III SAB/Wa 6/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran, sędzia WSA Jarosław Trelka, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi B. K., A. K. i M. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławcze w W. w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2009 r. 1. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. dopuściło się bezczynności w załatwieniu odwołania od decyzji Prezydenta Miasta L. z 14 [...] 2013 r. ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2009 r., 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. przyznaje od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. solidarnie na rzecz B. K., A. K. oraz M. K. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych), 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. solidarnie na rzecz B. K., A. K. oraz M. K. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z 26 [...] 2015 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z 14 [...] 2013 r. uchylającą w całości decyzję z 27 [...] 2009 r. oraz ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2009 r. za nieruchomość położoną w Legionowie w kwocie 10.534,00 zł. W wyniku skargi na ww. decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 3320/15 uchylił zaskarżoną decyzję. Pismem z 11 stycznia 2018 r. B., M. i A. K. (dalej: "Skarżący" lub "strona skarżąca") złożyli skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. polegającą na zaniechaniu podjęcia jakichkolwiek czynności w sprawie wydania prawidłowej decyzji podatkowej za rok 2009. Skarżący wskazali, że od wydania wyroku do dnia wniesienia skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie podjęło żadnych czynności, w tym nawet poinformowania strony o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy, a w sprawie wydania decyzji bezskutecznie interweniowała Gmina L.. W odpowiedzi na skargę z 12 [...] 2018 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, stwierdzając, że skarga na bezczynność postępowania w sprawie [...] jest bezprzedmiotowa, ponieważ ww. postępowanie zostało zakończone 26 [...] 2015 r. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podało, że po uchyleniu ww. decyzji wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, akta administracyjne wspólne dla spraw sygn. akt III SA/Wa 3319-3326/15 wraz z odpisami prawomocnych wyroków wydanych w ww. sprawach zostały zwrócone Kolegium w dniu 23 [...] 2017 r. Organ wyjaśnił, że sprawa dotycząca podatku na 2009 r. (znak [...]) została przydzielona sprawozdawcy, który ją najlepiej znał i orzekał w niej już trzykrotnie od 2013 r. w odniesieniu do innych lat podatkowych, przy czym w momencie przydzielenia sprawy (w lipcu 2017 roku) sprawozdawca przebywał na zwolnieniu lekarskim w związku z ciążą, jednak co do zasady przebywanie na zwolnieniach lekarskich członków Kolegium nie stanowi przeszkody do przydzielania im spraw. Sprawozdawca jednak nie wrócił już ze zwolnienia przed porodem i nie zdążył rozpoznać przedmiotowej sprawy i wydać rozstrzygnięcia. Dnia 18 stycznia 2018 r. sprawa została przydzielona obecnemu sprawozdawcy, a następnie od 24 stycznia 2018 r. wystosowano do stron zawiadomienie, że w aktach sprawy znajduje się operat szacunkowy z 26 października 2013 r. sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego W. K. dotyczący wartości rynkowej budowli dla potrzeb ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości oraz o możliwości zapoznania się z przedmiotowym operatem. Jednocześnie, wezwano strony do złożenia wyjaśnień poprzez udzielenie odpowiedzi na 9 pytań wskazanych w wezwaniu, dotyczących "sali wystawowo-pokazowej", której opodatkowanie jako budynku związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej strony zakwestionowały. Strony nie zapoznały się z opinią rzeczoznawcy oraz nie złożyły w stosunku do jej treści jakichkolwiek wyjaśnień/zastrzeżeń, a pismem z 2 lutego 2018 r. adwokat S. B. jako pełnomocnik stron odpowiedział na ww. wezwanie odpowiadając na pytania Kolegium, nie załączając jednak pełnomocnictwa. Organ podał, że obecnie, w związku ze wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz złożonym stanem faktycznym niniejszej sprawy, niezbędne jest przeprowadzenie dalszego postępowania podatkowego w szczególności w zakresie uzupełnienia dowodu z opinii biegłego i jego oceny przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., a jednocześnie ustalenie, czy pełnomocnik występujący z pismem z dnia 2 lutego 2018 r. legitymuje się pełnomocnictwem w niniejszej sprawie. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że w niniejszej sprawie nie interweniowała Gmina L., jak twierdzi pełnomocnik wnoszący skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna. W postępowaniu mającym za przedmiot rozpatrzenie odwołania Skarżącej od decyzji Prezydenta Miasta L. w przedmiocie podatku od nieruchomości na rok 2009, po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 lutego 2017 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 3320/15 stwierdzono bezczynność organu. W świetle postanowień art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") w okolicznościach niniejszej sprawy skarga na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. mogła być wniesiona, gdyż dotyczy ona przypadku określonego w pkt 1 ww. art. 3 § 2 powołanej ustawy, tj. zarzucana bezczynność organu polega na niewydaniu decyzji przez organ odwoławczy i braku podejmowania czynności w prowadzonym postępowaniu. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a, zaś w pkt 1 mowa jest o kontroli decyzji administracyjnych. W przypadku bezczynności organu przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego wymagane jest – w sprawach podatkowych – ponaglenie, o którym mowa w art. 141 Ordynacji podatkowej. Takie ponaglenie nie jest jednak konieczne w sytuacji, gdy skarga dotyczy bezczynności organu wyższego stopnia, jakim jest m.in. samorządowe kolegium odwoławcze. W przypadku uchybienia terminów do rozpoznania środków zaskarżenia przez samorządowe kolegium odwoławcze w sprawach podatkowych, środek prawny w postaci ponaglenia, o którym mowa w art. 141 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej nie przysługuje, bowiem w przypadku tego organu nie można wskazać organu wyższego stopnia, do którego można by skierować ponaglenie. Zgodnie z tym przepisem, na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 Ordynacji podatkowej stronie służy ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia. Tym samym środek ten nie mógł być wykorzystany w przypadku złożenia skargi na bezczynność samorządowego kolegium odwoławczego w sprawie rozpatrzenia odwołania. Bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia to, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów mają natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a."), czy też nie. Stosownie do ustanowionej w art. 125 Ordynacji podatkowej zasady szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej organy obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca. Załatwienie zaś sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy (art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej). Natomiast art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej nakłada na organy podatkowe obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie, z podaniem przyczyny niedotrzymania terminu oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2009 r. Poza sporem pozostaje okoliczność, że w dniu 12 lipca 2017 r. wpłynął do SKO prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2017 r. wraz aktami administracyjnymi. Od tego dnia w sprawie nie podjęto żadnej czynności, która miałaby prowadzić do ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2009 r. Sprawę przydzielono bowiem sprawozdawcy, który przebywał na zwolnieniu lekarskim i z uwagi na to nie podjął żadnej czynności prowadzącej do wydania decyzji. Dopiero po wpłynięciu do SKO skargi Skarżących na bezczynność organu zostały podjęte w sprawie czynności. Został przydzielony do sprawy nowy sprawozdawca i zostało przesłane do Skarżących zawiadomienie z dnia 24 stycznia 2018 r. wraz z wezwaniem do złożenia wyjaśnień. SKO nie zastosowało się również do obowiązku wynikającego z art. 140 § 1 Ordynacji podatkowej, bowiem do dnia wniesienia skargi na bezczynność nawet nie poinformowało stron o przyczynach niezałatwienia sprawy oraz o przewidywanym terminie jej załatwienia. W ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. dopuściło się bezczynności w zakresie rozpatrzenia odwołań Skarżących. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 3320/15 nie podjęło żadnych czynności w sprawie, aż do 24 stycznia 2018r. Zaznaczyć jednak należy, że dla oceny, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa w każdej sprawie konieczna jest indywidualna ocena. Nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów, musi być ono znaczne, bądź też przejawiać się w braku jakiejkolwiek reakcji organu na wniosek strony. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe, typowe naruszenie. Dla uznania wystąpienia bezczynności z rażącym naruszeniem prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne, jednak rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Termin rozpatrzenia odwołania został przez organ bezsprzecznie przekroczony, przez blisko 12 miesięcy organ nie podejmował bowiem żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy, jednak Sąd uznał, że działanie to nie było zamierzone, zaś przekroczenie nie było rażące, biorąc pod uwagę czas, jaki upłynął od przekazania do SKO prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (co nastąpiło 12 lipca 2017 r.). Przepis art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej nakazuje prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, natomiast przepis art. 125 tej ustawy zobowiązuje organy podatkowe, aby działały w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Dyspozycji zawartej w tych przepisach Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie wykonało. Wobec powyższego, Sąd orzekł o przyznaniu solidarnie na rzecz Skarżących od organu sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. Sąd uznał, iż kwota 200 zł będzie stanowić dostateczne zadośćuczynienie za opisaną wyżej bezczynność, a jej wysokość jest adekwatna do stopnia naruszenia prawa przez organ a także długości przekroczenia terminu w rozpoznaniu sprawy. Uwzględnia także stwierdzenie, że bezczynność nie miała charakteru rażącego. W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 w związku z art. 149 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Ponadto wyrok zawiera rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, które Sąd, zgodnie z art. 200 i art. 209 P.p.s.a. zasądził od organu administracji na rzecz Skarżących. Koszty te obejmują wpis uiszczony przez Skarżących w kwocie 100 zł, a także wynagrodzenie pełnomocnika (adwokata) ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) oraz opłatę skarbową w kwocie 17 zł – łącznie 597 zł. Kwotę tę Sąd zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. solidarnie na rzecz Skarżących art. 202 § 2 P.p.s.a.).