III SA/Wa 940/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi Skarżący P.S. wniósł na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że dotychczas starał się wygospodarować środki na opłacenie tych kosztów. Aktualnie środki te nie wystarczają na utrzymanie rodziny. Z powodu [...] Skarżący utrzymuje się z zasiłku chorobowego oraz środków uzyskiwanych przez dzieci. Jego żona pozostaje bez pracy. Podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną, córką i synem. Dzieci partycypują w kosztach domowych. Córka jest osobą niepełnosprawną, nadal się uczy i osiąga dochody z najmu lokalu. Syn ma na utrzymaniu małoletnie dziecko, na które przeznacza znaczną część swoich dochodów. Do majątku Skarżący zaliczył dom o pow. 270 m² z działką o powierzchni 1.400 m² (współwłasność) oraz nieruchomość rolną o pow. 412 m² (współwłasność), a także samochód osobowy marki [...] rok produkcji 2005. Syn Skarżącego posiada samochód osobowy marki [...] rok produkcji 2009, a córka lokal o powierzchni 57 m². Łączny dochód miesięczny rodziny wynosi 6.300 zł, tj.: 2.100 zł z działalności gospodarczej prowadzonej przez Skarżącego, 3.000 zł wynagrodzenie syna i 1.200 zł z tytułu najmu lokalu. Skarżący do swoich miesięcznych wydatków zaliczył: energię elektryczną – 650 zł, gaz – 250 zł, inne opłaty np. telefony, Internet, woda, wywóz nieczystości, podatek od nieruchomości, ochrona – 700 zł, opłata za leczenie córki 200 zł, dojazdy do szkoły i pracy – 300 zł, wyżywienie 900 zł. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący przedłożył: dokument z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej potwierdzający, że 31 października 2014 r. wykreślono prowadzoną przez jego żonę działalność gospodarczą, deklaracje VAT, zestawienie wysokości przychodów i kosztów, dokumenty potwierdzające pobieranie zasiłku chorobowego, odpis skrócony aktu urodzenia córki syna Michała Świderskiego, wyciągi bankowe, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności swojej córki, dokumenty dotyczące wysokości wydatków, zeznania podatkowe. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Instytucja ta ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które nie osiągają żadnych dochodów, lub też osobom o bardzo niskich dochodach, które z uwagi na swą trudną sytuację materialną nie są w stanie ponosić kosztów związanych z postępowaniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2015 r., I FZ 488/14). Z tego też względu osoby znajdujące się w takiej sytuacji mają prawo ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 2 P.p.s.a.) lub w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na obecnym etapie postępowania Skarżący zobowiązany jest do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Nadto referendarzowi sądowemu znany jest z urzędu fakt ciążącego na nim obowiązku opłacenia wpisów od zażaleń w łącznej kwocie 400 zł w czterech sprawach III SA/Wa 2782-2785/14. Obowiązek taki spoczywa także na żonie Skarżącego (prowadzącej z nim wspólne gospodarstwo domowe) w sprawach III SA/Wa 2748-2751/14. Nadto jest ona zobowiązana do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł w sprawie III SA/Wa 1211/15. Referendarz sądowy nie neguje skomplikowanej sytuacji finansowej Skarżącego, związanej z pozostawaniem bez pracy żony oraz problemami zdrowotnymi członków rodziny. Niemniej jednak ocena całokształtu oświadczeń Skarżącego oraz nadesłanych dokumentów, prowadzi do wniosku, że kwota wpisu od skargi nie jest obciążeniem ponad możliwości finansowe jej czteroosobowej rodziny. Z przedstawionych dokumentów wynika, że Skarżący w okresie od stycznia do kwietnia br. uzyskał przychód z działalności w wysokości 3.000,25 zł. Decyzją z [...] marca 2015 r. przyznano mu świadczenie rehabilitacyjne za okres od 31 stycznia do 30 kwietnia 2015 r. Z wyciągów bankowych wynika, że w kwietniu 2015 r. Skarżący posiadał na rachunku bankowym kwotę 1.506,80 zł. Syn Skarżącego otrzymuje miesięcznie kwotę ok. 2.900 zł, zaś jego córka z tytułu najmu uzyskuje miesięcznie kwotę 1.200 zł. Z zeznania podatkowego wynika, że Skarżący uzyskał w 2014 r. przychód z zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w kwocie 4.097,96 zł, ze stosunku pracy 14.719,78 zł i z pozarolniczej działalności gospodarczej 24.000,64 zł. Jak wskazał średni dochód miesięczny brutto rodziny wynosi 6.300 zł. Z kolei z przedstawionego przez Skarżącego wyliczenia dotyczącego niezbędnych wydatków wynika, że miesięcznie wydatki te wynoszą ok. 3.000 zł (bez uwzględnienia kosztów utrzymania dziecka syna Skarżącego). W ocenie referendarza sądowego, wysokość i rodzaj powyższych wydatków pozwala stwierdzić, że w ramach uzyskiwanych dochodów Skarżący ma możliwość wygospodarowania środków na uiszczenie wpisu od skargi w niniejszej sprawie w wysokości 100 zł. Skoro bowiem prawo pomocy służyć ma osobom, w przypadku których uiszczenie kosztów sądowych wywoła negatywny wpływ na możliwość utrzymania siebie i rodziny, i nie chodzi tu o utrzymanie na określonym poziomie, zwykłym dla wnioskodawcy i o wpływ polegający na obniżeniu tego poziomu, czy też jedynie ograniczeniu określonych wydatków, należało uznać, że potrzeby życiowe Skarżącego rozumiane, jako obiektywnie niezbędne nie zostaną zagrożone przez uiszczenie wspomnianego wpisu. Uiszczenie kosztów sądowych, jak każdy wydatek finansowy (zwłaszcza nieplanowany) powodować może konieczność poczynienia pewnych zmian i oszczędności w wydatkach. Prawo pomocy przysługuje osobom, które w istocie rzeczy nie mają możliwości dokonać tych zmian i oszczędności, a wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów sądowych odbędzie się kosztem wydatków na konieczne utrzymanie. Zdaniem referendarza sądowego, sytuacja materialna Skarżącego, oceniana z perspektywy nie tylko uzyskiwanych dochodów, ale też ponoszonych wydatków, umożliwi mu uiszczenie wpisu, nie powodując uszczerbku w utrzymaniu koniecznym Skarżącego i jego rodziny. Z tych wszystkich względów uznać należało, że Skarżący nie wykazał, iż jego wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.