III SAB/Wa 37/13
WyrokWSA w Warszawie2013-11-21
Skład orzekający: Alojzy Skrodzki, Katarzyna Golat, Marta Waksmundzka-Karasińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania podatkowego, a jeśli tak, czy sąd powinien zobowiązać organ do jego zakończenia?Ratio decidendi
Sąd administracyjny nie stwierdził przewlekłości postępowania podatkowego, uznając, że jego długotrwałość wynikała z konieczności zebrania materiału dowodowego na wniosek strony oraz z przyczyn niezależnych od organu, takich jak niestawiennictwo świadka. Organ prawidłowo informował stronę o przyczynach przedłużenia terminu i wyznaczał nowe terminy załatwienia sprawy, co wykluczało przewlekłość w rozumieniu przepisów PPSA.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania podatkowego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2006 r. Po ponagleniach Dyrektor Izby Skarbowej uznał je za bezzasadne. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym przedawnienie zobowiązania i prowadzenie sprawy bez podstawy prawnej. Organ argumentował, że przedłużenie postępowania wynikało z konieczności zebrania materiału dowodowego, wyjaśnienia kwestii pełnomocnictwa oraz niestawiennictwa świadka.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat (sprawozdawca), sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2013 r. sprawy ze skargi H. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2006 r. oddala skargę
W dniu 30 października 2012 r. do Dyrektora Izby Skarbowej w W.
wpłynęło ponaglenie Skarżącej H. S., reprezentowanej przez
profesjonalnego Pełnomocnika, na niezałatwienie w terminie sprawy przez
Naczelnika Urzędu Skarbowego W.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w
W. niniejsze ponaglenie uznał za bezzasadne.
Następnie postanowieniem z [...] czerwca 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w
W., po rozpatrzeniu kolejnego ponaglenia Skarżącej z 14 maja 2013 r. na
niezałatwienie w terminie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.
sprawy o nr [...], dotyczącej postępowania podatkowego w
podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2006 r., uznał je za
bezzasadne.
W dniu 1 lipca 2013 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego W.
wpłynęła skarga H. S. na przewlekłość prowadzonego przez ten organ
postępowania podatkowego o Nr [...].
Pełnomocnik zarzucił prowadzenie sprawy bez podstawy prawnej w związku z
przedawnieniem, jakie nastąpiło w sprawie i wniósł o zobowiązanie organu do
merytorycznego zakończenia sprawy w terminie 7 dni, od dnia doręczenia akt oraz
ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego nie załatwienia sprawy w terminie.
Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania oraz kwoty 17 zł z tytułu opłaty
skarbowej od pełnomocnictwa, stwierdzenie naruszenia wskazanych w skardze
przepisów prawa i przedawnienia w sprawie, rozpoznanie sprawy poza kolejnością
Pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 120, art. 121 § 1, art. 125, art. 139 § 1,
art. 140 § 1 i art. 142 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U.
z 2012 r., poz. 749, ze zm.), powoływanej dalej jako: "O.p.", przez rażące naruszenie
terminów załatwienia sprawy.
Z akt sprawy wynika, iż postanowieniem z [...] lipca 2012 r. Naczelnik Urzędu
Skarbowego wszczął wobec Skarżącej postępowanie podatkowe w sprawie podatku
od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2006 r. Postępowanie wszczęto
po przeprowadzeniu kontroli podatkowej, którą zakończono 7 lutego 2012 r.
Skarżąca podejmując przesyłkę zawierającą postanowienie o wszczęciu
postępowania o Nr [...] z [...] lipca 2012 r. nie wskazała na
zwrotnym potwierdzeniu odbioru daty odbioru pisma, w związku z czym wystąpiono
do Poczty Polskiej S.A. celem zareklamowania przesyłki. W dniu 3 września 2012 r.
wpłynęła odpowiedź Poczty Polskiej, do której dołączono duplikat potwierdzenia
odbioru.
W dniu 14 sierpnia 2012 r. do organu wpłynęło pismo, przy którym
Pełnomocnik przesłał do akt spraw odpis pełnomocnictwa z dowodem uiszczenia
opłaty skarbowej w wysokości 17 zł. Pełnomocnik zgłosił udział w postępowaniach o
Nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...].
W związku z tym, że do pisma dołączono jeden egzemplarz uwierzytelnionego
odpisu pełnomocnictwa udzielonego przez Skarżącą do reprezentowania w ww.
sprawach, organ skierował do pełnomocnika pismo z 21 września 2012 r., w którym
wyjaśnił, iż zgodnie z art. 137 § 3 O.p. pełnomocnik winien dołączyć do akt oryginał
lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. W piśmie poinformowano, że
błędnie podano numery spraw postępowań prowadzonych przez organ oraz
wyjaśniono, iż osoba, która zamierza występować w postępowaniu jako pełnomocnik
strony, musi złożyć do akt konkretnej sprawy pełnomocnictwo lub jego odpis.
