rolnym; jest zobowiązany – na mocy decyzji podatkowych – do zapłaty 571130,- zł podatku VAT oraz odsetek od zaległości – od 2004 r.; toczy się postępowanie podatkowe w sprawie podatku od nieujawnionych źródeł w wysokości ok. 700 tys zł. Zdaniem skarżącego nie jest on w stanie uiścić kosztów sądowych w powyżej kwoty 100,- zł. Referendarz sądowy wskazuje, ze kwota wpisu sądowego w wysokości 1000,- zł jest jedynym kosztem sądowym wymaganym w sprawach III SA/Wa 886/11 i III SA/Wa 887/11, badanych obecnie przez referendarza sądowego, zatem w odniesieniu do obowiązku jej zapłaty należy odnosić możliwości majątkowe skarżącego w partycypowaniu w kosztach sądowych. Referendarz ma też na uwadze fakt, że skarżący wniósł cztery skargi do Sądu z czym wiąże się obowiązek uiszczenia kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego, brak jest podstaw do zakwestionowania deklarowanej obecnie wysokości środków uzyskiwanych przez skarżącego. Stąd za wiarygodne należało uznać oświadczenie skarżącego o przeciętnej miesięcznej wysokości dochodów uzyskiwanych z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, jak sam określił "wielotowarowego". Referendarz sądowy daje także wiarę twierdzeniom skarżącego o wydatkach z tytułu opłat na energie elektryczną i usługi telefoniczne, jak też o opłatach z tytułu wynajmu pokoju. Decydując o zakresie zwolnienia referendarz sądowy ma jednak na uwadze to, że skarżący sam wskazał, w piśmie z 4 maja 2011 r., że dochody z prowadzenia gospodarstwa rolnego uzyskuje tylko latem i jesienią, a przedstawił uśredniony, w wyniku rozłożenia na dwanaście miesięcy, dochód. Oznacza to, że skarżący musiał dysponować zasobami pieniężnymi, których nie wykazał ani w treści formularza PPF, ani w wyniku wezwania referendarza sądowego. Referendarz sądowy miarkuje zakres przyznanego prawa pomocy oceną wysokości zadeklarowanych przez skarżącego wydatków na "żywność". Zgodnie z wyliczeniami umieszczonymi na stronie http://www.ipiss.com.pl wydatki na żywność w jednoosobowym gospodarstwie domowym, które zabezpieczają nie tylko minimum egzystencji, ale także realizację minimum socjalnego, wynoszą III SA/Wa 887/11 241,80 zł. Biorąc pod uwagę fakt, ze skarżący prowadzi gospodarstwo rolne "wielotowarowe" i część potrzeb żywnościowych zaspokaja we własnym zakresie, wydatki te musza być jeszcze niższe. Z tego też powodu do pełnej oceny sytuacji majątkowej i życiowej strony niezbędne było nadesłanie zestawień wszystkich źródeł utrzymania w ciągu trzech miesięcy, ponoszonych wydatków i uzyskiwanych dochodów, terminów uzyskania dochodów i poczynienia wydatków – o co strona została wezwania pismem z 12 kwietnia 2011 r, a którego to wezwania nie wykonała. Skarżący, dysponował przy tym pomocą profesjonalnego pełnomocnika, zatem powinien być świadomy wskazanych obowiązków i konsekwencji uchybień w wypełnieniu wezwania, zwłaszcza, że z ustalonego orzecznictwa sądowego wynika, że dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w może mieć znaczenie nie tylko sytuacja finansowa na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. (np. postanowienie NSA z 9 kwietnia 2009 r.I FZ 66/09, postanowienie z 5 czerwca 2008 r. I Fz 236/08, zob też ściśle postanowienie z 25 lutego 20098 r. II Fz 66/09). Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też - jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 2 p.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim, obiektywne dowody na ich potwierdzenie, czego – ze wskazanych powyżej powodów – nie dopełniła. Zarazem, referendarz sądowy nie wywodzi negatywnych – dla skarżącego – skutków z nienadesłania przez niego wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie sześć miesięcy – i to pomimo tego, że fakt prowadzenia rachunków bankowych został stwierdzony przez organy podatkowe. Skoro prowadzenie działalności gospodarczej przez skarżącego jest kwestia sporną w sprawie, a III SA/Wa 887/11 historia rachunków bankowych podstawą do określenia rozmiarów tej działalności, to nienadesłanie wskazanych odpisów, zresztą za minione lata podatkowe, nie powinno być okolicznością przesądzającą o dostępie do Sądu przez skarżącego, ponieważ okoliczności te będą analizowane dopiero podczas kontroli legalności rozstrzygnięcia. Podejmując decyzję o prawie pomocy referendarz sądowy ma jednak na uwadze krótki – bo siedmiodniowy – termin na zgromadzenie środków na wpis oraz znaczenie, które ustawodawca przykłada do miejsca prawa do sądu w systemie demokratycznego państwa prawnego. O zakresie przyznanego prawa pomocy zadecydowało to, że skarżący jest w stanie uiścić wskazaną w sentencji kwotę, bez ryzyka pozbawienia go dostępu do Sądu, nawet ze środków – "uśrednionych" - których wysokość zadeklarował w formularzu PPF. Mając powyższe na uwadze, referendarz sądowy, na podstawie art. 243 §1 w związku z art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 u.p.p.s.a. zadecydował, jak w sentencji.