III SAB/Wa 43/05
WyrokWSA w Warszawie2005-10-04
Skład orzekający: Dariusz Dudra, Małgorzata Długosz-Szyjko, Marta Waksmundzka-Karasińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na bezczynność Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie nie rozpoznania odwołania od rozstrzygnięcia konkursu ofert jest dopuszczalna, mimo braku organu wyższego stopnia do rozpatrzenia zażalenia na bezczynność?Ratio decidendi
Skarga na bezczynność Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia jest dopuszczalna, nawet jeśli nie wyczerpano trybu zażalenia na bezczynność (art. 37 k.p.a.), ponieważ Prezes NFZ jest organem centralnym, a dla niego nie przewidziano organu wyższego stopnia do rozpatrzenia takiego zażalenia. W przypadku braku decyzji administracyjnej, gdy powinna być wydana, sąd administracyjny jest zobowiązany zobowiązać organ do jej wydania.Stan faktyczny
Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej złożył skargę na bezczynność Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie nierozpoznania odwołania od rozstrzygnięcia konkursu ofert na usługi stomatologiczne. Skarżący twierdził, że jego oferta została bezpodstawnie odrzucona, a następnie odwołanie od tej decyzji zostało pozostawione bez biegu, co uniemożliwiło mu dochodzenie praw przed sądem administracyjnym. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, argumentując, że skarżącemu nie przysługiwało prawo do odwołania od czynności komisji konkursowej.Rozstrzygnięcie
Zobowiązano Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w W. do wydania decyzji w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA (del.) Dariusz Dudra (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2005 r. sprawy ze skargi Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] na bezczynność Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w W. w sprawie nie rozpoznania odwołania od rozstrzygnięcia w przedmiocie konkursu zobowiązuje Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w W. do wydania decyzji w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych.
Pismem z dnia 14 marca 2005 r. Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...] złożył skargę na bezczynność Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Skarżący wniósł o: stwierdzenie bezczynności Prezesa NFZ w W. w kwestii braku wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 154 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środów publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135) – dalej powoływanej jako ustawa, tym samym uniemożliwienie NZOZ [...] w K. dochodzenia swych praw przed sądem administracyjnym wskutek braku wydania decyzji administracyjnej, tym samym uznanie skargi zasadnej w trybie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej powoływanej jako p.p.s.a.; nakazanie Prezesowi Narodowego Funduszu Zdrowia w W. wydanie decyzji w trybie art. 154 ustawy; zasądzenie od gminy na rzecz skarżącego kosztów związanych z niniejszą skargą.
W uzasadnieniu skargi strona stwierdziła, że złożyła poprawnie zredagowaną ofertę w przedmiocie usług stomatologicznych do Oddziału NFZ w K. Pismem z dnia 15 listoapda 2004 r. Oddział poinformował, że oferta jest niezgodna z instrukcją sposobu wyboru usług przy tworzeniu oferty w wersji elektronicznej. Na podstawie art. 18 § 2 pozostawiona została w związku z tym bez rozpozania. Strona złożyła protest 17 listopada 2004 r.
W dalszej części skargi strona przedstawiła szczegóły złożonej oferty i uznała, że Oddział NFZ w K. bezpodstawnie pozostawił ją bez rozpoznania. W jej ocenie formalistyczne podejście Oddziału doprowadziło do sytuacji, iż merytoryczne kwestia oferty złożonej w formie pismnej (oprócz elektrocznicznej) nie zostały w ogóle rozważone, zaś Zamawiający przerzucił odpowiedzialność na skarżącego, mimo, iż on dostarczył wadliwe oprogramowanie. Strona dokonała aktów należytej staranności poprzez wypełnienie § 10 warunków konkursu.
Według stron § 18 warunków konkursu zawiera sformałowanie mało ostre, które mogą obejmować wiele przypadków, jednakże branych pod uwagę ze szczególną starannością. Błąd wywołała strona zamawiająca, zatem nie powinna wywodzić z niego negatywnych dla skarżącego skutków prawnych. Strona zarzuciła także naruszenie art. 68 Konstytucji RP. W sferze proceduralna natomiast powołała się na treść art. 154 ustawy wskazując, że przysługiwało jej odwołanie. Złożone przez nią odwołanie zostało pozostawione przez Prezesa NFZ bez dalszego biegu. Pismem z dnia 21 grudnia 2004 r. NZOZ [...] uznał tę decyzję za błędną i wskazał przepisy, które według niego nie zamykają mu drogi w dalszym etapie postępowania odwoławczego. Pismem z tego samego został poinformowany, że złożone odwołanie jest jak najbardziej skuteczne, zostaje zatem przekazane do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Natomiast pismem z dnia 15 lutego 2005 r. poinformowano go, że sprawa zostaje negatywnie załatwiona, gdyż dopuścił się błędu przy konstruowaniu oferty.
W końcowej części uzasadnienia skargi skarżący stanął na stanowisku, że zamknięto mu drogę do dochodzenia jego praw w drodze skargi na ewentualną decyzję administracyjną, którą Prezes NFZ winien wydać. Sprawa została załatwiona pomiędzy Oddziałem NFZ a Centralą bez jego uczestnictwa. Naruszone zostało prawo poprzez zaniechanie wydania decyzji administracyjnej w przypadku, gdy taka decyzja winna była zapaść.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że zgodnie z art. 154 ust. 1 ustawy Świadczeniodawca biorący udział w postępowaniu może złożyć, w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia o rozstrzygnięciu postępowania, odwołanie dotyczące rozstrzygnięcia do Prezesa NFZ. Skarżący nie brał udziału w części niejawnej konkursu, która to część jest zasadniczym elementem postępowania konkursowego, a podmioty w niej uczestniczące są uwzględniane w rozstrzygnięciu postępowania konkursowego. Świadczeniodawca może żłozyć odwołanie jedynie na rozstrzygnięcie konkursu ofert, nie zaś na czynności komisji konkursowej odmawiającej kwalifikacji ofert do postępowania niejawnego. Brak jest bowiem odpowiedniego przepisu rangi ustawowej przyznającego oferentowi prawo od złożonia odwołania również na wskazaną wyżej czynność komisji konkursowej.
Pismami z dnia 26 sierpnia 2005 r. oraz 15 września 2005 r. skarżący uzupełnił skargę podnosząc, iż jest ona zasadna oraz domagając się ponadto zasądzenia na rzecz strony skarżącej kosztów przejazdu w dniu rozprawy w wysokości 265 zł. Strona odniosła się także w sposób szczegółowy do argumentów zawartych w odpowiedzi na skargę, w tym do kwestii złożenia oferty niezgodnie z instrukcją, nie wypełnienia oferty zgodnie z instrukcją, wniesienia odwołania po terminie, niemożliwości złożenia skargi wskutek nie dopuszczenia strony do cześci niejawnej konkursu, publikacji i jej wpływu na możliwość wniesienia odwołania. W konkluzji skarżący wskazał, że strona przeciwna próbuje wykazać, iż całkowita wina leży po stronie NZOZ [...]. Nie dostrzega jednak sedna sprawy, która została oparta na uchybieniach wynikających wewnątrz struktury NFZ. Brak jest odniesienia się do zarzutów niekompletnego przedstwienia Oferentowi oprogramowania, które sprokurowało zarówno protest jak i odwołanie.
Pismem z dnia 23 września 2005 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia stanął na stanowisku, że skarżącemu nie przysługiwało prawo do odwołania, o czym został poinformowany. W jego opinii nie zachodzi tutaj przypadek milczenia organu, bowiem NFZ informował skarżącego drogą oficjalną, iż w jego przypadku odwołanie od rozstrzygnięcia konkursu nie przysługuje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Wstępnie wspomnieć należy, iż ramy sprawy sądowoadministracyjnej zostały zakreślone w art. 184 Konstytucji RP. W świetle powołanego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 przywołanego wyżej art. 1). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sądy czynią to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu lub czynności. Zatem sprawowana przez nie kontrola oparta jest na kryterium zgodności z prawem działań względnie zaniechań organów administracji publicznej.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z paragrafu 2 pkt-u 8 tego artykułu wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4, tj: w sprawach gdy powinna być wydana decyzja administracyjna; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie; a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie oraz inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
W sprawach ze skarg na bezczynność organów administracji, w których podnoszony jest brak działania organu w zakresie określonym w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 kontrola sądu administracyjnego sprowadza się więc przede wszystkim do sprawdzenia, czy istotnie sprawa, w której skarżący zarzuca organowi administracji bezczynność podlega załatwieniu przez ten organ w drodze aktu administracyjnego. Kognicją sądu objęto zatem niepodejmowanie przez organ administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. W przypadku skargi na bezczynność przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Złożenie skargi jest w takim przypadku uzasadnione nie tylko z powodu przekroczenia terminu do załatwienia sprawy, ale również w wyniku odmowy wydania aktu, mimo istnienia ustawowego obowiązku w tym przedmiocie. Także wtedy, gdyby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymagało wydania danego aktu administracyjnego.
Przede wszystkim w niniejszej sprawie podnieść należy, iż Sąd rozpatrując złożoną skargę uznał ją za dopuszczalną, mimo nie wyczerpania trybu ustalonego w art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). Powołany przepis stanowi, że na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w myśl art. 36 stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Jak wskazuje treść ustawy, w stosunku do Prezesa NFZ ustawodawca nie przewidział organu wyższego stopnia. Wobec takiego stanu rzeczy nie ma możliwości zastosowania trybu wynikającego z art. 37 k.p.a. Zauważyć jednak wypada, iż Minister właściwy do spraw zdrowia na podstawie art. 163 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych bada w ramach nadzoru uchwały przyjmowane przez Radę Funduszu oraz decyzje podejmowane przez Prezesa Funduszu i stwierdza nieważność uchwały lub decyzji, w całości lub w części, w przypadku gdy: narusza ona prawo lub prowadzi do niewłaściwego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej, a także, gdy prowadzi do niezrównoważenia wpływów i wydatków Funduszu. Z tym, że z ust. 5 art. 163 wynika, iż przepisów ust. 2-4 nie stosuje się do postępowania w sprawie zatwierdzenia planu finansowego, uchwał dotyczących sprawozdania finansowego, sprawozdań z wykonania planu finansowego oraz decyzji wydanych w wyniku wniesienia odwołania w trakcie postępowania o zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, w indywidualnych sprawach z ubezpieczenia zdrowotnego oraz w sprawach wynikających z pełnienia funkcji pracodawcy w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy. Stwierdzić, wobec powołanej treści art. 163 jednoznacznie należy, że decyzje wydane w wyniku wniesienia odwołania w trakcie postępowania o zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej nie mieszczą się w ramach nadzoru Ministra właściwego do spraw zdrowia. Powyższe potwierdza brak organu, który byłby właściwy do rozpatrzenia zażalenia, o którym mowa w art. 37 k.p.a. Oznacza to, że w przypadku bezczynności Prezesa Funduszu, przysługuje bezpośrednio, skarga na jego bezczynność do WSA. Dla poparcia zaprezentowanego stanowiska można przywołać wyrok NSA z dnia 16 lipca 1998r., sygn. akt IV SAB 12/98, LEX nr 45685, w którym Sąd postawił tezę, że w przypadku bezczynności organu centralnego lub naczelnego, mającego orzekać jako organ I instancji, złożenie zażalenia na bezczynność na podstawie art. 37 § l k.p.a. nie jest możliwe ze względu na brak organu, który przy uwzględnieniu zasady dewulutywności mógłby rozpoznać zażalenie przewidziane w tym przepisie. W takiej sytuacji strona może złożyć skargę bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W innym orzeczeniu NSA stwierdził, iż dopuszczalność skargi na niewydanie w ustalonym przez przepisy prawa terminie decyzji przez naczelny organ administracji państwowej nie jest uzależnione od wyczerpania środków przewidzianych w art. 37 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 1993r., sygn. akt IV SA 1639/92, OSP 1995/4/88 oraz wyrok z dnia 3 listopada 1999r., sygn. akt I SAB 156/99, LEX nr 47278).
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że zgodnie z art. 132 ustawy podstawą udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez Fundusz jest umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawarta pomiędzy świadczeniodawcą a dyrektorem oddziału wojewódzkiego Funduszu. Umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej może być zawarta wyłącznie ze świadczeniodawcą, który został wybrany do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej na zasadach określonych w powołanej ustawie. Zgodnie z art. 134 ustawy Fundusz jest obowiązany zapewnić równe traktowanie wszystkich świadczeniodawców ubiegających się o zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej i prowadzić postępowanie w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji. Wszelkie wymagania, wyjaśnienia i informacje, a także dokumenty związane z postępowaniem w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej udostępniane są świadczeniodawcom na takich samych zasadach.
W świetle art. 139 omawianego aktu prawnego zawieranie przez Fundusz umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej odbywa się po przeprowadzeniu postępowania w trybie konkursu ofert albo rokowań. W przypadku konkursu ofert tryb ten składa się z części jawnej i niejawnej. W myśl art. 142 ust. 5 w części niejawnej konkursu ofert komisja może: wybrać ofertę lub większą liczbę ofert, które zapewniają ciągłość udzielania świadczeń opieki zdrowotnej, ich kompleksowość i dostępność oraz przedstawiają najkorzystniejszy bilans ceny w odniesieniu do przedmiotu zamówienia lub nie dokonać wyboru żadnej oferty, jeżeli nie wynika z nich możliwość właściwego udzielania świadczeń opieki zdrowotnej. Dodać do powyższego trzeba, że porównanie ofert w toku postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej obejmuje w szczególności: ciągłość, kompleksowość, dostępność, jakość udzielanych świadczeń, kwalifikacje personelu, wyposażenie w sprzęt i aparaturę medyczną, na podstawie wewnętrznej oraz zewnętrznej oceny, która może być potwierdzona certyfikatem jakości lub akredytacją, a także ceny i liczby oferowanych świadczeń opieki zdrowotnej oraz kalkulacje kosztów (art. 148 ustawy).
Świadczeniodawcom, których interes prawny doznał uszczerbku w wyniku naruszenia przez Fundusz zasad przeprowadzania postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, przysługują środki odwoławcze i skarga na zasadach określonych w art. 153 i 154. Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż środki odwoławcze nie przysługują na: wybór trybu postępowania, niedokonanie wyboru świadczeniodawcy oraz na unieważnienie postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (art. 152 ustawy). Tryb odwoławczy został unormowany w art. 154 omawianego aktu prawnego. Z powołanej normy prawnej wynika, że świadczeniodawca biorący udział w postępowaniu może złożyć, w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia o rozstrzygnięciu postępowania, odwołanie dotyczące rozstrzygnięcia postępowania do Prezesa Funduszu za pośrednictwem dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu. Odwołanie wniesione po terminie nie podlega rozpatrzeniu. Prezes Funduszu rozpatruje odwołanie, w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania, i wydaje decyzję administracyjną w tej sprawie. Decyzja Prezesa podlega natychmiastowemu wykonaniu. Od tej decyzji świadczeniodawcy przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe powiedzieć należy, iż ustawodawca w sposób jednoznaczny ustalił formę załatwienia sprawy, wynikającej ze złożonego odwołania od rozstrzygnięcia postępowania konkursowego. Rozpatrzenie tego środka zaskarżenia następuje poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Mamy w takim wypadku – na gruncie tej ustawy – do czynienia ze sprawą administracyjną. Początek postępowania administracyjnego inicjowany jest wniesieniem odwołania. Należy więc uznać, że postępowanie poprzedzające wydanie decyzji, w którym organ rozpatruje złożone przez świadczeniodawcę odwołanie jest postępowaniem, do którego zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Tezę tę potwierdza treść art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a., z którego wynika, że kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie: przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, a także przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1.
Przypomnieć w tym miejscu należy, iż sprawa indywidualna jest to sprawa dotycząca konkretnej osoby i konkretnej sytuacji. Podstawowym elementem charakteryzującym to postępowanie jest to, że sprawy są rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnych, a więc zewnętrznych aktów władczych określających sytuację prawną konkretnie oznaczonego podmiotu w konkretnie oznaczonej sprawie. W związku z tym, że omawiane przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przewidują jako formę rozstrzygnięcia decyzję administracyjną, wydawaną - bez cienia wątpliwości - w sprawie indywidualnej (w stosunku do odwołującego się), to stwierdzić trzeba, iż Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia jest podmiotem powołanym z mocy prawa do załatwienia tego typu sprawy administracyjnej.
W tej sytuacji zarówno decyzję wydaną przez Prezesa NFZ, jak i przeprowadzone przez ten organ postępowanie odwoławcze ocenić trzeba, w kategoriach uprawnień i obowiązków procesowych, wynikających z procedury administracyjnej, unormowanej w przepisach k.p.a. Stwierdzić zatem należy, iż wniesienie odwołania od rozstrzygnięcia w przedmiocie wyboru najlepszych ofert, wg kryteriów ustalonych przez prawodawcę, implikuje typowe postępowanie administracyjne, które winno być prowadzone z zachowaniem wszelkich reguł ustalonych w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Powyższe – na gruncie zaistniałego stanu faktycznego - oznacza, że złożone przez skarżącego odwołanie powinno być potraktowane jako środek zaskarżenia wszczynający postępowanie administracyjne. W takim zaś przypadku podmiot uprawniony do jego załatwienia zobowiązany był do rozpatrzenia odwołania zgodnie z regułami funkcjonującymi w postępowaniu administracyjnym. A to z kolei skutkowało obowiązkiem wydania decyzji administracyjnej. Skonstatować w tym miejscu jednoznacznie wypada, że bez względu na to, jaka byłaby to decyzja, czy merytoryczna, czy też wyłącznie proceduralna, to jednak winna być wydana. Nawet w przypadku braku interesu prawnego po stronie składającego odwołanie, organ winien wydać indywidualny akt administracyjny. Brak decyzyjnego załatwienia tej sprawy administracyjnej uprawniał stronę do postawienia zarzutu bezczynności.
W wyniku złożonego odwołania podmiot uprawniony do jego rozpatrzenia zobligowany jest do zbadania w pierwszej kolejności, czy żądanie pochodzi od osoby, która legitymuje się przymiotem strony. Art. 152 ustawy wyznacza bowiem granice skargowości, co oznacza, że skuteczne (merytoryczne) wszczęcie postępowania odwoławczego może nastąpić tylko z inicjatywy świadczeniodawcy, którego interes prawny doznał uszczerbku, w związku z naruszeniem zasad przeprowadzania postępowania w przedmiocie wyboru ofert. Wszczęcie natomiast postępowania odwoławczego na wniosek nie legitymowanej osoby jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2001r., sygn. akt I\/ SA. 599/99, LEX nr 54727). Dodać do powyższego należy, iż jeśli nawet - żądanie strony (art. 61 § 1 k.p.a.) nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji, postępowanie administracyjne wszczęte takim żądaniem, jako bezprzedmiotowe, powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., bez względu na przyczyny, z powodu których strona wystąpiła z odnośnym wnioskiem (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 1990r., sygn. akt II SA. 1240/89 ONSA 1990/1/16).
W zakresie złożonej skargi na bezczynność sąd administracyjny nie jest uprawniony, do przesądzenia treści rozstrzygnięcia przyszłej decyzji. Należy to do kompetencji podmiotu załatwiającego sprawę. Skoro w sprawie administracyjnej nie wydano indywidualnego aktu administracyjnego, Sąd sprawujący kontrolę działalności administracji publicznej zobligowany był do nałożenia na Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia obowiązku wydania stosownego indywidualnego aktu administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż nieuprawnione było pozostawienie wniesionego odwołania bez rozstrzygnięcia. Dlatego też Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zobowiązany został do rozpatrzenia sprawy poprzez wydanie decyzji w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Jaka to będzie decyzja, tego Sąd – jak wcześniej podniesiono - przesądzić nie może bowiem należy to do kompetencji Prezesa NFZ. W sprawach ze skarg na bezczynność kontrola Sądu ogranicza się jedynie do sprawdzenia, czy skarga jest dopuszczalna i czy istotnie zostały naruszone przepisy o terminach załatwienia spraw. Rozstrzygnięcie, w razie uwzględnienia skargi przez Sąd, polega, np. gdy chodzi o decyzję, na zobowiązaniu organu administracji do jej wydania, z wyłączeniem jednak wskazania sposobu rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 13 lutego 1998r., sygn. akt I SAB 125/97, LEX nr 44544). Stwierdzić wobec powyższej motywacji należy, iż skarga była dopuszczalna, jak również nie budzi żadnych wątpliwości to, że terminy załatwienia sprawy zostały przekroczone.
Wobec przywołanych konstatacji, zgodnie z art. 149 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu w zakresie niewydania decyzji zobowiązał organ do wydania w zakreślonym terminie indywidualnego aktu administracyjnego. Dodać do tego należy, iż termin załatwienia sprawy został ustalony w myśl art. 286 § 2 p.p.s.a.
Powołane przepisy
art. 154 ustawyart. 3 § 2 pkt 8 ustawyart. 18 § 2art. 68 Konstytucjiart. 154 ust. 1 ustawyart. 184 Konstytucjiart. 1 § 1 ustawyart. 1art. 3 § 1 ustawyart. 3 § 2 pkt 1art. 37art. 35
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło