III SA/Wa 98/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, sędzia WSA Beata Sobocha, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2018 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę Jak wynika z akt sprawy, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. ("Naczelnik", "NUS", "Organ egzekucyjny") prowadził postępowanie egzekucyjne wobec A. sp. z o. o. z siedzibą w W. ("Spółka", "Strona" lub "Skarżąca"), na podstawie własnego tytułu wykonawczego m.in. z 9 sierpnia 2017 r., którym objęto należności z tytułu podatku od towarów i usług za maj 2013 r. w kwocie 1 012 872 zł należności głównej, a także odsetki za zwłokę. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Naczelnik, na podstawie zawiadomień z 10 sierpnia 2017 r., podjął próbę zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w centralach czterech banków w Polsce ([...] S.A., [...] S.A., [...] S.A., [...] S.A.). Odpis tytułu wykonawczego wraz z zajęciami został doręczony Spółce 21 sierpnia 2017 r Pismem z 28 sierpnia 2017 r. Strona zgłosiła zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 8 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej "ustawa" lub "upea"), tj. zarzut nieistnienia obowiązku oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Postanowieniem z [...] września 2017 r. NUS uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. Spółka złożyła zażalenie na to postanowienie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. ("Dyrektor", "DIAS") wydał postanowienie z [...] listopada 2017 r., którym utrzymał w mocy postanowienie NUS. W uzasadnieniu postanowienia DIAS stwierdził, że nie doszło do naruszenia podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego, tj. zasady stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązków w połączeniu z zasadą stosowania najmniej uciążliwego środka. Wysłanie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego nie stanowiło naruszenia przepisów ustawy. Ustawa ta nie uzależnia bowiem podjęcia czynności egzekucyjnych od zgody zobowiązanego, ani nie wymaga uzgodnienia z nim wyboru środka egzekucyjnego. Jak wskazał DIAS, Organ egzekucyjny, biorąc pod uwagę powyższe reguły, miał obowiązek zbadać, czy zastosowanie czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia rachunku bankowego doprowadzi bezpośrednio do celu egzekucji oraz jednocześnie będzie najmniej uciążliwe. Dyrektor wskazał, że zastosowano tylko jeden środek egzekucyjny, tj. przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a) upea - egzekucję z rachunku bankowego. Nie było wiadomo, czy zastosowany w sprawie środek egzekucyjny okaże się skuteczny. Dlatego też, uwzględniając zasadę celowości, czyli stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, uzasadnione było przesłanie zawiadomienia Organu egzekucyjnego do banków w celu realizacji należności objętych przedmiotowym tytułem wykonawczym. Odnosząc się natomiast do zarzutu opartego na art. 33 § 1 pkt 1 upea DIAS wyjaśnił, że poprzez nieistnienie obowiązku należy rozumieć sytuację, kiedy wskazano w tytule wykonawczym obowiązek, który nie ciąży na zobowiązanym podmiocie. Jak wynika z akt sprawy, kwota odsetek w przedmiotowym tytule wykonawczym została wyliczona od terminu płatności zobowiązana/dokonania zwrotu na rachunek bankowy podatnika, z uwzględnieniem przerwy w naliczaniu odsetek, która wystąpiła w okresie od 2 sierpnia 2013 r. do 17 lutego 2017 r., tj. od dnia wszczęcia postępowania kontrolnego do dnia doręczenia decyzji organu I instancji. Zatem odsetki na dzień wystawienia tytułu wykonawczego wyniosły 48 784, 40 zł. DIAS podkreślił, iż w przypadku, gdyby powyższa przerwa nie została uwzględniona, na co wskazywał pełnomocnik w zarzutach, wówczas kwota odsetek zamieszczona w tytule wykonawczym wyniosłaby 360 526, 90 zł. Skarżąca wniosła skargę na postanowienie opisane w komparycji niniejszego wyroku. Zarzuciła rozstrzygnięciu naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej też "Kpa") oraz art. 18, art. 33 § 1 pkt 8 w zw. z art. 7 § 2 i art. 34 upea, poprzez nieuchylenie postanowienia NUS, w którym to postanowieniu NUS nie wskazał kryteriów, którymi kierował się przy wyborze środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych jako najmniej uciążliwego dla Strony. Według Spółki konieczne było zbadanie jej sytuacji majątkowej oraz biznesowej w kontekście możliwych do zastosowania środków egzekucyjnych, a w konsekwencji dokonanie wyboru środka egzekucyjnego najmniej uciążliwego. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie i wskazał, że Spółka nie podała żadnego, alternatywnego i skutecznego środka egzekucyjnego, innego, niż zastosowany w sprawie. Zastosowany środek był uciążliwy z natury egzekucji, ale nie uciążliwy nadmiernie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy). Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Rację ma Dyrektor kiedy akcentuje, że podnosząc zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego Spółka nie wskazała żadnego alternatywnego środka, który mógłby być zastosowany przez Naczelnika. Skarżąca nie wskazała również na czym – w jej ocenie – polega zbytnia uciążliwość zastosowanego środka egzekucyjnego. Nie wskazała żadnych powstałych, czy choćby potencjalnych negatywnych konsekwencji przedmiotowego środka egzekucyjnego. Argumentacja przytoczona w skardze opiera się na twierdzeniu, że to Naczelnik winien był badać sytuację Skarżącej i "dopasować" do niej środek egzekucyjny. Stanowisko takie nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa. Przypomnieć należy, że administracyjny organ egzekucyjny dokonuje wyboru środków egzekucyjnych, które zastosuje w trwającym postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 7 § 2 ustawy, organ egzekucyjny powinien stosować środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Z treści przywołanej normy wynika zatem, że organ egzekucyjny winien stosować przede wszystkim środki prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązku, ta zatem zasada determinować winna wybór środka stosowanego przez organ prowadzący postępowanie, a dopiero spośród tych środków należy zastosować ten, który jest najmniej uciążliwy dla zobowiązanego. Tym samym wybór środka egzekucyjnego jest zawsze ograniczony zasadą celowości postępowania zmierzającego do zaspokojenia zobowiązań o charakterze pieniężnym. W ocenie Sądu Organ egzekucyjny zasadnie w tych okolicznościach środków wybrał te, które najlepiej i najprościej będą realizowały zakładany cel, tj. egzekucję z rachunku bankowego. Pierwszą zasadą prowadzenia egzekucji jest wybór takiego środka egzekucyjnego, który umożliwi w ogóle egzekucję należności, kolejną natomiast jest wybór najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego, przy czym ta kolejna obowiązuje jedynie w przypadku istnienia w tym względzie możliwości wyboru. W sytuacji, gdy cel egzekucji tego wymaga, organ egzekucyjny może stosować nawet wszelkie dostępne środki egzekucyjne jednocześnie. Wyboru środka egzekucyjnego organ nie powinien dokonywać mechanicznie, lecz mając na względzie sytuację majątkową zobowiązanego. W okolicznościach niniejszej sprawy nie istnieją jednak inne, mniej uciążliwe środki egzekucyjne, które zarazem spełniałyby podstawową rolę – prowadziłyby bezpośrednio do wykonania obowiązku. Takich środków, jak już zostało to zaznaczone, nie wskazuje sama Skarżąca. Nadto należy podkreślić, że egzekucja zawsze, ze swojej natury, stanowi przymusowy sposób realizacji zobowiązania, skoro dłużnik dobrowolnie nie wypełnia ciążącego na nim obowiązku, a co za tym idzie zawsze jest dla dłużnika niedogodnością, zatem każde działanie uprawnionych organów mogłoby spotkać się z tym zarzutem. Zajęcie rachunku bankowego oznacza co prawda, że zobowiązany zostaje ograniczony w prawie dysponowania środkami zgromadzonymi na rachunku, ale tylko do wysokości należności, która podlega egzekucji. Rachunek pozostaje więc otwarty, a zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotę (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 1462/07, publ. LEX nr 494247). Powyższa ocena zgłoszonego zarzutu została już przedstawiona w innych, analogicznych sprawach ze skarg Spółki (np. w sprawie III SA/Wa 375/15), a Sąd orzekający w niniejszej sprawie ocenę tę w pełni podziela. W skardze nie kwestionowano stanowiska Naczelnika i Dyrektora co do drugiego zgłoszonego zarzutu Spółki, tj. zarzutu nieistnienia obowiązku. Z tego względu Sąd lakonicznie podaje, że to stanowisko było prawidłowe. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 Ppsa, Sąd oddalił skargę, orzekając w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 Ppsa.