III SA/Wa 994/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, , po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków Z. J. oraz J. O. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości spółki z tytułu pobranych a niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2002 r. postanawia 1) przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat Z. J., kwotę 312,20 zł (słownie: trzysta dwanaście złotych dwadzieścia groszy), w tym: tytułem opłaty kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), kwotę 17 zł (słownie: siedemnaście złotych) tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa 2) odmówić adwokatowi J. O. przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu Sąd, postanowieniem z dnia 18 maja 2009 r. w sprawie III SO/Wa 3/09 (następnie sygnatura III SA/Wa 994/10) przyznał A. G. – dalej jako Skarżący - prawo pomocy w postaci ustanowienia adwokata i zwolnienia od kosztów sądowych. Okręgowa Rada Adwokacka w W., pismem z 24 czerwca 2010 r., przekazanym do wiadomości Sądu, poinformowała, że do udzielenia pomocy prawnej skarżącej został wyznaczony adwokat P. K. P. K., pismem z 2 listopada 2010 r. poinformował o zaprzestaniu wykonywania zawodu i wyraził zgodę na "przyznanie na rzecz wyznaczonego w jego miejsce nowego pełnomocnika skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej". Okręgowa Rada Adwokacka (ORA), pismem z 17 listopada 2010 r., wyznaczyła adwokata J. O. na pełnomocnika z urzędu, a następnie – decyzją z [...] listopada 2010 r. – adwokat Z. J. -P. Na rozprawie w dniu 30 listopada 2010 r. adwokat J. O. wniósł o zwolnienie go z obowiązku reprezentacji A. G., albowiem interesy Skarżącego są należycie zabezpieczone przez zastępcę adwokata P. K. - adwokat Z. J.. Oświadczył, że strona nie opłaciła kosztów pomocy prawnej i wniósł o przyznanie kosztów związanych ze stawiennictwem. Adwokat Z. J. zwróciła się o zasądzenie zwrotu kosztów udzielonej, a nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu. Wnioski zostały zapisane w protokole rozprawy. Referendarz sądowy, pismem z 6 grudnia 2010 r., zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej W. o wskazanie, kto został ustanowiony w sprawie pełnomocnikiem z urzędu: adwokat J. O., czy adwokat Z. J.. Okręgowa Rada Adwokacka, pismem z 5 stycznia 2011 r. poinformowała, że nastąpiła zmiana pełnomocnika z urzędu dla A. G. , a pełnomocnikiem została wyznaczona adwokat Z. J.. Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2011 r. referendarz sądowy przyznał pełnomocnikowi Skarżącego kwotę 439,20,- zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, w tym kwotę podatku VAT w wysokości 79,20,- zł oraz odmówił adwokatowi J. O. przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej i zwrotu wydatków. Uzasadniając orzeczenie w zakresie odmowy zwrotu kosztów dla adwokata J. O. wskazał, iż niedopuszczalne jest, na podstawie art. 250 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a." przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej i zwrot wydatków dla dwóch pełnomocników wyznaczonych przez Okręgową Radę Adwokacką w sytuacji, jeśli z postanowienia Sądu wynika, że Sąd przyznał prawo pomocy dla strony tylko w zakresie ustanowienia jednego pełnomocnika. W zakresie zwrotu kosztów dla adwokat Z. J. Referendarz uwzględnił okoliczność, iż w związku z pismem Okręgowej Rady Adwokackiej w W. nastąpiła zmiana pełnomocnika z urzędu dla strony skarżącej. Zauważył, że za reprezentowanie Skarżącego przed Sądem I instancji w innej sprawie, niż ta, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna lub w innej sprawie niż ta w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego pełnomocnik powinien otrzymać kwotę – jeśli nie zajdą przesłanki do jej podwyższenia – 240,- zł (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. o opłatach za czynności adwokackie oraz ponoszeniu przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm) powoływanego dalej jako "rozporządzenie". Zaznaczył, iż nie można wskazać wartości przedmiotu sprawy, ponieważ skarga dotyczy odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki, a od tej kategorii sprawy pobiera się wpis stały. W związku z powyższym orzekł o wynagrodzeniu pełnomocnika w ramach stawki wskazanej w § 18 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia. Referendarz zaznaczył, iż uwzględnił rodzaj i charakter sprawy zawisłej przed sądem, przebieg i przedmiot uprzedzającego ją postępowania administracyjnego, czynności, które pełnomocnik podjął, także te w celu zapoznania się z aktami, w ramach postępowania w sprawie o sygnaturze III SO/Wa 3/09, czynności w postępowaniu o przywrócenie terminu oraz oświadczenie o scedowaniu uprawnień złożone przez P. K. Ponadto wziął pod uwagę osobiste stawiennictwo pełnomocnika (pełnomocników) na rozprawie oraz terminowość podjętych przez niego czynności, czynny udział pełnomocnika w rozprawie i treści składanych pism procesowych. Podwyższenie wynagrodzenie w granicach stawek z rozporządzenia, referendarz sądowy uzasadnił wieloetapowym charakterem sprawy, prowadzonej pod dwiema sygnaturami, zagadnieniami proceduralnymi występującymi w trakcie postępowania oraz wynikiem sprawy. Pismem z dnia 21 stycznia 2010 r. adwokat Z. J. złożyła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 stycznia 2010 r. w części dotyczącej zasądzonej kwoty zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu. W uzasadnieniu sprzeciwu podniosła, iż stanowisko referendarza co do braku podstaw do przyznania wynagrodzenia na podstawie § 18 ust 1 pkt 1 rozporządzenia jest błędne. Zaznaczyła, iż przedmiotem sprawy było orzeczenie o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości spółki z tytułu pobranych, a nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2002 r. W związku z powyższym pełnomocnik Skarżącego stwierdził, iż przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest należność pieniężna. Pełnomocnik podniosła, iż kwota dochodzona przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. była jasno określona i wynosiła 69.634,00 zł. Kwota ta została wskazana w skardze oraz w odpowiedzi na skargę złożonej przez organ. Pełnomocnik skarżącego podkreśliła, iż Sąd nie oponował przeciwko tak sformułowanej wartości przedmiotu zaskarżenia, czy też w ogóle przeciwko formułowaniu takiej wartości. W związku z powyższym wniosła o przyznanie wynagrodzenia za czynności podjęte przez nią oraz przez adwokata P. K. w wysokości określonej w § 6 rozporządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. dalej powoływanej jako P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zaskarżone postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Sąd zauważa, iż złożenie sprzeciwu przez pełnomocnika Skarżącego w części zaskarżonego postanowienia referendarza z dnia 13 stycznia 2010 r. powoduje, że postanowienie to traci moc w całości. Zgodnie z art. 250 P.p.s.a. wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy pełnomocnik procesowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Należy wskazać, iż pełnomocnikowi ustanowionemu na podstawie art. 244 P.p.s.a. należy się wynagrodzenie, w zakresie ustalonym w art. 250 P.p.s.a. jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną, a ze względu na opłacanie tego wynagrodzenia ze środków publicznych sąd ma zarazem uprawnienie, jak i obowiązek ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r. OZ 720/04, niepubl.) W ocenie Sądu badanie faktu udzielenia pomocy prawnej, o której mowa w art. 250 P.p.s.a i w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych (...) oznacza nie tylko analizowanie rodzaju i stopnia aktywności działania pełnomocnika, ale też związku tej aktywności z przedmiotem zawisłej sprawy. Istotą pomocy prawnej jest rzetelna i umocowana w dorobku prawnym porada prawna, jak i przystający do wskazanych standardów sposób reprezentacji przez pełnomocnika przed sądem. W ocenie Sądu niedopuszczalne jest, na podstawie art. 250 P.p.s.a., przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej i zwrot wydatków dla dwóch pełnomocników wyznaczonych przez Okręgową Rady Adwokackiej w sytuacji, jeśli z postanowienia Sądu wynika, że Sąd przyznał prawo pomocy dla strony tylko w zakresie ustanowienia jednego pełnomocnika. Ponadto jak wynika z pisma Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z 5 stycznia 2011 r. nastąpiła zmiana pełnomocnika z urzędu dla strony, którym została wyznaczona adwokat Z. J.. W tej sytuacji Sąd uznał za zasadne odmówić przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej i zwrotu wydatków adwokatowi J. O. Szczegółowe zasady przyznawania wynagrodzenia reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. o opłatach za czynności adwokackie oraz ponoszeniu przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1c) powołanego rozporządzenia, stawka minimalna wynosi w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna bądź decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego – 240 zł. Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia, opłaty za czynności adwokata ustanowionego z urzędu podwyższa się o stawkę podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach (23 %). W związku z powyższym na podstawie art. 250 P.p.s.a. Sąd postanowił przyznać wyznaczonej przez Okręgowa Radę Adwokacką w W. adwokat Z. J. wynagrodzenie w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Sąd orzekając o kwocie wynagrodzenia przyznanej w sentencji dla adwokat Z. J. uwzględnił podjęte czynności w sprawie, udział pełnomocnika w rozprawie, treści składanych pism procesowych oraz oświadczenie o scedowaniu uprawnień w zakresie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej złożone przez adwokata P. K. Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna. Skarżący zaskarżył akt orzekający o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki jako płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych. W tego typu decyzjach rozstrzygana jest kwestia, czy w konkretnym przypadku zachodzą przesłanki przewidziane w art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 Nr 8, poz. 60 ze zm.) dla odpowiedzialności członka zarządu spółki za jej zobowiązania podatkowe. Przedmiotem takiej decyzji nie jest ustalenie należności pieniężnej (okoliczność ta została ustalona w innym postępowaniu), ale ustalenie istnienia przesłanek pozwalających na przypisanie osobie trzeciej odpowiedzialności za zobowiązania podatnika. Potwierdzeniem, iż przedmiotem takiej decyzji nie jest ustalenie należności pieniężnej jest również to, iż od skargi na decyzje o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki pobrany został wpis stały, ponieważ kwota zobowiązania podatkowego wymieniona w decyzji o odpowiedzialności zostaje ustalona w innym postępowaniu i taka decyzja podlega odrębnemu zaskarżeniu. Stanowisko takie potwierdza również orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 15 maja 2008r., sygn. II FZ 182/2008, z dnia 15 kwietnia 2009 r. , sygn. II FZ 118/2009). W związku z powyższym brak było podstaw do przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z uwzględnieniem stawek minimalnych określonych w § 6 rozporządzenia mających zastosowanie do określonej wartości przedmiotu sprawy. W przedmiotowej sprawie adwokat został ustanowiony w postępowaniu sądowym w pierwszej instancji, zatem stawka minimalna – zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia – wynosi: 240 zł. Zgodnie natomiast z § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty (...) sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Koszty nieopłaconej pomocy prawnej obejmują także zgodnie z § 19 pkt 2 powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości niezbędne, udokumentowane wydatki poniesione przez adwokata, do których zalicza się m.in. wydatek poniesiony na uiszczenie opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, którą to opłatę w wysokości 17 zł. wyznaczony pełnomocnik Skarżącej uiścił, co udokumentował dowodem wpłaty. W powyższy sposób koszty udzielonej pomocy prawnej zostały ustalone na łączną kwotę 312,20 zł. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 250 P.p.s.a. w związku z § 2 ust. 3, § 18 ust 1 pkt 1 lit. c oraz § 19 pkt 2 powołanego wyżej rozporządzenia orzekł jak w pkt. 1 sentencji. Orzeczenie w pkt 2 sentencji Sąd wydał w oparciu o art. 250 P.p.s.a.