III SA/Wa 965/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za 2006 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - R. M. (dalej - "Skarżący" lub "Wnioskodawca") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku Skarżący oświadczył, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i trojgiem dzieci (ur. w 2003, 2005 oraz 2007 roku). Żona Wnioskodawcy pracuje jako pielęgniarka, a Skarżący pozostaje bez zatrudnienia. Jego pięcioosobowa rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia żony, pracy w gospodarstwie oraz pomocy finansowej najbliższych mieszkańców. Czynsz dzierżawczy zajęty jest przez komornika. Z oświadczeń Wnioskodawcy wynika, iż posiada on dom z 1926 r. o powierzchni 60 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 2,32 ha. Z oświadczenia wynika także, że Skarżący z tytułu dzierżawy uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 4.004,25 zł, a jego żona z tytułu wynagrodzenia za pracę - 2.800 zł. W odpowiedzi na wezwanie Referendarza sądowego Skarżący przedstawił zestawienie miesięcznych wydatków: za energię elektryczną 229,64 zł, za gaz 470 zł, za wywóz szamba 400 zł, za wywóz śmieci 20 zł, za zakup drewna 120 zł, telefon 100 zł, wynajem maszyn rolniczych 300 zł, niezbędne remonty domu z 1926 r. 1.000 zł, razem 2.510 zł; niezbędne koszty utrzymania dzieci: P. ur. w 2003 r. -1.000 zł miesięcznie (w tym przygotowanie do przedszkola, płatne szczepienia, przybory szkolne), A. ur. w 2005 r. - 2.000 zł (w tym logopeda i alergolog i specjalne produkty żywnościowe), M. ur. w 2007 r. (1.000 zł), razem 4.000 zł; koszty pobytu żony w P., gdzie pracuje 1.500 zł. Łączne miesięczne wydatki rodziny Skarżący określił na kwotę ponad 8.000 zł. Wnioskodawca wyjaśnił, iż zadłużenie jego rodziny u sąsiadów i osób zaprzyjaźnionych spowodowane bieżącymi potrzebami wynosi 28.000 zł. Odnośnie kwestii związanych z gospodarstwem rolnym wskazał, iż nieruchomość położona jest na terenie zalewowym, więc żadna intensywna uprawa na gruncie nie jest możliwa. Skarżący uprawia owoce i warzywa na własne potrzeby. Nie posiada maszyn rolniczych i nie korzysta z dopłat z Unii Europejskiej. Sygn. akt III SA/Wa 965/11 Do pisma Wnioskodawca załączył kopie rachunków za media, zeznanie PIT-36 za 2010 r., zawiadomienie o zajęciu środka transportu, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej - P.p.s.a.), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 §1 powołanej ustawy, czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. W rozpoznawanej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata tj. w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić jednocześnie należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Rozpoznając wniosek należało zatem uwzględnić sytuację majątkową Skarżącego oraz jego zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. W związku powyższym, wskazać trzeba, iż na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć można jedynie wpis sądowy w wysokości 347 zł. Jednocześnie jednak należy mieć na uwadze, iż na Skarżącym ciąży również obowiązek uiszczenia wpisów sądowych w wysokości po 347 zł (w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 966/11 oraz III SA/Wa 967/11). W konsekwencji okoliczność tę należy wziąć pod uwagę przy ocenie możliwości płatniczych Skarżącego. Po przeanalizowaniu wniosku Skarżącego oraz przedstawionych przez niego danych o sytuacji finansowej, Referendarz sądowy stwierdza, że w jego przypadku przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy nie występują. Sygn. akt III SA/Wa 965/11 Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy Skarżący powołał się na fakt utrzymywania się jego rodziny jedynie z wynagrodzenia żony, pracy w gospodarstwie i pożyczek. Z drugiej strony, mimo niskich dochodów, rodzina Skarżącego wydaje na utrzymanie ponad 8.000 zł miesięcznie. Odnosząc się do powyższego zauważyć należy, iż prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich", a do takiej kategorii skarżących, trudno zaliczyć Wnioskodawcę z uwagi na status życia jakie prowadzi tj. bardzo wysokie koszty utrzymania. Instytucja prawa pomocy ma z kolei charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania. Podkreślić również należy, iż osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach aż do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające może zwrócić się o przyznanie prawa pomocy. Odnosząc powyższe do sytuacji Wnioskodawcy nie można uznać, iż wydatki 5-osobowej rodziny w wysokości przekraczającej 8.000 zł (w tym ponad 4.000 zł miesięcznie na utrzymanie dzieci oraz 1.000 zł miesięcznie na remonty domu) stanowią wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Z drugiej strony tak wysokie wydatki ponoszone przez Skarżącego budzą wątpliwości, co do rzetelności przedstawionej przez Wnioskodawcę sytuacji finansowej. Rodzi się bowiem pytanie, jak przy dochodzie żony Skarżącego w wysokości 2.801 zł miesięcznie (zgodnie z oświadczeniem Skarżącego dochód z gospodarstwa rolnego Sygn. akt III SA/Wa 965/11 stanowią jedynie warzywa i owce na własne potrzeby, a czynsz dzierżawny w wysokości 4.000 zł zajęty jest przez komornika) jego rodzina zaspokaja swoje wydatki w wysokości 8.000 zł. Nie sposób bowiem uznać, iż w każdym miesiącu korzystają oni z pomocy przyjaciół w wysokości ponad 5.000 zł. Pozwala to przypuszczać, że Skarżący posiada dochody, których nie ujawnił. Podniesione okoliczności, przemawiają zatem za odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.