III SO/Wa 11/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 16 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. E. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego postanawia 1) zwolnić E. E. od kosztów sądowych, 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie E. E. (dalej: "wnioskodawczyni") zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w osobie J. P. , powołując się na takie m. in. okoliczności jak: zły stan zdrowia, brak oszczędności i majątku, stopień skomplikowania sprawy. Wskazała, iż udziela wsparcia finansowego córce, która choruje [...] i pracuje nieregularnie, na umowach cywilnoprawnych. Poza mieszkaniem wnioskodawczyni nie posiada żadnego majątku. Podała, że na rachunku bankowym posiada aktualnie 716 zł. Utrzymuje się z emerytury wynoszącej 1.360 zł. Do wydatków zaliczyła opłaty za mieszkanie (570 zł), energię elektryczną (260 zł/2m-ce), telefon (30 zł), zakup leków (150 zł). W wykonaniu wezwania referendarza sądowego wnioskodawczyni wyjaśniła, że jej córka nie udostępnia swojej dokumentacji medycznej. Dodała, że jeśli to niezbędne stosowny dowód Sąd może uzyskać drogą służbową. W taki też sposób Sąd może zażądać dokumentacji chorobowej wnioskodawczyni. Dokumentacja ta jest zdeponowana w [...] i była podstawą orzeczenia grupy inwalidzkiej w 2013 r. Wnioskodawczyni przedstawiła dokumenty o przychodach osiągniętych w 2014 r., pismo w sprawie opłaty miesięcznej za lokal, wyciągi bankowe, oświadczenie doradcy podatkowego o udzieleniu nieodpłatnie pomocy prawnej, kopię legitymacji osoby niepełnosprawnej, dokumentację medyczną. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Wnioskodawczyni ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie oraz ustanowienie pełnomocnika. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oceniając złożony wniosek z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że częściowo zasługuje on na uwzględnienie. Z nadesłanych materiałów wynika bowiem, że wnioskodawczyni utrzymuje się z emerytury wynoszącej nieco ponad 1.360 zł. Kwota ta pozwala na zaspokojenie tylko podstawowych potrzeb życiowych. Sam czynsz za mieszkanie wynosi 576,25 zł. Do tego dochodzą jeszcze opłaty za energię elektryczną (262,11 zł/2 m-ce), telefon, telewizję i Internet (149,99 zł). Nadto wnioskodawczyni leczona jest z powodu licznych schorzeń ([...] , [...] , [...] , dolegliwości [...] ). W efekcie zaliczono ją do grupy inwalidzkiej. Opisane wyżej schorzenia powodują, że znaczącą pozycję w domowym budżecie zajmują wydatki na lekarstwa. Sama wnioskodawczyni wydatki te określiła na kwotę 150 zł. Uwzględniając zatem wysokość uzyskiwanego przez wnioskodawczynię dochodu i ponoszonych wydatków referendarz sądowy doszedł do przekonania, że zapłata przezeń kosztów sądowych odbyłaby się kosztem wydatków na konieczne utrzymanie, w tym na ochronę zdrowia. Z tych względów jej wniosek o zwolnienie od tych kosztów uznać należało za zasadny. Jednocześnie referendarz sądowy nie znalazł podstaw, by uwzględnić wniosek o ustanowienie pełnomocnika. Zgodnie z art. 246 § 3 P.p.s.a. możliwość ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika zachodzi jedynie wówczas, gdy strona nie zatrudnia takiego pełnomocnika lub nie pozostaje z nim w innym stosunku prawnym. Użyty przez ustawodawcę zwrot "nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym" wskazuje na stan rzeczy istniejący w dacie sporządzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niemniej jednak według prezentowanych w orzecznictwie i piśmiennictwie poglądów odnosi się on również do takich sytuacji, kiedy z okoliczności sprawy wynika, że rozwiązanie stosunku zatrudnienia, stosunku wynikającego z umowy zlecenia lub innego stosunku prawnego z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym nastąpiło w celu obejścia przepisów o ustanawianiu pełnomocnika w ramach prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 24 lipca 2015 r., II OZ 713/15 i przywołana tam literatura). Jak sama wnioskodawczyni oświadczyła, korzystała już ona z fachowej pomocy pełnomocnika, o którego wyznaczenie się zwróciła. Pomagał on jej bowiem pro bono w prowadzeniu sprawy, zarówno w urzędzie skarbowym, jak i w izbie skarbowej. Tymczasem z akt sprawy nie wynika jakoby świadczenia tej pomocy zaprzestał. Nie wynika to także ze złożonego przezeń oświadczenia o udzieleniu nieodpłatnych usług doradztwa podatkowego. Na koniec należy wyjaśnić, iż w przypadku ewentualnego przyznania stronie pełnomocnika z urzędu sąd nie ma możliwości wyznaczenia konkretnego pełnomocnika wskazanego przez stronę, ponieważ upoważnionym do tego jest jedynie właściwy organ samorządu zawodowego (art. 244 § 3 P.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.