III SA/Wa 931/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, sędzia WSA Waldemar Śledzik, Protokolant specjalista Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2016 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. (dalej: "DUKS") decyzją z dnia [...] października 2014 r. określił Przedsiębiorstwu Inwestycyjno-Budowlanemu G. sp. z o.o. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2009 r. w wysokości 587.763 zł w miejsce zadeklarowanej straty 1.133.059,66 zł. Decyzję doręczono w dn. 13 października 2014 r. Odbiór pokwitował P. B. z F. Sp. z o.o. upoważniony do odbioru listów poleconych dla Spółki G.. Pismem z dnia 1 grudnia 2014 r. Spółka wraz z odwołaniem zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wnosząc jednocześnie o uchylenie jej w całości i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik Spółki wskazał, że Z. W., Prezes Zarządu Spółki (a zarazem jedyny członek zarządu ww. Spółki) doznał [...] i w związku z tym przez długi czas przebywał na leczeniu. W związku z powyższym nie mógł reprezentować Spółki w toczącym się postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez Dyrektora UKS w B.. Jako dowód przedłożono uwierzytelnioną kopię decyzji z dnia [...] września 2014 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S., który - mając na uwadze zły stan zdrowia Z. W. - przyznał mu prawo do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od dn. 9 października 2014 r. do dnia 6 stycznia 2015 r. Zdaniem pełnomocnika, stan zdrowia Z. W. wymaga obecnie rehabilitacji. Strona podniosła ponadto, że DUKS wydał ww. decyzję, doręczając ją listem poleconym na adres Spółki w okresie, w którym Prezes Zarządu przebywał na zwolnieniu lekarskim w związku z doznanym [...]. Jednocześnie zauważa, iż Spółka w piśmie z dnia 25 czerwca 2014 r. jednoznacznie wskazywała i informowała organ kontroli, że nie może prowadzić swoich spraw w związku z tym, że jej Prezes doznał [...] i przebywa na zwolnieniu lekarskim. Spółka wskazała również na przepis art. 138 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: "O.p.") zgodnie z którym jeżeli osoba prawna (...) nie może prowadzić swoich spraw wskutek braku powołanych do tego organów, organ podatkowy składa do sądu wniosek o ustanowienie kuratora. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu stwierdził, że Strona nie wykazała, że przyczyna uchybienia terminowi ustała oraz nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. W ocenie organu odwoławczego, działania i zaniechania Spółki noszą znamiona niedbalstwa, które jest jednym z rodzajów winy nieumyślnej. Wnoszący wniosek o przywrócenie przedmiotowego terminu procesowego de facto udowodnił jedynie okres przyznanego Prezesowi Zarządu świadczenia rehabilitacyjnego (co stanowi właściwą treść załączonego do wniosku dowodu), a zatem wskazał napotkaną przeszkodę. W ocenie DIS nie uprawdopodobnił natomiast, że w sprawie zaistniała rzeczywista przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi, a przyczyna ta była niezależna od Strony, przy czym nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie była ona w stanie owej przeszkody przezwyciężyć - a tym samym, że nie ponosi winy w zaistniałym zaniedbaniu. W sytuacji, jak ma miejsce w sprawie, niedbalstwo Strony dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu (por. wyrok NSA z dn. 26.08.2014 r., sygn. akt II FSK 2114/12). Odnosząc się natomiast do wyrażonego we wniosku stanowiska pełnomocnika Strony nawiązującego do art. 138 § 3 O.p., zauważył, że przepis ten expressis verbis traktuje o sytuacji, w której brak jest organu powołanego do reprezentacji. W niniejszej sprawie organ taki istnieje, ponieważ funkcję Prezesa Spółki (czego Strona nie kwestionuje) piastuje Z. W.. Stan zdrowia tejże osoby jest natomiast całkowicie odrębną kwestią, niezwiązaną z samym istnieniem lub brakiem organu zarządczego, reprezentującego osobę prawną względem podmiotów zewnętrznych. Tym samym art. 138 § 3 O.p. w niniejszej sprawie nie mógł znaleźć zastosowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie: 1) art. 162 § 1 Op. w związku z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991r. o kontroli skarbowej (Dz. U. Nr 41 poz. 214 ze zm., dalej: "u.k.s."), poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, 2) art. 121, art. 122 art. 187 § 1 i art. 191 O.p. w zw. z art. 31 ust. 1 u.k.s., poprzez uznanie, że Skarżąca nie uprawdopodobniła, że przyczyna uchybienia ustała. W uzasadnieniu skargi odnosząc się do przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi, Skarżący stwierdził, iż wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, [...] i jego konsekwencje stanowiły istotną przeszkodę, która uniemożliwiła Spółce wniesienie odwołania od decyzji. Fakt reprezentowania Spółki przez ciężko chorego Prezesa Zarządu (jednoosobowy zarząd w Spółce) jest - zdaniem Skarżącej - wystarczającym argumentem za uznaniem, że istniała przeszkoda niemożliwa do przezwyciężenia w tamtym okresie. Skarżący uważa, że trudno ponadto oczekiwać od osób prawnych, w tym Skarżącej, aby dla minimalizacji ryzyka choroby członka zarządu ustanawiany był zarząd wieloosobowy. [...] to choroba, którą - co do zasady - trudno przewidzieć. Bezpodstawne jest więc twierdzenie