III SAB/Wa 82/15
WyrokWSA w Warszawie2016-05-24
Skład orzekający: Małgorzata Długosz-Szyjko, Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Beata Sobocha
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Naczelnik Urzędu Skarbowego pozostawał w bezczynności w zakresie zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych, a jeśli tak, to czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego pozostawał w bezczynności, ponieważ mimo upływu ustawowego terminu na zwrot nadpłaty lub wydanie decyzji odmawiającej jej zwrotu, organ ograniczył się jedynie do wielokrotnego wzywania strony do złożenia korekty zeznania. Sąd uznał jednak, że bezczynność ta nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, co skutkowało oddaleniem wniosku o wymierzenie grzywny.Stan faktyczny
Spółka B. Sp. z o.o. złożyła zeznanie CIT-8 za 2013 r., wykazując nadpłatę w wysokości 4.590 zł. Organ podatkowy wielokrotnie wzywał spółkę do złożenia korekty zeznania, kwestionując poprawność pozycji dotyczącej wpłaconych zaliczek. Spółka nie otrzymała zwrotu nadpłaty ani decyzji odmawiającej jej zwrotu, co skłoniło ją do wniesienia skargi na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym bezczynność w zwrocie nadpłaty.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Naczelnika Urzędu Skarbowego W. do dokonania zwrotu nadpłaty lub wydania decyzji o odmowie zwrotu nadpłaty w terminie 14 dni od otrzymania prawomocnego wyroku, stwierdził bezczynność organu, stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, oddalił wniosek o wymierzenie grzywny i zasądził koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, sędzia WSA Beata Sobocha, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kalinowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2016 r. ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych 1) zobowiązuje Naczelnika Urzędu Skarbowego W., w terminie 14 dni od otrzymania prawomocnego wyroku, do dokonania zwrotu nadpłaty lub wydania decyzji o odmowie zwrotu nadpłaty, 2) stwierdza bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w zakresie zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie 4590 zł za rok 2013, 3) stwierdza, że bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W. dotycząca zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie 4590 zł za rok 2013 miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa, 4) oddala wniosek o wymierzenie grzywny, 5) zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego W. na rzecz B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. 357 kwotę zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Jak wynika z akt sprawy w dniu 22 stycznia 2014 r. B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. – dalej: "Skarżąca" lub "Spółka" - dokonała przelewu na rachunek bankowy Urzędu Skarbowego W. kwoty 18.069 zł, w tym 18.062 zł tytułem zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za 12/2013 r. oraz 7 zł tytułem odsetek za zwłokę "od zaliczki" za w/w okres.
W dniu 28 marca 2014 r. do Urzędu Skarbowego W. wpłynęło zeznanie Skarżącej o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy 2013 CIT-8, w którym wykazano:
- kwotę należnych zaliczek miesięcznych za miesiąc grudzień w wysokości 13.472 zł (poz. 70 formularza),
- razem kwotę należnych zaliczek miesięcznych w wysokości 13.472 zł (poz. 82 formularza),
- sumę zaliczek wpłaconych przez podatnika w wysokości 18.059 zł (poz. 94 formularza),
- nadpłatę w kwocie 4.587 zł (poz. 96 formularza).
Pismem z dnia 2 kwietnia 2014 r. organ podatkowy działając na podstawie art. 155 i art.272 w związku z art.75 § 1 i 2 oraz art.77 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz.749 ze zm.) – dalej "O.p." wezwał Spółkę do złożenia korekty zeznania CIT-8 za 2013 r. z uwagi na "błędną pozycję 94". W w/w wezwaniu wskazano jednocześnie, że odnotowano sumę wpłat "0", a nie 18.059 zł jak wskazano w zeznaniu, podano kontakt telefoniczny właściwy do wyjaśnienia wpłat oraz poinformowano Spółkę, że zeznanie z uwagi na w/w niejasności nie wywołuje skutków prawnych wynikających z art.77 § 1 pkt 5 O.p.
W dniu 17 kwietnia 2014 r. do organu podatkowego wpłynęła korekta zeznania podatkowego Strony za 2013 r., w którym wykazano m. in. w poz. 94 - suma zaliczek wpłaconych przez podatnika kwotę 18.062 zł i w poz. 96 - nadpłata kwotę 4.590 zł. Jednocześnie Spółka w złożonym w dniu 17 kwietnia 2014 r . formularzu ORD-ZU stanowiącym załącznik uzasadnienia przyczyny złożonej korekty zeznania wyjaśniła, że składa korektę z uwagi na to, że w pierwotnej wersji zeznania w pozycji 94 została wykazana kwota pomniejszona o wpłacone odsetki, co miało wpływ na wartość pozycji 94 i 96, które uległy zmianie w wyniku złożonej korekty.
W piśmie z dnia 16 kwietnia 2014 r. Spółka, w nawiązaniu do wezwania Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 2 kwietnia 2014 r. wyjaśniła, że:
- w dniu 22 stycznia 2014 r. została wpłacona na rachunek bankowy urzędu zaliczka za grudzień 2013 r. w wysokości 18.062 zł (nadpłacona, ponieważ zaliczka za grudzień wynosi 13.472 zł) i odsetki od zaliczki w prawidłowej wysokości 7 zł,
- nie zasadnym byłoby wpisanie w pozycji 94 zeznania kwoty 0,00 zł z uwagi na fakt, że zaliczka została zapłacona przed złożeniem zeznania CIT-8 za 2013 r., a zatem nie może być mowy, że podatnik nie zapłacił zaliczki w ogóle.
Pismem z dnia 21 sierpnia 2014 r. organ podatkowy w związku ze złożoną korektą zeznania CIT- 8 za 2013 r. wezwał Stronę do złożenia korekty zeznania CIT -8 za 2013 r. z uwagi na błędnie wypełnioną pozycję 94, w której wykazano większą wartość wpłaconych zaliczek. W w/w wezwaniu wskazano jednocześnie kontakt telefoniczny właściwy do wyjaśnienia wpłat oraz poinformowano Stronę, że korekta zeznania podatkowego z uwagi na w/w niejasności nie wywołuje skutków prawnych wynikających z art.77 § 1 pkt 5 O.p.
Następnie pismem z dnia 27 sierpnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. w związku ze złożoną korektą zeznania CIT-8 za 2013 r. ponownie wezwał Spółkę do złożenia:
- skorygowanej korekty zeznania podatkowego CIT-8 za 2013 r. z uwagi na błędną pozycję 94 - suma wpłaconych zaliczek jest równa 0,00 zł, a nie jak wykazano 18.062 zł, o czym Strona była informowana w poprzednich wezwaniach,
- pisemnego zestawienia zawierającego wykaz przychodów, kosztów uzyskania przychodów, dochodu, odliczeń od dochodu, sporządzonego w układzie miesięcznym oraz narastającym za 2013 r.
W powyższym wezwaniu wskazano jednocześnie, iż korekta zeznania podatkowego z uwagi na w/w niejasności nie wywołuje skutków prawnych wynikających z art.77 § 1 pkt 5 w/w O.p.
W odpowiedzi na w/w wezwania Naczelnika Urzędu Skarbowego W. Skarżąca złożyła w urzędzie pismo z dnia 4 września 2014 r., w którym m.in.
- podniosła, że wezwania organu podatkowego nie spełniają wymogów formalnych ponieważ zgodnie z art. 274a § 2 O.p. w razie wątpliwości co do poprawności złożonej deklaracji organ podatkowy może wezwać do udzielenia wyjaśnień wskazując przyczyny podania w wątpliwość rzetelności danych w niej zawartych, a takowych nie otrzymali,
- ponownie odniesiono się do kwestii dokonanej w dniu 22 stycznia 2014 r. wpłaty zaliczki za grudzień 2013 r.,
- wniosła o wskazanie przyczyny błędnie wypełnionej pozycji 94 i wyjaśnienie dlaczego właściwe byłoby wpisanie 0,00 zł w przypadku gdy zaliczka została wpłacona.
Na powyższe wystąpienie Spółki Naczelnik Urzędu Skarbowego W. udzielił odpowiedzi pismem z dnia 27 sierpnia 2015 r. odnosząc się w nim do podnoszonych Skarżącą kwestii.
Pismem z dnia 6 sierpnia 2015 r. Skarżąca złożyła do Dyrektora Izby Skarbowej w W. o ponaglenie organu podatkowego prowadzącego postępowanie w sprawie zwrotu nadwyżki wpłaconych kwot zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za 2013 rok oraz zarządzenie wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie.
Pismem z dnia 7 września 2015 r. Skarżąca ustosunkowała się do pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 27 sierpnia 2015 r.
W odpowiedzi na ponaglenie Skarżącej, Dyrektor Izby Skarbowej w W. pismem z dnia 16 września 2015 r. wskazał, że ponaglenie Skarżącej zostało zakwalifikowane jako skarga na nienależyte wykonywanie działań przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W., o której mowa w art. 227 k.p.a. i uznał tą skargę za bezzasadną.
Pismem z dnia 27 października 2015 r. Skarżąca wniosła skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w sprawie zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych. Skarżąca organowi podatkowemu zarzuciła:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 77 § 1 pkt 5 O.p. w zw. z art. 77 § 2 pkt 2 O.p. poprzez pozostawanie przez organ podatkowy w bezczynności i niezałatwienie sprawy w terminie, tj. brak zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych, co stosownie do art. 77 § 1 pkt 5 O.p. w zw. z art. 77 § 2 pkt 2 O.p. winno nastąpić w terminie 3 miesięcy od dnia skorygowania przez Skarżącą deklaracji CIT-8 za grudzień 2013 r., to jest w terminie do 17 lipca 2014 r.,
2) w zakresie dokonania na rzecz Skarżącej zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2013 r. (wynikającej z rozliczenia zeznania Skarżącej o wysokości osiągniętego dochodu za rok podatkowy 2013 (CIT-8) złożonego w dniu 28 marca 2014 r.) wynoszącej 4.590 zł
3) art. 59 § 1 w zw. z art. 60 § 1 pkt 2 O.p. w zw. z art. 27 ust. 1 (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 851 z późn. zm.) o podatku dochodowym od osób prawnych (zwanej dalej "u.p.d.o.p.") poprzez uznanie, że zapłata przez Skarżącą zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za miesiąc grudzień 2013 r., dokonana przez Skarżącą przelewem w dniu 22 stycznia 2014 r. nie wyczerpuje znamion zaliczki i daje organowi podatkowego podstawę do naliczenia odsetek za zwłokę od dnia 21 stycznia 2014 r. do dnia 31 marca 2014 r., podczas gdy stosownie do ww. przepisów zobowiązanie podatkowe wygasa w całości przy dokonaniu wpłaty w obrocie bezgotówkowym w dniu obciążania rachunku bankowego Skarżącej, co w niniejszej sprawie nastąpiło w dniu 22 stycznia 2014 r., a zgodnie z art. 27 ust. 1 u.p.d.o.p. zaliczka na podatek dochodowy uległa przekształceniu w roczne zobowiązanie dopiero w dniu 31 marca 2014 r., to jest po uiszczeniu przez Skarżącą zaliczki,
4) art. 51 § 1 i § 2 O.p. poprzez błędne przyjęcie, że miesięczna zaliczka na podatek dochodowy za miesiąc grudzień, po terminie płatności, nie staje się zaległością podatkową po terminie płatności i w związku z powyższym nie może wygasnąć na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 O.p. na skutek jej uiszczenia po dniu 20 stycznia roku następnego,
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) błędną wykładnię art. 25 ust. u.p.d.o.p. polegająca na przyjęciu, że zaliczka za miesiąc grudzień traci byt prawny po dniu 20 stycznia roku następującego po roku, w którym roku zaliczka była wymagalna, w sytuacji gdy podatnik nie wpłaci zaliczki w terminie, to jest do 20 stycznia.
Wskazując na powyższe zarzuty Skarżąca wniosła :
1) na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. o zobowiązanie organu podatkowego do zwrotu Skarżącej nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie 4.590 zł za rok 2013, w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie,
2) na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. o stwierdzenie, że organ podatkowy dopuścił się bezczynności nie zwracając Skarżącej nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych,
3) na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a o stwierdzenie, że bezczynność organu podatkowego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
4) na podstawie art. 149 § 1b p.p.s.a. o stwierdzenie, że nie istnieje obowiązek Skarżącej do korekty zeznania CIT-8 za rok 2013 r., z uwagi na okoliczność, że zeznanie podatkowe Skarżącej zostało sporządzone prawidłowo,
5) na podstawie art. 149 § 1c p.p.s.a. o orzeczenie o przyznaniu Skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.,
6) na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym,
7) o zasądzenie od Naczelnika Urzędu Skarbowego W. kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego doradcy podatkowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca podkreśliła, że brak zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych w przedmiotowym stanie faktycznym nosi znamiona rażącego naruszenia prawa. Od złożenia deklaracji CIT-8 wykazującej nadpłatę minęło ponad półtorej roku, a organ podatkowy nie dość, że nie zwrócił Skarżącej nadpłaty, uznając, że Skarżąca popełniła błąd wypełniając deklarację CIT-8, to stanął na stanowisku, że Skarżąca winna uiścić odsetki za okres od 21 stycznia 2014 r. do 31 marca 2014 r., Tymczasem, w ocenie Skarżącej, przepisy Ordynacji podatkowej oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych jednoznacznie wskazują, że deklaracja CIT-8 została złożona poprawnie, a zwrot nadpłaty dla Skarżącej jest oczywiście uzasadniony.
W odpowiedzi na skargę Naczelnika Urzędu Skarbowego W. wniósł o jej oddalenie w całości. W uzasadnieniu organ podatkowy uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 25 u.p.d.o.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zaliczka za miesiąc grudzień traci byt prawny po dniu 20 stycznia roku następującego po roku, w którym zaliczka była wymagana, w sytuacji gdy podatnik nie wpłaci zaliczki w terminie, tj. po 20 stycznia. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. stwierdził, że Skarżąca zaliczkę za miesiąc grudzień 2013 r. winna była wpłacić do dnia 20 stycznia 2014 r. w wysokości obliczonej na podstawie osiągniętych przychodów i poniesionych kosztów podatkowych na koniec 2013 roku. Zobowiązanie z tytułu zaliczek na podatek dochodowy i zobowiązanie z tytułu podatku należnego stanowią dwie odrębne instytucje prawa podatkowego, które w czasie wzajemnie się wykluczają. Jak długo istnieje obowiązek obliczania i uiszczania zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych, tak długo nie powstaje zobowiązanie w tym podatku i odwrotnie, bowiem z chwilą kiedy z mocy prawa powstaje zobowiązanie podatkowe, nie może powstać zobowiązanie w zaliczkach na ten podatek. Istotą zaliczki jest dokonywanie wpłat na poczet nieustalonej jeszcze należności podatkowej. Zaliczka na poczet podatku jest zatem formą stopniowego poboru należności podatkowej w tym podatku, w którym ustalenie podstawy obliczenia podatku, czyli wysokości zobowiązania podatkowego następuje dopiero po upływie pewnego okresu, zazwyczaj roku podatkowego. Powstanie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za dany rok podatkowy oznacza, iż z tą chwilą zobowiązanie podatkowe z tytułu zaliczek na ten podatek przestaje być wymagalne, a zaliczki tracą swój byt prawny. Zatem każda wpłata dokonywana przez podatnika po utraceniu przez zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych bytu prawnego, jest wpłatą nie na poczet zaliczek, lecz na poczet zobowiązania podatkowego za dany rok podatkowy. W podatku dochodowym od osób prawnych zarówno zobowiązanie z tytułu podatku, jak i z tytułu zaliczek mają wspólne źródło, jakim jest obowiązek podatkowy. Jednakże bezpośredni związek pomiędzy zaliczkami i podatkiem pojawia się dopiero w momencie złożenia zeznania podatkowego, gdy możliwe staje się porównanie sumy wpłaconych w terminie ustawowym zaliczek i ustalonej po upływie roku podatkowego kwoty należnego zobowiązania podatkowego. W przedmiotowej sprawie zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za 2013 r., w tym zaliczka za grudzień 2013 r. utraciły byt prawny z dniem 20 stycznia 2014 r. Tym samym każda wpłata dokonana po tym dniu stanowi wpłatę na poczet zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2013 r., a nie wpłatę na poczet zaliczki na podatek dochodowy. Wskazywana przez Spółkę zaliczka na podatek dochodowy od osób prawnych za grudzień 2013 r. w wysokości 18.062 zł została wpłacona na rachunek bankowy organu podatkowego w dniu 22 stycznia 2014 r., tj. z naruszeniem terminu określonego w art. 25 ust. 1 a u.p.d.o.p. Tym samym dokonana wpłata nie stanowi zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za grudzień 2013 r., lecz wpłatę na poczet zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 rok. W związku z brakiem zapłaty, w ustawowym terminie, zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za grudzień 2013 r., wpłata z dnia 22 stycznia 2014 r. przekształciła się w należne zobowiązanie za 2013 r. i tak została zaksięgowana.
Organ podatkowy wskazał, że Skarżąca mimo uchybienia terminowi zapłaty zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za grudzień 2013 r. wykazała w zeznaniu podatkowym CIT-8 za 2013 r. złożonym w dniu 28 marca 2014 r. kwotę w wysokości 18.059 zł jako wpłacone zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych, do czego nie była uprawniona, bowiem wpłata dokonana przez Spółkę nie miała rangi zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za grudzień 2013 r. Zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego W. nie kwestionuje dokonania wpłaty w konkretnej wysokości, lecz poprawność złożonego zeznania podatkowego CIT-8 za 2013 r. Zeznanie Skarżącej o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za 2013 r. CIT-8 w dalszym ciągu pozostaje błędne i nie daje możliwości jego rozliczenia.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 77 § 1 pkt 5 w związku z art.77 § 2 pkt 2 O.p. poprzez pozostawanie przez organ podatkowy w bezczynności i niezałatwienie sprawy w terminie, tj. brak zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych, co winno nastąpić w terminie 3 miesięcy od dnia skorygowania przez Skarżącą deklaracji CIT-8 za 2013 r., tj. w terminie do 17 lipca 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. zarzut ten uznał za niezasadny, bowiem nie można dokonać rozliczenia finansowego, tj. zwrotu nadwyżki wpłaconych kwot zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za 2013 r. wynikającego z błędnie wypełnionego zeznania podatkowego, zwłaszcza gdy Podatnik wskazuje w tym zeznaniu wpłacone zaliczki, których nie wpłacił. O tym fakcie Spółka była informowana we wszystkich wezwaniach Naczelnika Urzędu Skarbowego W. kierowanych do niej o przyczynach kwestionowania poprawności zeznania podatkowego CIT-8 za 2013 r., a treść pism Spółki stanowiących odpowiedzi na wezwania świadczy, że Spółce znany był powód uznania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. przedmiotowego zeznania za błędne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu administracji publicznej w granicach, w jakich przysługuje skarga do sądu administracyjnego na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718) – dalej jako "p.p.s.a.".
W tak zakreślonej kognicji sąd administracyjny, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 p.p.s.a.). W przeciwnym razie Sąd skargę oddala, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12 (dostępny w CBOSA) wskazał, że pojęcie "bezczynności" rozumieć należy jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Stan bezczynności występuje także wtedy, gdy organ podejmuje rozmaite działania, które jednak nie przynoszą rezultatu w postaci terminowego załatwienia sprawy (wydania stosownego, kończącego postępowanie aktu albo dokonania odpowiedniej czynności) – Z. Kmieciak "Przewlekłość postępowania administracyjnego s. 34.
W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia uczyniono bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w zakresie zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych. Podstawę zaskarżenia w tym zakresie w postępowaniu sądowym stwarza przepis art. 3 § 2 pkt 8 w związku z pkt 4. Zwrot nadpłaty jest bowiem czynnością faktyczną, której niedokonanie, mimo prawnego obowiązku, pozwala na skuteczne postawienie organowi zarzutu bezczynności (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) polegającej na niedokonaniu czynności (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Innymi słowy, bezczynność to nie tylko taki stan, gdy organ, mimo że był do tego zobowiązany, nie wydał aktu indywidualnego (decyzji lub postanowienia – art. 3 § 2 pkt 8 w związku z pkt 1-3 p.p.s.a.), lecz także sytuacja, gdy organ w takich warunkach nie dokonuje czynności o charakterze pozajurysdykcyjnym (art. 3 § 2 pkt 8 w związku z pkt 4 p.p.s.a.).
Problem oceny, czy skarga na bezczynność jest zasadna, sprowadza się do udzielania twierdzącej odpowiedzi na dwa pytania: czy organ miał prawny obowiązek dokonania czynności i czy obowiązku tego nie wykonał w terminie.
W ocenie Sądu, w okolicznościach rozpoznanej sprawy obie przesłanki zostały spełnione.
Jak wynika z akt sprawy Skarżąca w dniu 22 stycznia 2014 r. wpłaciła na rachunek bankowy organu podatkowego I instancji kwotę w wysokości 18.062 zł tytułem zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za grudzień 2013 r. Następnie w dniu 28 marca 2014 r. do Urzędu Skarbowego W. wpłynęło zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy 2013 CIT -8, w którym wykazano m.in. kwotę należnych zaliczek za miesiąc grudzień w wysokości 13.472 zł (poz. 70 formularza), razem kwotę należnych zaliczek miesięcznych w wysokości 13.472 zł (poz. 82 formularza), sumę zaliczek wpłaconych przez podatnika w wysokości 18.059 zł (poz. 94 formularza), nadpłatę w kwocie 4.587 zł (poz. 96 formularza)
Zgodnie z art. 73 § 2 pkt 1 O.p. nadpłata powstaje z dniem złożenia zeznania rocznego - dla podatników podatku dochodowego. Stosownie natomiast do art. 77 § 1 pkt 5 O.p. nadpłata podlega zwrotowi w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia zeznania lub deklaracji, o których mowa w art. 73 § 2 pkt 1-3, z zastrzeżeniem § 2.
W rozpoznawanej sprawie organ w dniu 2 kwietnia 2014 r. wezwał Spółkę do złożenia korekty zeznania CIT – 8 za 2013 r., następnie w dniu 21 sierpnia 2014 r. w związku ze złożoną korektą wezwał Skarżącą ponownie do złożenia korekty zeznania CIT – 8 za 2013 r., kolejnym pismem z dnia 27 sierpnia 2014 r. zwrócił się do Skarżącej o skorygowanie korekty. Kolejno pismem z dnia 27 sierpnia 2015 r. odpowiedział na pismo Skarżącej z dnia 4 września 2014 r. Jak wskazano wyżej organ podatkowy we wskazanym okresie nie dokonał zwrotu nadpłaty ani też nie wydał decyzji o odmowie jej zwrot. Organ podatkowy ograniczył się jedynie do wielokrotnego bezskutecznego wzywania Skarżącej do złożenia korekty zeznania CIT – 8 za 2013 r. z uwagi na "błędną pozycję 94". Podejmowane przez organ działania w ocenie Sądu nie mogły doprowadzić do załatwienia niniejszej sprawy, w sytuacji gdy Skarżąca twierdzi, że niezasadne jest wpisanie w pozycji 94 zeznania kwoty 0 zł z uwagi na fakt, że zaliczka została wpłacona przed złożeniem zeznania CIT - 8 za 2013 r., a organ jest zdania, że dokonana po ustawowym terminie wpłata utraciła "byt" prawny zaliczki za ostatni miesiąc i może być zaliczona jedynie jako rozliczenie za cały rok podatkowy. Doszło zdaniem Sądu do bezczynności organu, gdyż ten podejmował działania od dnia 2 kwietnia 2014 r. (data pierwszego wezwania Skarżącej do złożenia korekty zeznania CIT – 8 za 2013 r.), które jednak nie przyniosły rezultatu w postaci terminowego załatwienia sprawy aż do dnia rozprawy.
Zgodnie z art. 149 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 2).
Jak z tego wynika, uwzględnienie skargi na bezczynność wymaga wskazania przez Sąd terminu, w jakim organ będzie zobowiązany dokonać czynności. Sąd uznał, że termin 14 dni od dnia doręczenia organowi akt administracyjnych sprawy z odpisem prawomocnego wyroku jest terminem wystarczającym z uwagi na nie budzące wątpliwości okoliczności stanu faktycznego. Nie bez znaczenia jest też długi czas oczekiwania przez Skarżącą na wydanie ostatecznego rozstrzygnięcia w jej sprawie.
Z kolei w pkt 3 sentencji Sąd dał wyraz ocenie, iż zwłoka w rozpatrzeniu wniosku Skarżącej nie przybrała postaci rażącego naruszenia prawa.
Uzupełniając powyższe, z uwagi na stwierdzenie, iż bezczynność nie miała charakteru rażącego, Sąd nie znalazł także podstaw do nałożenia na organ grzywny w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a., o czym rozstrzygnął w pkt 4 sentencji. Nałożenie grzywny ma bowiem charakter fakultatywny i to sąd administracyjny na podstawie okoliczności sprawy ocenia, czy uzasadnione jest jej nałożenie grzywny. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, gdy stwierdzona bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, sąd nie znalazł uzasadnienia dla wymierzenia organowi grzywny.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Na wniosek Skarżącego, Sąd zasądził na jego rzecz koszty postępowania sądowego zgodnie z art. 200 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło