III SO/Wa 18/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, po rozpoznaniu w dniu 20 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi W piśmie z 22 kwietnia 2014 r. Skarżący M. C. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wskazując, że uchybienie to wynika z nierzetelnej porady jego pełnomocnika J. Z.. Pełnomocnik ten nie był mianowicie w stanie precyzyjnie określić wysokości wpisu. Nie uprzedził także Skarżącego o możliwości ubiegania się o zwolnienie z obowiązku jego uiszczenia, mimo że wiedział o jego trudnej sytuacji materialnej. Nadto pełnomocnik kilkakrotnie twierdził, że nie otrzymał decyzji. Dopiero po interwencji koleżanki Skarżącego przyznał się, że dostał decyzję i upłynął już termin do jej zaskarżenia. Skarżący wyjaśnił, że pełnomocnik nie odwołał się od tej decyzji mimo, iż wielokrotnie zapewniał, że "będzie walczyć do końca". Okazało się też, że pełnomocnik nie jest adwokatem, mimo, iż przedstawił się jako adwokat. W efekcie Skarżący wypowiedział mu pełnomocnictwo. Równolegle z wnioskiem o przywrócenie terminu Skarżący wniósł o ustanowienie adwokata w celu przygotowania stosownej skargi. Wykonując wezwanie Sądu Skarżący uzupełnił brak formalny złożonego przez siebie wniosku i przesłał skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] lutego 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Postanowieniem z 26 maja 2014 r. wydanym w sprawie III SO/Wa 15/14 zwolniono Skarżącego od kosztów sądowych i ustanowiono na jego rzecz adwokata, którym wyznaczony został T. D.. Ten pismem z 22 lipca 2014 r. wniósł skargę na powyższą decyzję, będącą uzupełnieniem skargi wystosowanej przez Skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej: "P.p.s.a.", czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 czerwca 2014 r. (II FZ 714/14) uzależnienie skuteczności czynności procesowych dokonywanych przez strony postępowania sądowoadministracyjnego od zachowania terminów procesowych podyktowane jest koniecznością zapewnienia szybkości i sprawności postępowania. Jednakże pozbawienie strony uprawnień procesowych, czy też w ogóle możliwości dochodzenia swych praw przed sądem, w sytuacji gdy naruszenie terminu wynika z przyczyn niezależnych od strony, kolidowałoby z zasadą demokratycznego państwa prawnego (por. art. 2 Konstytucji) oraz naruszałoby prawo do sądu (por. art. 45 ust. 1 Konstytucji). Stąd też wprowadzając rygor określony w art. 85 P.p.s.a., ustawodawca uwzględnił jednocześnie możliwość wystąpienia sytuacji, w których uchybienie terminowi nastąpi bez winy strony (zob. też postanowienie NSA z 20 grudnia 2012 r., II FZ 992/12). Uchyleniu negatywnych skutków uchybienia terminowi służy instytucja jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wniosek strony (art. 86 § 1 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w tym uchybieniu spoczywa na stronie (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). W ocenie Sądu wspomniana wyżej pozytywna przesłanka umożliwiająca przywrócenie terminu do wniesienia skargi w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Z akt tej sprawy bezspornie wynika, że w postępowaniu podatkowym Skarżący był reprezentowany przez J. Z., prowadzącego Kancelarię [...] w W.. Stosowne pełnomocnictwa zostały doręczone Naczelnikowi Urzędu Skarbowego W. w dniach 27 maja 2011 r. i 28 listopada 2012 r. Na mocy tych pełnomocnictw Skarżący upoważnił J. Z. do reprezentowania go w postępowaniu podatkowym prowadzonym przez organy podatkowe, dotyczącym m. in. podatku od towarów i usług za okres 1.06.2010 r.-30.09.2010 r. W czasie trwania postępowania podatkowego pełnomocnictwa te nie zostały przez Skarżącego odwołane. W konsekwencji organy podatkowe kierowały pisma do wyznaczonego przez niego pełnomocnika. W taki też sposób doręczono zaskarżoną decyzję. Jak wynika z akt sprawy do jej doręczenia pełnomocnikowi doszło w dniu 11 marca 2014 r. w trybie zastępczym, określonym w art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.). Oznacza to, że termin do wniesienia skargi upłynął z dniem 10 kwietnia 2014 r. Natomiast wniosek o przywrócenie uchybionego terminu Skarżący nadał w dniu 23 kwietnia 2014 r. Jako przyczynę tego uchybienia Skarżący wskazał nierzetelną poradę pełnomocnika, który nie poinformował go o decyzji, wysokości wpisu i możliwości ubiegania się o zwolnienie z obowiązku jego uiszczenia, a także o braku tytułu zawodowego pełnomocnika. W powyższym Sąd nie dopatrzył się okoliczności wyłączających winę w uchybieniu terminu. Nie ulega wątpliwości, że brak udzielenia stronie przez reprezentującego ją pełnomocnika właściwych informacji i wskazówek nie usprawiedliwia przekroczenia przez nią terminu. Błędy czy pomyłki pełnomocnika obciążają stronę i nie uwalniają jej od winy oraz skutków procesowych niedokonania czynności w ustawowym terminie. Również w orzecznictwie przyjmuje się, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 24 września 2014 r., I FZ 526/13; 4 września 2014 r., I FZ 495/13). Nie ma przy tym znaczenia, że Skarżący powierzył prowadzenie sprawy przed organami podatkowymi osobie nieposiadającej tytułu zawodowego pełnomocnika. Skarżący z łatwością mógł się bowiem dowiedzieć, że jego pełnomocnik J. Z., prowadzący Kancelarię [...], nie jest adwokatem. Takiego zachowania należałoby oczekiwać od osoby starannie dbającej o swoje interesy. Zwłaszcza, że żadne – przygotowane przez pełnomocnika w toku postępowania podatkowego - pismo nie zostało opatrzone podpisem "adwokat J. Z.". Na rozstrzygnięcie Sądu nie może mieć również wpływu fakt wypowiedzenia pełnomocnictwa. Jego zakres obejmował bowiem umocowanie do występowania w imieniu Skarżącego wyłącznie w postępowaniu podatkowym. Oznacza to, że pełnomocnik nie był uprawniony do wniesienia skargi. Uprawnienie to przysługiwało Skarżącemu. Tym bardziej, że na tym etapie postępowania przepisy P.p.s.a. nie przewidują przymusu adwokacko-radcowskiego, a o wydaniu wspomnianej decyzji Skarżący wiedział. Jak sam bowiem przyznał w piśmie z 22 kwietnia 2014 r. otrzymał ją "przeszło miesiąc temu". Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.