III SAB/Wa 48/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Sobocha, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, sędzia WSA Anna Sękowska (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Magdalena Gajewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M. M. na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie rozpoznania wniosku w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. oddala skargę Z akt sprawy wynika, że do [...] Urzędu Skarbowego w G. wpłynęło zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2007 (PIT- 37) M. M. (dalej zwany: Skarżącym), w którym zawarto wniosek o indywidualny sposób opodatkowania i wykazano kwotę nadpłaconą. Zeznanie przesłane zostało zgodnie z właściwością do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W.. W wyniku weryfikacji NUS stwierdził, że złożone przez Skarżącego zeznanie podatkowe PIT-37 za 2007 r. zawiera błędy rachunkowe. Uwzględniając dyspozycję zawartą w art. 77 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. dalej zwana: O.p.) nie dokonano zwrotu nadpłaty wykazanej w ww. zeznaniu podatkowym w wysokości 646,60 zł. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. wezwał Skarżącego do złożenia korekty zeznania podatkowego PIT- 37 za 2007 r. ze względu na nieprawidłowy wariant druku oraz błędny adres zamieszkania. Skarżący zwrócił się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. o przesłanie na adres [...] w Z. nieuwierzytelnionej kserokopii ww. zeznania podatkowego wraz z dwoma egzemplarzami druków formularzy PIT-37 (wariant obowiązujący za rok podatkowy 2007) celem dokonania stosownej korekty. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. przesłał do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. uwierzytelnioną kserokopię zeznania podatkowego PIT-37 za 2007 r. wraz z kartą kontową Skarżącego celem wezwania do złożenia korekty oraz przesłał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. ww. wniosek Skarżącego jednocześnie informując o powyższym Skarżącego. Skarżący wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o jak najszybsze przesłanie nieuwierzytelnionej kserokopii zeznania podatkowego PIT-37 za 2007 r. w celu dokonania stosownej korekty jednocześnie wskazując, iż z dniem 31 grudnia 2013 r. nastąpi przedawnienie przedmiotowego zobowiązania podatkowego. W dniu 24 grudnia 2013 r. pracownik Urzędu Skarbowego w K. telefonicznie zwrócił się do tutejszego Urzędu o pilne przesłanie za pośrednictwem faksu kserokopii zeznania podatkowego PIT-37 za 2007 r. Skarżącego. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. przesłał do Urzędu Skarbowego w K. kserokopię zeznania podatkowego PIT-37 za 2007 r. Skarżącego za pośrednictwem faksu (wpływ 27 grudnia 2013 r.) oraz operatora pocztowego (wpływ 31 grudnia 2013 r.). Jednocześnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. przesłał do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. za pośrednictwem faksu (wpływ 27 grudnia 2013 r.) wniosek Skarżącego z dnia 29 listopada 2013 r. wraz z kserokopią zgłoszenia aktualizacyjnego osoby fizycznej będącej podatnikiem (ZAP-3) sporządzonego 27 grudnia 2013 r., w którym Skarżący wskazał adres miejsca zamieszkania: W. ul. [...]. Na podstawie Centralnej Rejestracji Podatników Krajowej Ewidencji Podatkowej (CRP KEP) ustalono, że adresem rejestracyjnym Skarżącego w okresie od 13 września 2013 r. do 26 grudnia 2013 r. był [...] w Z.. Dane w powyższym zakresie zaktualizowano 27 grudnia 2013 r. W dniu 8 maja 2014 r. do Dyrektora Izby Skarbowej w W. wpłynęło pismo zatytułowane jako skarga, w którym Skarżący wniósł o zwrot nadpłaty wynikającej z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2007 (PIT-37). Zdaniem Skarżącego złożenie w dniu 27 grudnia 2013 r. zgłoszenia aktualizacyjnego osoby fizycznej będącej podatnikiem (ZAP-3) w Urzędzie Skarbowym w K. i przesłanie go do Naczelnika Urzędu Skarbowego W., który otrzymał fizycznie w/w dokument nie później niż w dniu 25 stycznia 2014 r. spowodowało, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. miał wystarczająco dużo czasu do dokonania zwrotu nadpłaty. Dyrektor Izby Skarbowej w W. przesłał do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi z dnia 2 czerwca 2014 r. W uzasadnieniu w/w zawiadomienia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że żądanie zawarte przez Skarżącego należy rozpatrzyć poprzez rozstrzygnięcie kwestii zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych wynikającej z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) PIT-37 za rok 2007. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wystąpił do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. o przesłanie oryginału zeznania PIT-37 za 2007 rok wraz z innymi dokumentami dotyczącymi przedmiotowej sprawy. Przy piśmie z 27 czerwca 2014 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. przesłał żądane dokumenty oraz poinformował, iż nie odnotowano wpływu informacji o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za 2007 rok dotyczących Skarżącego. Po dokonaniu analizy akt sprawy stwierdzono, że złożone przez Skarżącego 9 maja 2008 r. zeznanie podatkowe o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) PIT-37 za rok 2007 w Urzędzie Skarbowym w G. (oryginał przesłany do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w dniu 27 czerwca 2014 r.) zostało błędnie wypełnione co spowodowało, że organy podatkowe nie miały możliwości dokonania zwrotu podatku we wnioskowanej przez Skarżącego wysokości tj. 646,60 zł. Do 31 grudnia 2013 r. nie wpłynęła do Urzędu Skarbowego W. prawidłowo wypełniona korekta zeznania podatkowego za 2007 r. Skarżącego. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. rozpatrując wniosek o stwierdzenie nadpłaty z 2 maja 2014 r. umożliwił Skarżącemu czynny udział w postępowaniu podatkowym i postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. (doręczonym w dniu 21 lipca 2014 r.) wyznaczył Skarżącemu siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego (art. 200 O.p.). W odpowiedzi na w/w postanowienie Skarżący wniósł o przesłanie akt niniejszego postępowania do wglądu i zapoznania się z nimi w ramach pomocy prawnej przeprowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. lub sporządzenia kserokopii i przesłania ich na adres korespondencyjny oraz wyznaczenie nowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. poinformował Skarżącego, iż w przypadku istnienia przeszkód uniemożliwiających wypowiedzenie się odnośnie zebranego materiału dowodowego w sprawie jest możliwość ustanowienia pełnomocnika. W odpowiedzi Skarżący podniósł, że nie ciąży na nim żaden obowiązek ustanawiania pełnomocnika, a fakt przebywania w [...] nie wyklucza możliwości działania na własną rzecz osobiście. Zdaniem Skarżącego żadne przeszkody nie uniemożliwiają organowi podatkowemu podjęcie decyzji o bezpośrednim umożliwieniu dostępu do akt, chociażby za pośrednictwem Urzędu Skarbowego w O. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. stwierdził, że brak było podstaw prawnych do przesyłania akt sprawy poza siedzibę organu prowadzącego postępowanie i jednocześnie podtrzymał swoje stanowisko odnośnie możliwości ustanowienia pełnomocnika. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. 23.09.2014 r. wydał postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania podatkowego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. i zasądzenie zadośćuczynienia w wysokości 5.000,00 zł. Skarżący stwierdził, że w 2013 roku wystąpił do organu I instancji o zwrot nadpłaconego podatku za rok 2007. Organ dopuścił się przewlekłości w postępowaniu co stosowną decyzją potwierdził Dyrektor Izby Skarbowej w W., jednak nie wyznaczając dodatkowego terminu załatwienia sprawy. Zdaniem Skarżącego na skutek nie wyznaczenia terminu załatwienia sprawy, organ I instancji przewleka sprawę już przez 3 miesiące od czasu otrzymania jej po decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W.. Skarżący zarzucił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego W. podatkowemu, że "bawi się" w przesyłanie do niego pism, w których nie wyjaśnia sprawy tylko cytuje istotę przepisów, które są znane Skarżącemu. Zdaniem Skarżącego działanie organu podatkowego jest nielogiczne ani w żaden sensowny sposób wytłumaczalne, które należy określić mianem opieszałości urzędniczej. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. w odpowiedzi na skargę wniósł o umorzenie postępowania bądź ewentualnie o oddalenie skargi. Wskazał, ze w jego ocenie podejmowane w sprawie czynności były niezbędne i konieczne dla rozstrzygnięcia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z zm., dalej p.p.s.a.), kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4a. Dotyczy to takich spraw, które mogą być zakończone decyzją lub postanowieniem, albo odnoszą się do innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w chwili orzekania. Zgodnie z przepisem art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Istota sporu w badanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Naczelnik Urzędu Skarbowego W., który prowadzi postępowanie w zakresie stwierdzenia nadpłaty, w sposób nieuzasadniony przedłuża termin zwrotu podatku, a w konsekwencji, czy działanie organu nosi znamiona przewlekłości. W celu odkodowania terminów bezczynności i przewlekłości, z uwagi na brak definicji legalnych tych pojęć, należy odwołać się do ich znaczenia w potocznym rozumieniu (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 11 grudnia 2013 r., o sygn. akt I FSK 282/13, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 marca 2013 r., o sygn. akt I SAB/Po 1/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności. Natomiast przewlekłe postępowanie ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania, ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to także sytuacji, gdy organ podejmuje czynności w niewłaściwej procedurze, nie zmierzając wprost i skutecznie do finalnego załatwienia sprawy. Zaznaczenia wymaga, że zainicjowane wnioskiem strony postępowanie w przedmiocie zwrotu nadpłaconego podatku, jak podnosi strona mające cechy przewlekłości, zdaniem Sądu, należy oceniać wyłącznie przez pryzmat sprawności działania organów, w oparciu o art. 125, 122 O.p. oraz przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących nadpłaty. Z akt sprawy wynika, że jako wniosek o stwierdzenie nadpłaty zostało zakwalifikowane pismo Skarżącego z dnia 2 maja 2014 r. Okoliczność ta wynika z pisma Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 2 czerwca 2014 r., znak [...], a Skarżący jej nie kwestionował. Skarżący w skardze do tutejszego Sądu wskazał co prawda, że wystąpił o zwrot nadpłaconego podatku w 2013 r., jednak okoliczność ta nie wynika z akt sprawy. Nadto z treści wyżej przywołanego pisma DIS, w którym uznał on że organ podatkowy I instancji pozostaje bezczynny, wynika, że bezczynność dotyczy wniosków pana M. z dnia 4 października 2013 r. oraz 29 listopada 2013 r. o przesłanie kserokopii PIT-37 za 2007 r. oraz druków PIT-37 obowiązujących w 2007 w celu dokonania korekty. Zdaniem Sądu, tak sformułowanych wniosków nie sposób uznać za wnioski o stwierdzenie nadpłaty. Stąd Sąd badając czy organy dopuściły się przewlekłości, dokonuje badania biorąc pod uwagę, że wniosek o stwierdzenie nadpłaty został złożony w dniu 2 maja 2014 r. Z przekazanych Sądowi akt administracyjnych wynika, że organ podatkowy po otrzymaniu wniosku o stwierdzenie nadpłaty, podjął czynności zmierzające do ustalenia czy nadpłata zaistniała, a jeżeli tak to w jakiej wysokości. Wskazać bowiem należy, że przepisy Ordynacji podatkowej, wskazują precyzyjnie co należy rozumieć pod pojęciem nadpłaty. Przepisy te regulują również tryb działania organu w razie złożenia wniosku o nadpłatę. I tak w myśl przepisu art. 75 O.p. Jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku. (§ 1). Stosownie natomiast do regulacji zwartej w § 2 art. 75 uprawnienie określone w § 1 przysługuje również podatnikom, których zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 1, jeżeli w zeznaniach (deklaracjach), o których mowa w art. 73 § 2, wykazali zobowiązanie podatkowe nienależne lub w wysokości większej od należnej i wpłacili zadeklarowany podatek albo wykazali nadpłatę w wysokości mniejszej od należnej. Z taką właśnie sytuacją mamy w rozpoznawanej sprawie. Skarżący bowiem składając deklarację o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2007 (PIT- 37), wykazał kwotę nadpłaconego podatku do zwrotu. W takim przypadku przepisy Ordynacji podatkowej nakładają na podatnika obowiązek złożenia skorygowanej deklaracji. (art. 75 § 3 O.p.). Jest to czynność o tyle istotna, że w myśl regulacji zawartej w § 4 art. 75 dopiero jeżeli prawidłowość skorygowanego zeznania (deklaracji) nie budzi wątpliwości, organ podatkowy zwraca nadpłatę bez wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę. Niedopełnienie zatem przez podatnika obowiązku złożenia skorygowanej deklaracji, uniemożliwia rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty, czy też dokonanie zwrotu nadpłaty. Przy tym, w ocenie Sądu, nie można czynić organowi zarzutu, że działa przewlekle w sytuacji gdy to od dokonania czynności przez podatnika zależy możliwość dalszego procedowania. Tym bardziej, że jak wskazano powyżej, zwrotu nadpłaty należy dokonać, gdy prawidłowość skorygowanego zeznania nie budzi wątpliwości. Gdy jednak prawidłowość tego skorygowanego zeznania nasuwa wątpliwości, wówczas organ jest zobowiązany do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W tym celu organ ma obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Powyższe obowiązku statuuje wyrażona w art. 122 O.p. zasada prawdy obiektywnej, do której natomiast nawiązuje wyrażony w art. 125 O.p. obowiązek podejmowania działań wnikliwych. Dodać w tym miejscu należy, że ten sam przepis art. 125 O.p. nakłada na organ obowiązek działania szybko, przy zastosowania możliwie najprostszych środków prowadzących do załatwienia sprawy. Nakazu tego nie należy jednak odczytywać w ten sposób, że okoliczności faktyczne mają być badane w sposób pobieżny. Szybkość postępowania nie może być bowiem realizowana kosztem wnikliwości. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że jak wynika z wyjaśnień udzielonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w piśmie stanowiącym odpowiedź na skargę, organ po przekazaniu przez DIS wniosku pana M. z dnia 2 maja 2014 r. o stwierdzenie nadpłaty, podjął czynności celem zgromadzenia akt sprawy oraz ich przeanalizowania, w tym również w zakresie złożenia przez Skarżącego korekty deklaracji PIT-37. Organ, dochowując również wymogów zakreślonych przepisami Ordynacji podatkowej, zapewnił udział w postępowaniu Skarżącemu i wyznaczył termin celem wypowiedzenia się w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego. Podjęte zaś przez organ działania, w ocenie Sądu prowadziły bezpośrednio do rozstrzygnięcia wniosku o stwierdzenie nadpłaty i były czynnościami koniecznymi. Zatem dokonywanie tych czynności nie może stanowić o opieszałości organu w rozpatrywaniu wniosku, a w konsekwencji czynić zasadny zarzutu w zakresie przewlekłości postępowania. Jak wyżej bowiem wskazano, obowiązkiem organu jest podjęcie działań celem wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przez niego rozpatrywanej. Za niezasadny uznał również Sąd zarzut Skarżącego, dotyczący pozbawionego sensu przesyłania mu przez organ podatkowy pism, w których cytuje on przepisy znane Skarżącemu. Obowiązkiem organu, jest bowiem podjęcie w ramach rozpatrywania sprawy, wszelkich czynności które pozwolą na wyjaśnienie stanu faktycznego oraz przyczynią się do jej załatwienia. Pisma wzywające do nadesłania akt oraz ich uzupełnienia o dokumenty niezbędne dla rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, należy uznać zdaniem Sądu, za przyczyniające się do załatwienia wniosku Skarżącego. Podkreślić również należy, że w orzecznictwie przedstawione jest stanowisko, które Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela, że w kwestii wniosku o zwrot nadpłaty organ nie pozostaje w bezczynności, jeżeli podjął czynności zmierzające do załatwienia wniosku i zbadania jego zasadności. Odnosząc się natomiast do twierdzeń Skarżącego dotyczących stwierdzenia przez Dyrektora Izby Skarbowej, w decyzji, przewlekłości postępowania prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W., wskazać należy, że w aktach sprawy brak jest takiej decyzji. W aktach znajduje się natomiast przywołane powyżej pismo DIS z dnia 2 czerwca 2014 r.. W piśmie tym organ wskazuje, że pismo pana M. z dnia 2 maja 2014 r. winno być potraktowane jako wniosek o stwierdzenie nadpłaty. DIS jednak nie przesądził o przewlekłym działaniu w zakresie postępowania o stwierdzenie nadpłaty, ale jak wyżej wyjaśniono w zakresie załatwiania wniosków pana M. o przesłanie mu kopii deklaracji PIT-37 oraz druków tych deklaracji. Wyżej przedstawiona analiza przepisów procesowych O.p., odnoszona do okoliczności badanej sprawy prowadzi do wniosku, że organ podatkowy weryfikujący zasadność zwrotu nadpłaty nie był ani bezczynny, ani nie działał przewlekle. W tym stanie rzeczy oraz w świetle poczynionych przez Sąd rozpoznający skargę rozważań należało stwierdzić, że zarzuty skarżącego okazały się niezasadne i skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddalił.