III SA/Wa 890/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska - Krupa, po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 890/09 odrzucające wniosek o przewrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 października 2009r. sygn. akt III SA/Wa 890/09 w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia - odrzucić wniosek - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 października 2009r. sygn. akt III SA/Wa 890/09 oddalił skargę W. P. (dalej: "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] kwietnia 2009r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych. Skarżący zwrócił się o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia ww. wyroku pismem z 27 października 2009r., jednocześnie składając na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. Referendarz sądowy WSA w Warszawie postanowieniem z 7 kwietnia 2010r. przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Sąd pismem z 9 kwietnia 2010r. zwrócił się do właściwej Krajowej Izby Doradców Podatkowych o wyznaczenie Skarżącemu doradcy podatkowego. Krajowa Izba Doradców Podatkowych w W. przy piśmie skierowanym do Sądu z 23 kwietnia 2010r. poinformowała o wyznaczeniu doradcy podatkowego P. G. pełnomocnikiem Skarżącego, w trybie art. 253 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Pełnomocnik Skarżącego 15 czerwca 2010r. złożył wniosek o doręczenie ww. wyroku wraz z uzasadnieniem, który otrzymał 19 lipca 2010r. (k. 72 akt sądowych). Pełnomocnik Skarżącego pismem z 26 lipca 2010r. zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jednocześnie wnosząc skargą kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniami z 17 sierpnia 2010r. (doręczone 26 sierpnia 2010r.) oraz 23 września 2010r. (doręczone 5 października 2010r.) odpowiednio odrzucił wniosek pełnomocnika Skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej oraz odrzucił skargę kasacyjną skarżącego. Pełnomocnik Skarżącego 4 października 2010r. wystąpił o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 sierpnia 2010r., wnosząc zażalenie na ww. postanowienie. W uzasadnieniu podniósł, iż 27 września 2010r. otrzymał od Skarżącego pełnomocnictwo do reprezentowania go przed Sądem. W ocenie pełnomocnika dzień doręczenia mu podpisanego dokumentu pełnomocnictwa jest dniem, w którym ustąpiła przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie z 17 sierpnia 2010r. W stanie prawnym sprawy dniem ustanowienia pełnomocnika z urzędu jest dzień, w którym otrzymał dokument potwierdzający oświadczenie woli Skarżącego, zgodnie z art. 244 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do 10 kwietnia 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 86 § 1 P.p.s.a., Sąd na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, przywróci jej termin do dokonania tej czynności, jeżeli do uchybienia terminowi doszło bez winy strony. Orzeczenie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Warunkiem przywrócenia terminu – stosownie do art. 87 § 1, 2 i 4 P.p.s.a. – jest po pierwsze złożenie wniosku w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, po drugie uprawdopodobnienie braku winy, a po trzecie dokonanie (równocześnie z wnioskiem) czynności, wobec której uchybiono terminowi. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje negatywnych skutków dla strony i upłynął rok od uchybionego terminu (wtedy przywrócenie dopuszczalne jest tylko wyjątkowo) – art. 86 § 2 i art. 87 § 5 P.p.s.a. Analiza wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia prowadzi do konkluzji, że wniosku tego nie wniesiono w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Pełnomocnik Skarżącego złożył, co nie budzi wątpliwości, zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu 4 października 2010r. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu wnosi się do sądu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi. Określenie "od czasu ustania przyczyny" ma charakter obiektywny, nie może być utożsamiane z subiektywnym przekonaniem strony, że przyczyna ta ustała w tym, a nie w innym, czasie. Określenie to nie jest tożsame z chwilą, w której strona dowiedziała się o uchybieniu terminowi (Bogusław Dauter "Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego" Warszawa 2009 Lexis Nexis s.267). We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik Skarżącego wskazał, iż nie ponosi on winy w uchybieniu terminu do wniesienia ww. zażalenia, gdyż 27 września 2010r. otrzymał od Skarżącego podpisane pełnomocnictwo do reprezentowania go przed Sądem i z tą data ustąpiła przesłanka uchybienia terminowi. Sąd wskazuje, iż pełnomocnik Skarżącego, zgodnie z informacją uzyskaną z Krajowej Rady Doradców Podatkowych z 23 kwietnia 2010r. został ustanowiony pełnomocnikiem Skarżącego z urzędu i od tego momentu otrzymywał korespondencje oraz brał udział w postępowaniu sądowym. Obowiązki procesowe podjął 14 maja 2010r., przeglądając akta sprawy, o czym świadczy znajdująca się w aktach sprawy notatka z czytelni akt WSA w Warszawie. Następnie 15 czerwca 2010r. złożył wniosek o doręczenie ww. wyroku wraz z uzasadnieniem, który otrzymał 19 lipca 2010r. (k. 72 akt sądowych), a pismem z 26 lipca 2010r. zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jednocześnie wnosząc skargą kasacyjną. Postanowienie z 17 sierpnia 2010r. pełnomocnik Skarżącego otrzymał 26 sierpnia 2010r. wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie jego zaskarżenia. Sąd, odnosząc się do okoliczności przedstawionych w zażaleniu zwraca uwagę, iż zgodnie z tezą postanowienia NSA z 23 czerwca 2005r. w sprawie o sygn. akt II OZ 519/05, wyrażoną jeszcze przed znowelizowaniem art. 244 § 2 P.p.s.a., "w razie wyznaczenia adwokata przez okręgową radę adwokacką w ramach prawa pomocy oraz udokumentowania w aktach sprawy, który adwokat został wyznaczony i zawiadomienia o tym strony, okoliczność ustanowienia pełnomocnika jest wystarczająco udokumentowana bez potrzeby dołączenia do akt sprawy dokumentu pełnomocnictwa z podpisem strony - art. 37 w związku z art. 253 P.p.s.a. Przepis art. 244 § 2 P.p.s.a. określa zatem, że ustanowienie adwokata (w rozpoznawanej sprawie doradcy podatkowego) stanowi uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi, nie oznacza, że w takim przypadku udzielenie pełnomocnictwa ma być potwierdzane dokumentem pełnomocnictwa złożonym do akt sprawy. Skoro bowiem strona występuje o ustanowienie adwokata i z góry wiadomo, że adwokatem tym w razie uwzględnienia wniosku będzie adwokat wyznaczony przez okręgową radę adwokacką, należy założyć, że strona udziela pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi. Jeżeli więc okręgowa rada adwokacka kieruje do Sądu pismo, w którym wskazuje wyznaczonego adwokata i zawiadamia o tym stronę, to można przyjąć domniemanie, że wyznaczony adwokat działa w ramach pełnomocnictwa udzielonego przez stronę, dla której został wyznaczony. W takim przypadku – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - nie jest konieczne dołączenie do akt sprawy pełnomocnictwa z podpisem mocodawcy, ponieważ art. 37 § 1 P.p.s.a ma zastosowanie przede wszystkim w sytuacji, gdy strona wybiera sobie osobę pełnomocnika i konieczne jest udokumentowanie udzielenia pełnomocnictwa. Czym innym jest udzielenie pełnomocnictwa określonej osobie, a czym innym pełnomocnictwo dołączone do akt sprawy jako dokument potwierdzający udzielenie pełnomocnictwa, o którym mowa w art. 37 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w związku z tym przyjął, że w przypadku ustanowienia adwokata w ramach prawa pomocy i wyznaczenia adwokata przez okręgową radę adwokacką oraz udokumentowania w aktach sprawy, który adwokat został wyznaczony i zawiadomienia o tym strony, okoliczność ustanowienia pełnomocnika jest wystarczająco udokumentowana, bez potrzeby dołączenia do akt sprawy dokumentu pełnomocnictwa z podpisem strony. Nie można z góry zakładać, że strona nie udzieliła pełnomocnictwa wyznaczonemu adwokatowi. Wręcz przeciwnie należy przyjąć domniemanie, że wyznaczony adwokat takim pełnomocnictwem dysponuje. W świetle powyższych rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak również w związku z tym, że postanowienie referendarza sądowego z 7 kwietnia 2010r. o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, zostało doręczone Skarżącemu 22 kwietnia 2010r. (pod rządami znowelizowanej ustawy P.p.s.a.) oraz w związku z brakiem przepisów przejściowych do ustawy z 12 lutego 2010r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 36, poz. 196, dalej: "ustawa nowelizująca"), obowiązującej od 10 kwietnia 2010r., kwestię umocowania do działania pełnomocnika Skarżącego należało rozstrzygnąć przez przyjęcie, że okoliczność jego ustanowienia jest wystarczająco udokumentowana, bez potrzeby dołączenia do akt sprawy dokumentu pełnomocnictwa z podpisem strony. Sąd stwierdza ponadto, że znowelizowany z dniem 10 kwietnia 2010r. przepis art. 244 § 2 P.p.s.a. stanowi, że ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Ustawodawca przy zmianie ww. przepisu, należącego do norm prawa proceduralnego, nie ustanowił przepisów przejściowych w ustawie nowelizującej, co tym samym otwiera drogę, aby stosować zasadę tempus regit actum (czas wyznacza podstawę działania). W świetle akt sprawy wątpliwości nie budzi, że Skarżący był zawiadomiony o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu oraz poinformowany, że taki pełnomocnik został wyznaczony pod rządami znowelizowanej ustawy P.p.s.a. Co więcej należy podkreślić, że udzielenie przez Skarżącego pełnomocnictwa, wyznaczonemu przez Krajową Radę Doradców Podatkowych, doradcy podatkowemu P. G. i doręczenie go pełnomocnikowi 27 września 2010r. oznacza zaakceptowanie osoby wyznaczonej oraz czynności procesowych dokonywanych przez nią w postępowaniu sądowym, przed datą formalnego udzielenia pełnomocnictwa, stosownie do art. 103 § 1 k.c. w związku z art. 40 P.p.s.a., nie może natomiast stanowić przyczyny uzasadniającej uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia oraz nie stanowi też o ustaniu przesłanki uchybienia terminowi do wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Skoro pełnomocnik Skarżącego osobiście odebrał postanowienie z 17 sierpnia 2010r. w dniu 26 sierpnia 2010r. (k. 103 akt sądowych), należało przyjąć, że od tego dnia zaczął biec termin do złożenia zażalenia na ww. postanowienie. Czynność ta jednak w wyznaczonym terminie nie została dokonana przez pełnomocnika. Zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia złożono dopiero 4 października 2010r., z uchybieniem 7-dniowego terminu do wniesienia zażalenia. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 88 P.p.s.a. spóźniony lub z mocy prawa niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu Sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym. Sąd mając powyższe okoliczności na względzie uznał, iż zasadne było wydanie postanowienia zawartego w sentencji, na mocy art. 88 P.p.s.a.