Pouczono, że jeżeli pełnomocnik chce reprezentować Skarżącą winien złożyć odpisy
pełnomocnictwa do akt każdej z wymienionych spraw.
W odpowiedzi z 8 października 2012 r. pełnomocnik poinformował, że
pełnomocnictwo jest ważne i obliguje organ do jego respektowania. W piśmie z 29
października 2012 r. stwierdził, że organ winien skupić się na merytorycznej stronie
postępowania, a nie na niepotrzebnym formalizmie godzącym w szybkość
postępowania, zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu oraz jego
ekonomikę.
Z uwagi na brak pełnomocnictw do poszczególnych akt sprawy, wezwano
pełnomocnika do dołączenia do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu
pełnomocnictwa w terminie trzydniowym. Poinformowano jednocześnie, które
numery postępowań pełnomocnik błędnie wskazał w piśmie, do którego załączone
było pełnomocnictwo, oraz wskazano ich prawidłowe numery.
Ponadto również Skarżącą wezwano do złożenia pisemnych wyjaśnień
dotyczących udzielonego pełnomocnictwa w terminie pięciodniowym. Skarżąca nie
odpowiedziała na wezwanie. W dniu 23 listopada 2012 r. organ poinformował
Skarżącą o uznaniu pełnomocnictwa udzielonego pełnomocnikowi do
reprezentowania jej w postępowaniu o Nr [...], wymienionym
jako pierwsze w piśmie przewodnim do pełnomocnictwa z 13 sierpnia 2012 r.
Ponieważ w toku postępowania kontrolnego pełnomocnik domagał się zwrotu
144 rachunków przekazanych przez Państwa S. do organu, wraz z ich
zestawieniem oraz innymi dokumentami, które wymieniono w piśmie z 21 kwietnia
2008 r. w dniu 29 października 2012 r. przesłuchano R. P., która na
kopii pisma (będącego w posiadaniu Państwa S.) podpisała się, postawiła
swoją imienną pieczątkę oraz dokonała adnotacji "przyjęto dokumenty do weryfikacji
24.04.2008r". Przesłuchanie odbyło się w obecności pełnomocnika.
W celu wyjaśnienia złożonych przez Skarżącą i jej małżonka dokumentów przy
piśmie z 21 kwietnia 2008 r., wezwano Skarżącą do dokonania czynności polegającej
na złożeniu pisemnych wyjaśnień dotyczących 144 rachunków. Pismo doręczono
pełnomocnikowi 16 listopada 2012 r. W odpowiedzi z 22 listopada 2012 r.
pełnomocnik wniósł ponownie o zwrot 144 rachunków oraz poinformował, że po
upływie wielu lat nikt bez dokumentów nie jest w stanie złożyć wyjaśnień. W związku
z tym, organ zwrócił się do kontrahentów Skarżącej z prośbą o dostarczenie wykazu
faktur wystawionych w okresie od 1 września 2006 r. do 21 kwietnia 2008 r., z tytułu
sprzedaży materiałów budowlanych lub usług budowlanych na rzecz Skarżącej.
Dane firm ustalono na podstawie protokołu kontroli. Odpowiedzi od kontrahentów
napływały do organu do 26 lutego 2013 r. Ich analiza potwierdziła, iż łączna wartość
faktur zebranych podczas czynności kontrolnych od Skarżącej znacząco
przewyższała wartość faktur nadesłanych przez kontrahentów.
W dniu 28 grudnia 2012 r. pełnomocnik złożył wniosek o przeprowadzenie
dowodu w sprawie i przesłuchanie Skarżącej i A. S. na okoliczność
potwierdzenia sporządzenia zestawienia 144 rachunków i dostarczenia ich razem z
pismem z 21 kwietnia 2008 r. oraz z innymi dokumentami wymienionymi w tym
piśmie.
W dniu 8 lutego 2013 r. odbyło się przesłuchanie Skarżącej. A. S. na
przesłuchanie nie zgłosił się, przedłożył kserokopię zwolnienia lekarskiego o
niezdolności do pracy w okresie od 4 lutego 2013 r. do 25 lutego 2013 r.
Następnie - 5 marca 2013 r. pełnomocnik poinformował telefonicznie, że
A. S. do 19 marca 2013 r. będzie przebywał na zwolnieniu lekarskim. W
związku z tym organ wezwał go jako świadka na dzień 27 marca 2013 r., w celu złożenia zeznań w sprawie. A. S. na przesłuchanie nie zgłosił się, przedłożył
pismo wraz kserokopię zwolnienia lekarskiego o niezdolności do pracy od 20 marca
2013 r. do 9 kwietnia 2013 r. Organ wyznaczył więc nowy termin przesłuchania na 6
maja 2013 r. A. S. ponownie nie stawił się i przedłożył zwolnienie lekarskie o
niezdolności do pracy od 10 kwietnia 2013 r. do 14 maja 2013 r. Ponownie
wyznaczono nowy termin jego przesłuchania na 12 czerwca 2013 r., jednak świadek
nie stawił się. Poinformował, że jest na zwolnieniu lekarskim od 15 maja 2013 do 25
czerwca 2013 r.
W dalszej kolejności 14 maja 2013 r. wpłynęło pismo pełnomocnika
uzupełnione pismem z 14 maja 2013 r., w którym podniósł, że pomimo złożonych do
akt spraw - przy piśmie z 11 grudnia 2012 r. skierowanym do Dyrektora Izby
Skarbowej w W. - odpisów pełnomocnictw nie otrzymuje żadnej
korespondencji w sprawach.
Organ podkreślił, że pełnomocnik został uznany za pełnomocnika Skarżącej w
postępowaniu o Nr [...], wymienionym jako pierwsze w piśmie
przewodnim do pełnomocnictwa z 13 sierpnia 2012 r. Wszelka korespondencja w tej
sprawie była wysyłana na adres pełnomocnika. Natomiast pełnomocnictwo, o którym
informuje pełnomocnik zostało złożone do Dyrektora Izby Skarbowej w W., w
związku ze złożonym ponagleniem na nieterminowe załatwienie sprawy. W związku z
tym pismem z 10 czerwca 2013 r., wezwano go do złożenia pisemnych wyjaśnień
zawierających wskazanie pism organu, które w ramach prowadzonego postępowania
podatkowego o Nr [...] zostały skierowane do Skarżącej z
jego pominięciem. Jednocześnie wskazano, że przedmiotowe pismo zawiera inny
adres, niż ten na który dotychczas wysyłana była korespondencja.
W odpowiedzi pełnomocnik podniósł, że powyższe wezwanie stanowi "rażące
nadużycie prawa", a pełnomocnikiem jest on we wszystkich postępowaniach
prowadzonych przez organ. Nie odniósł się do zmiany adresu korespondencyjnego.
W dniu 27 czerwca 2013 r. do organu wpłynęło pismo A. S., w
którym prosi o niewyznaczanie terminu przesłuchania w charakterze świadka w
sprawach o Nr [...] i [...] w lipcu, z
uwagi na wyjazd zagraniczny związany z rehabilitacją. Do powyższego dołączył
zwolnienie lekarskie o niezdolności do pracy w okresie od 26 czerwca 2013 r. do 30
lipca 2013 r.
W dniu 10 lipca 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wyznaczył Skarżącej
siedmiodniowy termin do zapoznania się i wypowiedzenia w sprawie zebranego
materiału dowodowego.
W dniu 22 lipca 2013 r. za pośrednictwem faxu do organu wpłynęło pismo, w
którym pełnomocnik poinformował, że 24 lipca 2013 r. chce zapoznać się razem ze
Skarżącą z aktami spraw o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...]. W dniu 24 lipca 2013 r. zgłosił się
pełnomocnik ze Skarżącą. Przed zapoznaniem z aktami sprawy wręczono
pełnomocnikowi postanowienie, w którym Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił
przeprowadzenia dowodu z przesłuchania A. S. z uwagi na brak
możliwości realizacji wniosku.
W dniu 24 lipca 2013 r. pełnomocnik zapoznał się z zebranym materiałem
dowodowym w sprawie o Nr [...]. Akt pozostałych spraw nie
udostępniono mu z uwagi na brak pełnomocnictwa. Udostępnienie akt pozostałych
spraw zaproponowano Skarżącej, która odmówiła zapoznania się z nimi.
W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego, odnosząc się w
pierwszej kolejności do zarzutów przedawnienia stwierdził, że terminy płatności
podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2006 r. do listopada 2006 r.
przypadały na 2006 r., za miesiąc grudzień 2006 r. - w 2007 r. Zatem zobowiązania
podatkowe za miesiące od stycznia do listopada 2006 r. przedawniały się z końcem
2011 r., natomiast zobowiązanie podatkowe za grudzień 2006 r. - z końcem 2012 r.
Jednak zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. bieg terminu przedawnienia
zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z
dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie
skarbowe, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z
niewykonaniem tego zobowiązania. Z tytułu ustaleń poczynionych podczas czynności
kontrolnych w zakresie podatku od towarów i usług wobec Skarżącej wszczęte
zostało w dniu [...] października 2011 r. postępowanie karne skarbowe. Na podstawie
art. 70 § 6 pkt 1 O.p. bieg terminu przedawnienia określonych przedmiotową decyzją
zobowiązań podatkowych został zatem zawieszony z dniem [...] października 2011 r.
Następnie, w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r.
sygn. akt P 30/11 organ wskazał, że 22 listopada 2012 r. wysłano do Skarżącej
zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za okres od grudnia 2006 r. do grudnia
2009 r. na skutek wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 70 § 6 pkt 1 O.p.
Przesyłka została zwrócona przez urząd pocztowy po dwukrotnym awizowaniu, i
zgodnie z art. 150 § 2 O.p. uznano ją za skutecznie doręczoną z dniem 12 grudnia
2012 r. W ocenie organu, Skarżąca została zatem skutecznie poinformowana o
zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za grudzień
2006 r. Nie została ona jednak powiadomiona o wszczęciu postępowania karnego
skarbowego przed dniem 31 grudnia 2011 r., kiedy to - zgodnie z art. 70 § 1 O.p. -
przedawnieniu ulegały zobowiązania podatkowe z terminem płatności przypadającym
na 2006 r. (w sprawie: od stycznia do listopada 2006 r.). Organ podkreślił jednak, że
Trybunał Konstytucyjny orzekając o niezgodności z Konstytucją przepisu art. 70 § 6
pkt 1 O.p. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września
2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych
ustaw, nie zakwestionował dopuszczalności samej przesłanki zawieszenia biegu
terminu przedawnienia. Nie stwierdził, aby wydane orzeczenie miało uchylać czy
pozbawiać prawnej skuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia, w
wyniku przesłanki określonej w przepisie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. dokonanego wcześniej
bez zawiadomienia podatnika. W związku z tym organ wyjaśnił, że analiza
ewentualnego przedawnienia zobowiązań podatkowych za niektóre miesiące
analizowanego okresu będzie przedmiotem decyzji kończącej sprawę.
Kolejno organ wskazał, że we wszystkich przypadkach niezałatwienia sprawy
w terminie pełnomocnik był powiadomiony w postanowieniach informujących o
niezałatwieniu sprawy w ustawowym terminie, wyznaczających nowy termin
załatwienia sprawy oraz informujących o przyczynach niedotrzymania terminu
załatwienia sprawy (gromadzenie materiału dowodowego, złożoność problemu
będącego przedmiotem rozpatrywanej sprawy, wyznaczenie terminu przesłuchania
świadka). Powyższe przyczyny były niezależne od organu.
Odnosząc się do następnie do zarzutów naruszenia art. 120, art. 121 § 1, art.
125, art. 139 § 1, art. 140 § 1 i art. 142 O.p. organ wskazał, że postępowanie
podatkowe w sprawie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia
2006 r. prowadzone jest zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej. Organ
podejmował niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego
oraz załatwienia sprawy, a także starał się wyjaśnić szereg aspektów, które pozwolą
prawidłowo określić wysokość zobowiązania podatkowego. Świadczą o tym m.in. wystosowane wezwania do kontrahentów Skarżącej, a także do samej Skarżącej, w
celu wyjaśnienia spornych rachunków, przesłuchania. Organ dokładnie badał
wszystkie okoliczności faktyczne celem ustalenia istotnego dla rozstrzygnięcia stanu
faktycznego sprawy. Postanowieniami wydanymi na podstawie art. 139 § 1 i art. 140
O.p. organ zawiadamiał o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznaczał nowy termin
załatwienia sprawy podając przyczynę wyznaczenia nowego terminu załatwienia
sprawy. Ponadto wnioski składane przez samego pełnomocnika również przyczyniły
się do wyznaczania nowego terminu załatwienia sprawy.
Organ podniósł, że Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z
[...] czerwca 2013 r. uznał ponaglenie Skarżącej za bezzasadne szczegółowo
opisując kwestie terminu zakończenia i przedłużenia postępowania podatkowego.
Zwrócił on także uwagę na okoliczność, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził
postępowania podatkowe zgodnie z art. 122 O.p.
Jednocześnie organ wskazał, że na prowadzone przez niego postępowanie
podatkowe o Nr [...] pełnomocnik Skarżącej w dniu 30
października 2012 r. złożył do Dyrektora Izby Skarbowej ponaglenie na
niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie. Postanowieniem z [...] listopada 2012 r.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. uznał je jednak za bezzasadne.
W piśmie procesowym z [...] października 2013 r. Skarżąca podniosła, że
organ zamiast wydawać postanowienie z [...] listopada 2012 r. winien wezwać ją do
nadesłania odpowiedniej liczby pełnomocnictw. Ponadto, jej zdaniem, w sprawie
doszło do przedawnienia zobowiązania. Skarżąca odniosła się również do przebiegu
postępowania.
W piśmie procesowym z 19 listopada 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego,
odnosząc się do kwestii przesłuchania A. S. w charakterze świadka
wyjaśnił, że podejmował wielokrotne próby przeprowadzenia tego dowodu, jednak z
uwagi na niestawianie się świadka i skargi Pełnomocnika na przewlekłość
postępowania i bezczynność organu postanowieniem odmówił przeprowadzenia
dowodu. Ponieważ ponowny wniosek o przeprowadzenie przesłuchania Skarżącej
oraz A. S. rozszerzył zakres żądania przesłuchania o konieczność
ustalenia jakich okresów dotyczyły sporne rachunki to, zdaniem organu, koniecznym
stała się ponowna próba przeprowadzenia żądania dowodu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, co następuje:
Sąd administracyjny, rozpoznając zatem sprawę na bezczynność lub
przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, obowiązany jest w pierwszej
kolejności ustalić, czy sprawa, w której została wniesiona skarga, była sprawą
określoną w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. Następnie winien rozważyć, czy
dopuszczalność skargi uwarunkowana jest zachowaniem określonego trybu
przeciwdziałania bezczynności oraz czy taki tryb przed wniesieniem doń skargi został
wyczerpany. W dalszej kolejności, o ile wynik badania dwóch pierwszych kwestii
będzie pozytywny, sąd musi ustalić, czy organowi administracji można przypisać
bezczynność lub przewlekłość postępowania (por. wyrok NSA z 18 maja 2010 r., II
GSK 381/10, publ. LEX nr 596787, CBOSA).
Przechodząc natomiast do kwestii oceny zasadności skargi wyjaśnić należy,
że nakazanie organowi określonego działania jest możliwe jedynie wówczas, gdy
w ustalonym w przepisach prawa terminie organ administracji, będąc do tego
właściwym, nie załatwił toczącej się przed nim sprawy, zaś celem skargi do sądu
administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez
organ jest doprowadzenie do podjęcia przez właściwy organ określonego w
przepisach działania w sprawie. O bezczynności organu oraz o przewlekłym
prowadzeniu postępowania przez organy administracji publicznej można mówić
wówczas zatem, gdy w prawnie ustalonym terminie organ bądź nie podjął żadnych
czynności w sprawie, bądź wprawdzie rozpoczął i prowadził postępowanie, ale mimo
istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie
odpowiednim aktem administracyjnym lub nie podjął stosownej czynności prawem
przewidzianej (por. wyrok WSA w Warszawie z 4 marca 2008 r" IV SAB/Wa 109/07).
W przypadku zatem skargi na bezczynność organu lub przewlekłe
prowadzenie postępowania kontrolnego Sąd kontroluje, czy istotnie organ
administracji publicznej pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy w ten sposób, że
w prawnie ustalonym terminie nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub
pomimo prowadzenia postępowania w sprawie, nie zakończył postępowania
wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, innego aktu albo nie podjął stosownej
czynności.
Orzekając więc w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu lub
przewlekłość postępowania organu, sąd nie przeprowadza kontroli określonego aktu lub czynności danego organu, lecz biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny danej
sprawy rozstrzyga, czy istotnie organ pozostaje w bezczynności czy też nie.
Stwierdzenie bezczynności obliguje Sąd do zobowiązania organu do dokonania
czynności, której zaniechał, jeżeli nie wykaże, że wykonanie nie było możliwe.
Kontrola Sądu w takich sprawach sprowadza się do ustalenia, czy organ
administracji publicznej rzeczywiście pozostaje w zwłoce. Stąd też rozpatrując skargę
na bezczynność Sąd nie jest władny ocenić, czy podejmowane przez organ
czynności (zwracanie się do rozmaitych organów, przesłuchania świadków) były
podejmowane zasadnie, a jedynie, czy w ramach obranego kierunku postępowania
organ w rzeczywiści podejmował działania zmierzające (przynajmniej w jego
przekonaniu) do zakończenia sprawy (tak WSA we Wrocławiu w uzasadnieniu
wyroku z 11 września 2012 r., sygn. akt I SAB/Wr 8/12, CBOSA). W licznych
orzeczeniach wyrażany jest pogląd, który skład orzekający podziela, że Sąd
rozpoznający skargę na bezczynność organu, nie jest uprawniony do merytorycznej
oceny pism procesowych strony, czy też do kwalifikowania, że pisma strony są czy
nie istotne dla meritum sprawy (tak m.in. NSA w wyrokach z 29 kwietnia 2011, sygn.
akt I FSK 249/10, z 11 lutego 2011 r" sygn. akt I FSK 229/10, I FSK 230/10, I FSK
231/10).
Zakres kognicji Sądu w rozpatrywanej sprawie nie pozwala zatem na
ustosunkowanie się do zarzutu przedawnienia.
W niniejszej sprawie Skarżąca wniosła skargę do sądu, na przewlekłość
postępowania podatkowego, prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego
W. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego
w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 r., po uprzednim
wniesieniu ponaglenia do Dyrektora Izby Skarbowej. Dyrektor Izby Skarbowej
postanowieniem z [...] listopada 2012 r. uznał ponaglenie Skarżącej za bezzasadne.
Zasadniczym zarzutem skargi jest zarzut naruszenia art. 139 § 1 O.p. poprzez
prowadzenie postępowania podatkowego przez ponad 12 miesięcy.
Przy ocenie wystąpienia bezczynności organu lub przewlekłości
prowadzonego postępowania, istotnego znaczenia nabiera kwestia terminów
przewidzianych na załatwienie sprawy. Z art. 125 O.p. wynika, iż organy podatkowe
powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi
środkami prowadzącymi do jej załatwienia, a sprawy, które nie wymagają zbierania
dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie. Organy
winny zatem podejmować działania bez zbędnej zwłoki.
Prawidłową realizację zasady szybkości postępowania oraz jej gwarancje
stanowią przepisy Rozdziału 4 O.p. "Załatwienie sprawy".
Z art. 139 § 1 O.p. wynika, iż załatwienie sprawy wymagającej
przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki,
jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej, nie
później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że
przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie zaś z § 2 art. 139 O.p. niezwłocznie
powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów
przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na
podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi
prowadzącemu postępowanie.
Z powyższego wynika, iż to stopień skomplikowania sprawy determinuje czas i
termin jej załatwienia.
Wskazać również należy, że w wypadku terminów ustalonych w art. 139 § 1
O.p. chodzi o czas efektywny, jakim dysponuje organ. Do określonych Ordynacją
podatkową terminów załatwiania spraw nie wlicza się bowiem terminów
przewidzianych w przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych
czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień
spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 139 § 4
O.p.). Podkreślenia również wymaga, że opóźnienia w wydaniu decyzji powstałe z
przyczyn niezależnych od organu występują wówczas, gdy organ mimo dołożenia
należytej staranności nie mógł dotrzymać terminu załatwienia sprawy.
W myśl natomiast art. 140 § 1 O.p. organ podatkowy obowiązany jest
zawiadomić stronę o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym
terminie (tzw. podstawowym z art. 139 O.p.), podając przyczyny niedotrzymania
terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na
organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z
przyczyn niezależnych od organu (art. 140 § 2 O.p.). Celem tej regulacji jest właśnie
przeciwdziałanie przewlekłości postępowania.
O tym, że również terminy ustalone w trybie art. 140 § 1 O.p. są terminami
przewidzianymi do załatwiania spraw, świadczy chociażby art. 141 § 1 O.p.
przewidujący specyficzny środek prawny w postaci ponaglenia, który służy stronie na
niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub w terminie ustalonym na podstawie
art. 140 O.p.
Zawiadomienie, o którym mowa w powołanym wyżej art. 140 § 1 O.p. składa
się z dwóch elementów. Pierwszy z nich ma charakter informacyjny, bowiem
sprowadza się do uzasadnienia przyczyn niedotrzymania terminu. Drugi element
zawiadomienia to wskazanie nowego terminu, w którym sprawa powinna być
załatwiona.
Zaznaczenia przy tym wymaga, że w świetle przepisów ustawy Ordynacji
podatkowej, organ wskazując przyczyny niedotrzymania terminu, nie ma obowiązku
wyjaśniania stronie jaki konkretnie materiał dowodowy zamierza jeszcze zgromadzić
w toku postępowania. Strona natomiast zgodnie z art. 178 O.p. ma prawo wglądu
w akta sprawy w każdym stadium postępowania i zapoznając się z nimi może
uzyskać wiedzę o gromadzonych dowodach.
Z okoliczności stanu sprawy wynika, że postępowanie podatkowe toczy się od
dnia 12 lipca 2012 r., a organ podatkowy w trybie art. 140 § 1 O.p., wielokrotnie
wyznaczał nowy termin załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym,
każdorazowo podając przyczynę niedotrzymania terminu.
Jak wynika z treści powołanych wyżej przepisów nie ma przeszkód prawnych
do wielokrotnego przedłużenia terminu załatwienia sprawy, jeżeli jest to
usprawiedliwione okolicznościami sprawy.
W rozpoznawanej sprawie, co nie budzi wątpliwości, organ nie dotrzymał
terminu wynikającego z art. 139 § 1 O.p. Jednakże organ wywiązał się z obowiązku
nałożonego na podstawie art. 140 § 1 O.p., zawiadamiając Skarżącą
o niezałatwieniu sprawy we właściwym terminie, podając przyczynę niedotrzymania
terminu oraz wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W związku z tym, za
niezasadny uznać należało zarzut naruszenia tych przepisów.
Z analizy dokumentów załączonych do akt administracyjnych oraz faktów
przedstawionych także w udzielonej odpowiedzi na skargę, wynika że przyczyną
niedotrzymania terminu jest konieczność zebrania pełnego materiału dowodowego.
Taki obowiązek wynika z zasady prawdy obiektywnej uregulowanej w art. 122 O.p.,
zgodnie z którą w toku postępowania organy prowadzące postępowanie mają
obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego
wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Z zasady tej wynika dla organu obowiązek
wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać
podstawę do trafnego zastosowania przepisów prawa. Zasada ta została rozwinięta
w regulacji art. 180 i art. 187 § 1 O.p. Zgodnie z tym ostatnim przepisem organy
podatkowe mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego
materiału dowodowego. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego ma
znaczenie dla właściwego stosowania przepisów materialnego prawa podatkowego.
Niewątpliwie podstawą prawidłowego zastosowania prawa materialnego jest
wcześniejsze prawidłowe i dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych w sprawie
okoliczności faktycznych odpowiadających prawdzie, czyli zgodnych z rzeczywistym
stanem rzeczy. Zatem prawidłową decyzję organ podatkowy może podjąć tylko
wówczas, gdy dysponuje stosownym materiałem dowodowym pozwalającym na
dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Sądu nie ma przeszkód
prawnych do wielokrotnego przedłużania terminu załatwienia sprawy, jeżeli jest to
usprawiedliwione okolicznościami sprawy niemniej jednak, za każdym razem nowy
termin musi być konkretnie określony poprzez wskazanie okresu, do którego nastąpi
załatwienie sprawy.
Z ustaleń faktycznych sprawy wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że
postępowanie dotyczące określenia wysokości zobowiązania podatkowego
w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 r. nie mogło
zakończyć się przed upływem jedno czy dwumiesięcznego terminu. Przekonują do
tego, w szczególności następujące okoliczności:
- związane z wyjaśnieniem daty odbioru postanowienia o wszczęciu
postępowania - Skarżąca nie wpisała daty odbioru na zwrotnym potwierdzeniu
odbioru,
- związane z ustaleniem kwestii pełnomocnictwa – W. S. zgłosił
udział do kilku postępowań załączając jeden egzemplarz pełnomocnictwa,
- związane z przeprowadzeniem dowodu z zeznań świadka A.
S., który nie stawiał się na wyznaczone przez organ terminy przesłuchania,
przedkładając zwolnienia lekarskie wraz z prośbą o wskazanie nowego terminu.
Obiektywnie oceniając, w kontekście zarzutu długotrwałości postępowania
podatkowego, składanie przez podatnika w toku postępowania wniosków
dowodowych niewątpliwie wpływa na przedłużenie tego postępowania, zwłaszcza
gdy wzywany świadek nie stawia się na przesłuchanie i przedstawia zwolnienia
lekarskie usprawiedliwiające jego nieobecność. Niewątpliwie podatnik ma pełne prawo do zgłaszania wniosków dowodowych w celu wykazania swoich racji. Musi się
jednak, w takim przypadku, liczyć z tym, że postępowanie to będzie trwało dłużej.
Z pewnością z takiego powodu nie można czynić zarzutu organowi, że działa
przewlekle, czy opieszale.
Postępowanie organu nie było naruszeniem prawa, gdyż cechowała je wola
sprawnego załatwienia sprawy, z zachowaniem jednak wszystkich wymogów i
procedur przewidzianych prawem. Prowadzenie postępowania przewlekłe w tym
przedziale czasu nie było wynikiem zawinionego działania organu, a podyktowane
jest jedynie koniecznością realizacji wniosku strony w zakresie przeprowadzenia
wniosku dowodowego. Strona została ponadto poinformowana przez organ o
przyczynie przedłużenia postępowania.
W związku z tym, a także z przywołaną już okolicznością, iż nie ma przeszkód
prawnych do wielokrotnego przedłużenia terminu załatwienia sprawy, jeżeli jest to
usprawiedliwione okolicznościami sprawy Sąd uznał, iż nie istnieje uzasadnienie
faktyczne i prawne do zobowiązania organu do zakończenia postępowania
podatkowego. Tu organ, jako gospodarz postępowania, a także strona skarżąca,
która ma prawo do czynnego udziału w postępowaniu (z którego w pełni korzysta)
powinny być zainteresowane tak wyczerpującym i wszechstronnym zebraniem
materiału dowodowego, by właściwie zakończyć postępowanie podatkowe i
rozstrzygnąć sprawę objętą jego zakresem.
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę Naczelnik Urzędu
Skarbowego W. nie dopuścił do przewlekłego prowadzenia
postępowania w stosunku do Skarżącej. Nie zachodzą zatem przesłanki, które
nakazywałyby zobowiązanie organu do zakończenia postępowania podatkowego.
Czas trwania przedmiotowego postępowania nie wynika z bezczynności
organu, a spowodowany jest czynnościami dowodowymi do wykonania na skutek
wniosku strony.
Za niezasadny należało tym samym uznać zarzut przewlekłego prowadzenia
przedmiotowego postępowania podatkowego.
W konsekwencji na uwzględnienie nie zasługiwały także zarzuty naruszenia
art. 120, art. 121 § 1, art. 125 i art. 142 O.p. Wbrew twierdzeniom Skarżącej organ
działał na podstawie przepisów prawa i w granicach prawa, nie naruszając zasady
działania budzącego zaufanie do organów podatkowych. Obowiązek zaś
niezwłocznego załatwienia sprawy nie może naruszać obowiązków spoczywających na organie z mocy innych przepisów, w szczególności wyrażonych w art. 122 i art.
187 § 1 O.p. Wobec braku przewlekłości postępowania podatkowego oraz wobec
wywiązania się z obowiązku wynikającego z art. 140 § 1 O.p. nie było podstaw do
stosowania przez organ art. 142 O.p.
Terminy załatwiania spraw określone w art. 139 i 140 O.p. mają charakter
procesowy, porządkowy, dyscyplinujący organy podatkowe, a ich upływ nie pozbawia
organów podatkowych zdolności do orzekania i nie powoduje wadliwości decyzji
wydanej z ich uchybieniem (wyrok NSA z dnia 7 maja 1998 r., I SA/Ka 1215/96,
niepubl.). Natomiast zawiadomienie o niezałatwieniu sprawy w terminie ma charakter
informacyjny. Nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Organ jedynie informuje
stronę o przyczynach niezałatwienia sprawy i o nowym terminie, w którym powinna
ona zostać załatwiona. Ma ono zatem pewien walor dokumentacyjny, podanie
bowiem przyczyn niezałatwienia sprawy obrazuje dodatkowo przebieg postępowania.
Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 137 § 3 O.p. pełnomocnik dołącza do akt
oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny,
a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im
pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie.
Organ podatkowy może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia
podpisu strony. Z treści cytowanego przepisu wynika jednoznaczny obowiązek
złożenia pełnomocnictwa do akt. Oznacza to, że osoba chcąca działać w sprawie
jako pełnomocnik musi złożyć do akt tej konkretnej sprawy pełnomocnictwo lub jego
odpis. Organ podatkowy nie ma natomiast podstaw prawnych do zastąpienia
pełnomocnika w realizacji obowiązku wynikającego z art. 137 § 3 O.p., ponieważ jest
to ewidentnie obowiązek pełnomocnika. Dokument pełnomocnictwa powinien był
trafić do akt rozpatrywanej sprawy, jako wyraz woli strony działania w tej konkretnej
sprawie za pośrednictwem pełnomocnika i dowód umocowania konkretnej osoby jako
właśnie pełnomocnika (por. wyrok NSA z 17 marca 2010 r. I FSK 1802/08, CBOSA).
Organ nie jest uprawniony, ani zobowiązany do poszukiwania, czy innym organom,
bądź w innym postępowaniu, takie pełnomocnictwo zostało udzielone (por. wyrok
NSA z dnia 18 września 2009 r., I FSK 1843/07 oraz wyrok z dnia 24 października
2007 r., sygn. akt II FSK 1217/06, CBOSA). W związku z powyższym zasadnie organ
podatkowy uznał, że złożony jeden egzemplarz pełnomocnictwa, w sytuacji gdy w
stosunku do strony prowadzonych jest kilka postępowań podatkowych, nie spełnia
wymogów z art. 137 § 3 O.p.
Wskazać także należy, co Sąd nadmienił na wstępie, że przedmiotem badania
w tym postępowaniu może być tylko przewlekłość postępowania, nie mogą być
badane przesłanki przedawnienia, czego oczekuje Skarżąca.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło