III SA/Wa 975/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za listopad 2010 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący A. K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Podniósł, że jest przewlekle chory [...], choruje też na [...], [...], ma [...], a także [...]. W związku z tym nie jest w stanie pracować w większym wymiarze niż obecny. Wynagrodzenie za pracę w wysokości 420 zł nie wystarcza nawet na utrzymanie i leki. W efekcie Skarżący zmuszony jest korzystać z finansowego wsparcia syna oraz wnuka. Podał, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną, która pobiera emeryturę w wysokości 1.209,20 zł. Poza mieszkaniem o pow. 60,4 m² Skarżący nie posiada innego majątku. Lokal ten jest obciążony hipoteką na rzecz banku z tytułu zaciągniętego kredytu w którego spłacie pomaga rodzina. Rodzina ponosi również koszty obsługi prawnej. Skarżący powołał się nadto na fakt umorzenia prowadzonych wobec niego postępowań egzekucyjnych z powodu braku możliwości wyegzekwowania należnych kwot oraz fakt udzielenia mu prawa pomocy w innej sprawie. Skarżący przedstawił księgę wieczystą, umowę kredytu hipotecznego z harmonogramem spłat, zeznania podatkowe, zaświadczenie o wynagrodzeniu, przekaz pocztowy, postanowienie wydane w sprawie III SA/Wa 2332/14, dokumentację medyczną, dokumenty obrazujące wydatki, postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, pismo w sprawie zadłużenia, umowę najmu. W wykonaniu wezwania Sądu Skarżący przesłał wyciągi z rachunków bankowych swoich i żony, a także syna; potwierdzenia przelewów wykonanych przez syna na poczet spłaty zaciągniętego kredytu, oświadczenia członków rodziny o przekazywaniu środków na bieżące utrzymanie i spłatę kredytu, fakturę wystawioną przez pełnomocnika, a zaliczoną w ciężar B. sp. z o.o. (spółki której właścicielem jest wnuk Skarżącego, w ramach której finansowana jest obsługa prawna niniejszej sprawy), rachunki za leki. Skarżący oświadczył, że koszty wpisów od skarg i opłat kancelaryjnych sfinansował jego syn. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. postanowienia NSA z: 5 sierpnia 2013 r., II FZ 616/13; 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych (osoby bezrobotne, samotne, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku), które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Udzielenie prawa pomocy w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). W niniejszej sprawie Skarżący ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Jedynymi wymaganymi na tym etapie postępowania kosztami sądowymi są wpisy od skarg kasacyjnych w dwóch równolegle prowadzonych sprawach III SA/Wa 974 i 975/14 w łącznej wysokości 500 zł (250 zł w każdej ze spraw). Oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia powyższej przesłanki przypomnieć na wstępie należy, że uzyskał on już pomoc od państwa w postaci zwolnienia od wpisu od skargi w kwocie 27.565 zł w sprawie III SA/Wa 2332/14. Identyczną pomoc przyznano także jego żonie w sprawie III SA/Wa 2333/14. Pomoc ta nie może mieć jednak charakteru stałego i permanentnego, a jej udzielanie powinno następować przy zachowaniu dyrektyw wynikających z zasady proporcjonalności. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 9 października 2012 r. (I OZ 761/12) stosowanie tych proporcji przez sądy uwidacznia się m.in. w pomocniczym odwoływaniu się do orzeczeń sądowych w ten sposób, że mając na względzie ocenę sytuacji strony (przy pomocniczym uwzględnieniu nawet innych orzeczeń, w których przyznano jej prawo pomocy), uwzględnia się proporcje, zadając sobie pytanie czy strona w świetle uzyskanej już pomocy od państwa i jej aktualnej sytuacji finansowej, zasługuje na jeszcze większą pomoc. W niniejszej sprawie brak jest takiego właśnie uzasadnienia dla udzielenia Skarżącemu dalszej pomocy w ponoszeniu kosztów sądowych. Tym bardziej, że – jak to już wskazano – aktualnie Skarżący zobowiązany jest do opłacenia dwóch skarg kasacyjnych wpisami w łącznej wysokości 500 zł. Tymczasem z przedłożonych dokumentów wynika, że taką właśnie kwotę (a konkretnie nieco ponad 640 zł) Skarżący posiada na rachunku w [...] S.A. Dodatkowo na innym jeszcze koncie posiada nieco ponad 50 zł. Fakt posiadania takich kwot potwierdził on zresztą w piśmie z 12 stycznia 2015 r. Co istotne salda takie rachunki te wykazują od września i października 2014 r. Skoro zatem taki stan środków utrzymuje się niezmiennie od kilku miesięcy, można domniemywać, że nie są to środki potrzebne Skarżącemu na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania, do których zaliczył opłaty za mieszkanie, energię elektryczną, gaz, lekarstwa, raty dwóch kredytów, w tym hipotecznego oraz koszty obsługi prawnej. Zwłaszcza, że - jak sam oświadczył - w ponoszeniu tych kosztów wspiera go finansowo rodzina. Z powyższego wynika zatem, że środki finansowe ulokowane na wspomnianych rachunkach bankowych stanowią oszczędności Skarżącego, które może on przeznaczyć – bez obawy, iż odbędzie się to kosztem zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych – na opłacenie wpisów w wysokości 500 zł. Już tylko ten fakt dyskwalifikuje Skarżącego jako osobę wymagającą wsparcia ze strony budżetu państwa. Niezależnie od powyższego brak jest też przekonujących dowodów wskazujących, iż faktycznie koszty zarówno bieżącego utrzymania, jak i zaciągniętych kredytów ponosi za Skarżącego rodzina. Jakkolwiek przedstawił on kopie wpłat gotówkowych opiewających na kwoty rat kredytu hipotecznego, to jednak - wbrew jego twierdzeniom - nie wynika z nich, że przelewy te wykonał właśnie syn Skarżącego J. K.. Innymi słowy dokumenty te świadczą jedynie o regulowaniu zadłużenia, nie zaś o tym kto zadłużenie to reguluje. To wszystko sprawia, że w kwestii udzielanego Skarżącemu wsparcia finansowego Sąd ma do dyspozycji jedynie oświadczenia jego i jego rodziny. Tymczasem jak to już wskazano wyżej strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna przekonać Sąd o swojej sytuacji majątkowej i finansowej i ją odpowiednio uwiarygodnić, Sąd zaś ma dokonać jedynie oceny tej sytuacji. Niewątpliwie im bardziej strona zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma Sąd. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 P.p.s.a. Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że Skarżący nie wykazał, iż jego sytuacja materialna uniemożliwia mu poniesienie kosztów sądowych, w tym wpisów od dwóch skarg kasacyjnych w kwocie 500 zł. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji.