III SA/Wa 947/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o uchylenie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodu uzyskanego w 2003 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - W piśmie stanowiącym załącznik do skargi E. S. wniosła o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca wskazała, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z mężem. Do swojego majątku zaliczyła dom o pow. 370/520 m² oraz Zakład o pow. 1.000 m² zlokalizowany na nieruchomości o pow. 3.332 m² w miejscu zamieszkania. Skarżąca wyjaśniła, iż od czerwca 1999 r. ich aktywa majątkowe zostały zablokowane przez BGŻ, co uniemożliwiło im prowadzenie działalności. Przez 5 lat Skarżąca i jej mąż żyli z pożyczek. Obecnie dochód Skarżącej wynosi 1.760 zł netto miesięcznie, a jej męża 1.700 zł miesięcznie. Pismem z 8 czerwca 2009 r. referendarz sądowy wezwał Skarżącą do złożenia przedmiotowego wniosku na urzędowym formularzu PPF oraz do nadesłania dokumentów dotyczących jej sytuacji materialnej. W odpowiedzi Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, w którym wskazała, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o dochodach wyjaśniła, iż w związku z przejściem na emeryturę jej miesięczny dochód netto zmaleje z 1.724 zł do 800 zł netto. Skarżąca przedstawiła również miesięczne zestawienie dochodów i wydatków. Wskazała, iż łączny dochód Skarżącej i jej męża za czerwiec 2009 r. wyniósł 3.419 zł netto, z kolei wydatki wyniosły 1.623 zł (czynsz - 350 zł, energia elektryczna 385 zł, gaz 215 zł, telefon 220 zł, wywóz nieczystości 333 zł, leki 120 zł, spłata rat podatku do urzędu skarbowego -718 zł). W konsekwencji Skarżącej i jej mężowi pozostaje na życie 1.796 zł miesięcznie (od lipca 2009 r. – 872 zł). Do wniosku Skarżąca załączyła deklarację PIT-40 i PIT -40A za 2008 r., odcinek emerytury męża, kopię zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, wydruk z rachunku bankowego. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 243 §1 oraz art. 245 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 §1 powołanej ustawy, czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Zgodnie z art. 245 §2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 §3 P.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Przepis art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże (podkreślenie własne), że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Rozpoznając wniosek należało zatem uwzględnić sytuację majątkową Skarżącej oraz jej zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. W związku powyższym wskazać trzeba, iż na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć można jedynie wpis sądowy w wysokości 100 zł, tj. w najmniejszej wysokości, jaką przewidziano w art. 233 P.p.s.a. oraz wydanym na podstawie tego przepisu rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Po przeanalizowaniu wniosku Skarżącej oraz przedstawionych przez nią danych o sytuacji finansowej, referendarz sądowy stwierdza, że w jej przypadku przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy nie występują. Na obecnym etapie postępowania jedynym obciążającym Skarżącą kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości 100 zł. Kwota ta nie jest obciążeniem finansowym ponad możliwości Skarżącej. Wydatek w tej wysokości nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla jej rodziny. Oceniając sytuację materialną Skarżącej należy mieć na względzie, iż uzyskuje ona wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.724 zł netto, a jej mąż świadczenie emerytalne w wysokości 1.695 zł netto. Łącznie daje to kwotę 3.419 zł netto miesięcznie. Po odliczeniu wydatków na utrzymanie domu, spłatę rat z tytułu zaległego podatku, leki, Skarżąca i jej mąż dysponują kwotą 1.796 zł. Nie można więc zgodzić się z twierdzeniem Skarżącej, iż uzyskiwane dochody nie pozwalają na wygospodarowanie środków na uiszczenie wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Dodatkowo trzeba pamiętać, iż prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich", a do takiej kategorii skarżących, nie można zaliczyć Wnioskodawczyni, która posiada stałe źródło dochodów. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. W ocenie referendarza sądowego, Skarżącej nie można zaliczyć do takiej kategorii wnioskodawców. Wprawdzie w stosunku do jej majątku prowadzona jest egzekucja, ale dotyczy ona nieruchomości (Zakładu), który od 10 lat nie przynosi Skarżącej żadnych dochodów. W związku z czym, sam fakt prowadzenia egzekucji nie ma zasadniczego wpływu na bieżącą sytuację materialną Skarżącej. Referendarz sądowy ma również na uwadze, iż od lipca 2009 r. dochody Skarżącej ulegną obniżeniu, z uwagi na przejście na emeryturę. Jednakże dysponując w czerwcu 2009r. (w miesiącu wniesienia skargi) dochodami na wyższym poziomie Skarżącą miała możliwość poczynienia oszczędności na poczet należnych kosztów sądowych. Podsumowując wskazać należy, iż okoliczności podnoszone we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz informacje wynikające z akt sprawy, nie uzasadniają twierdzenia, że Skarżąca nie jest w stanie wygospodarować środków niezbędnych do uiszczenia wpisu sądowego. Brak więc podstaw do zastosowania w tym przypadku wyjątku od zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 243 §1, art. 245, art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.