organu odwoławczego, że: "decydując się na takie rozwiązanie Spółka przyjęła na siebie ryzyko np. choroby osoby pełniącej funkcję Prezesa jednoosobowego Zarządu (...) Brak stosownych kroków może dziwić tym bardziej, że Skarżąca jest spółką funkcjonującą na rynku na celach komercyjnych, co zakładając wolę osiągania zysku w warunkach konkurencji rynkowej - wymusza sprawną i efektywną organizację kluczowych spraw, w tym kwestii przedstawicielstwa i przepływu informacji w przedsiębiorstwie. " Pełnomocnik podkreśla, iż udzielenie pełnomocnictwa do reprezentowania Skarżącej nie oznacza w żadnym wypadku, że Skarżąca mogła dochować terminu do wniesienia odwołania. Już chociażby ze względu na wysiłek fizyczny niezbędny do dokonania tych dwóch czynności nie można ich porównywać i wyciągać negatywnych dla Skarżącej wniosków. Zdaniem Strony, absurdalne jest twierdzenie organu podatkowego, że: "Podejmując się reprezentowania Spółki, Pan Z. W. miał zatem wiedzę, odnośnie swojego stanu zdrowia oraz konieczności leczenia (należy mniemać, że świadomość tę miał również dokonujący takiego wyboru organ właścicielski)." Skarżąca nie zgodziła się z oceną organu odwoławczego, iż nadal istnieje przeszkoda w postaci złego stanu zdrowia Prezesa Zarządu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Skarżącej całkowicie błędne i bezpodstawne jest twierdzenie organu odwoławczego, iż przeszkoda uniemożliwiająca złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania trwa nadal, ponieważ rzekomo "poświadcza" to decyzja ZUS o przyznaniu świadczenia rehabilitacyjnego na rzecz Prezesa Zarządu. Podkreślił, że dowód w tej sprawie musiałby być oparty na ocenie lekarskiej stanu zdrowia Prezesa Zarządu, a nie na dywagacjach organu podatkowego. Zarzucił, iż organ podatkowy nie zweryfikował faktu ustania przyczyny dla złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, a także bezpodstawnie uznał, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga podlega oddaleniu. W niniejszej sprawie skarga nie jest uzasadniona, bowiem organy podatkowe nie naruszyły ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów proceduralnych w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na wstępie rozważań należy podkreślić, że instytucja przywrócenia terminu do wniesienia odwołania znajduje zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy pismo zawierające decyzję organu I instancji zostało doręczone prawidłowo, skutkiem czego rozpoczął swój bieg termin do wniesienia odwołania. W przeciwnym razie, wniosek o przywrócenie terminu byłby bezprzedmiotowy, gdyż termin do dokonania tej czynności procesowej nie rozpocząłby w ogóle swego biegu. Na wstępie należy wskazać, że zagadnienie skuteczności doręczenia decyzji organu I instancji zostało przez organ odwoławczy rozstrzygnięte prawidłowo. Jak wynika z akt sprawy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] października 2014 r. doręczono Skarżącej w dniu 13 października 2014 r. Odbiór przesyłki pokwitował Pan P. B., tj. osoba upoważniona do odbioru korespondencji kierowanej do Spółki G.. W myśl art. 223 § 2 O.p. termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. A zatem w omawianym przypadku termin do wniesienia odwołania upłynął Skarżącej 27 października 2014 r. Z akt sprawy wynika tymczasem, iż Skarżąca wniosła odwołanie 10 grudnia 2014 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W wypadku ustalenia, że termin do wniesienia odwołania nie został dochowany, organ odwoławczy stwierdza tę okoliczność w formie postanowienia. W tej sytuacji organ podatkowy trafnie w oparciu o art. 228 § 1 pkt 2 O.p. postanowieniem z [...] lutego 2015 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zagadnieniem spornym o podstawowym znaczeniu w rozstrzyganej sprawie jest zasadność stanowiska organu odwoławczego wskazującego na brak podstaw do przywrócenia stronie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. W tym kontekście wskazać należy, że kwestia przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej została uregulowana w art. 162 O.p. Zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie zaś do § 2 tego przepisu podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Powołany przepis kreuje zatem cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu: uchybienie terminowi, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia), uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma przesłanka braku winy strony w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania oraz to, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia. Odnosząc się do pierwszej przesłanki, stwierdzić należy, iż z powołanego wyżej przepisu wynika, że wystarczy, iż przesłanka ta zostanie przez stronę uprawdopodobniona. W orzecznictwie sądowym i doktrynie zgodnie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (por. np. W. Siedlecki - Zarys postępowania cywilnego, Warszawa 1968, s. 247, a także wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 maja 2010 r., III SA/Wa 97/10). Jednocześnie przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, bierze się pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenia winę według obiektywnych mierników staranności. Podkreślić przy tym należy za poglądami doktryny, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do dochowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. B. Adamiak. J. Borkowski. R. Mastalski, J. Zubrzycki - Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2003, s. 566). Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 1999 r., II SA/Wa 45/99). W rozpoznawanej sprawie jako przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia odwołania pełnomocnik Skarżącej wskazał przewlekłą chorobę Prezesa Zarządu Spółki (a zarazem jedynego jej członka) spowodowaną przez [...]. Podkreślił, że w związku z powyższym Prezes nie mógł reprezentować Skarżącej w toczącym się postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez DUKS. Odnosząc się do powyższych twierdzeń strony należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że istnienie przeszkody do dokonania czynności w postępowaniu (np. choroby) nie oznacza jeszcze, że automatycznie uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminowi. O braku winy można mówić w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, że zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Organ wskazał, że pogorszony stan zdrowia Prezesa Zarządu Spółki (będący wynikiem [...] i trwający nie krócej niż pół roku licząc od dnia pierwszego przyznania świadczenia rehabilitacyjnego do dnia złożenia wniosku o przywrócenie terminu), w trakcie którego skutecznie wszczęto i przeprowadzono postępowanie kontrolne zakończone decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, nie stanowi przeszkody nagłej i niemożliwej dla Spółki do przezwyciężenia. We wskazanym okresie Spółka nie była bowiem pozbawiona organu zarządzającego, uprawnionego do jej reprezentowania, wobec Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B.. Dyrektor Izby Skarbowej w W. podkreślił również, że pomimo choroby Prezesa Zarządu korespondencja kierowana do Spółki w toku postępowania konsekwentnie odbierana była w sposób przewidziany przez Spółkę tj. przez P. B. lub P. K. (tj. osoby upoważnione do odbioru korespondencji) - którzy z kolei o każdej korespondencji informowali Skarżącą na wskazany przez nią w umowie adres e-mail. Po odbiór korespondencji przedstawiciele Spółki (w tym Z. W.) zgłaszali się osobiście. Wobec powyższego zgodzić należało się z organem, że Spółka posiadała wiedzę o toczącym się postępowaniu a tym samym miała czas (i prawem przewidziane możliwości) do podjęcia działań mających na celu zapewnienie sobie właściwej reprezentacji. W ocenie Sądu, w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Skarbowej słusznie zauważył, iż Z. W. został powołany na stanowisko Prezesa Zarządu Spółki w dniu 10 grudnia 2013r., a zatem już w stanie pogorszonego zdrowia. Z aktu notarialnego Rep A Nr [...] wynika, że Pan Z. W. złożył w dniu 22.10.2013r. wzór podpisu w obecności notariusza, który przybył w tym celu do [...] Szpitala przy ul. [...] w W.. Ponadto w treści pisma Strony z dnia 6 maja 2014 r. (zastrzeżenia do protokołu kontroli, której wszczęcie było wadliwe), stwierdzono, że w/w przebywa "od 12 października 2013 r. na zwolnieniu lekarskim". Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że Z. W. pomimo przebytego [...] i pogorszonego stanu zdrowia był zdolny do dokonywania skutecznych czynności procesowych - udzielając pełnomocnictw (a zatem czynności o charakterze zarządczym) w trakcie trwania okoliczności (choroby), którą Spółka wskazała jako przeszkodę uniemożliwiającą odwołania w terminie. W tych okolicznościach, w opinii Sądu, organ odwoławczy prawidłowo wywiódł, iż pogorszony stan zdrowia Z. W. nie stanowił nagłej przeszkody będącej nie do przezwyciężenia w czynnościach zarządczych tym bardziej, że w tym czasie Prezes Zarządu czynności takie podjął dwukrotnie udzielając pełnomocnictw np. udzielając prawa do reprezentowania Spółki doradcy podatkowemu W. M. do występowania przed organami administracji skarbowej oraz sądami administracyjnymi w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2009. A ponadto zauważył, że pomimo przebytego [...] i pogorszonego stanu zdrowia był on zdolny do dokonywania skutecznych czynności procesowych - wskazane powyżej pełnomocnictwa są tego przykładem jako czynności o charakterze zarządczym. podjęte w trakcie trwania okoliczności (choroby), którą wskazano jako przeszkoda uniemożliwiająca wniesienie odwołania w terminie. Podsumowując zdaniem Sądu stwierdzić należy, że Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo zauważył, że pomimo doznania przez Z. W. [...], Spółka nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji DUKS w B., a ponadto w ocenie Sądu, Prezes Zarządu wykazał się niestarannością w dbaniu o interesy Spółki. Ponadto zgodzić się należy z organem, iż Skarżąca nie wykazała, że przyczyna uchybienia terminowi ustała w dacie złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W opinii Sądu, organ w przedmiotowej sprawie podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zaś ocena zebranych dowodów została przeprowadzona sposób wyczerpujący i nie narusza reguł swobodnej oceny. Sporne kwestie zostały szczegółowo wyjaśnione oraz znalazły odzwierciedlenie zarówno w zebranym materiale dowodowym, jak i w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270), należało skargę oddalić.