III SO/Wa 3/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Kocewiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 maja 2008 r. wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wniesionego przed złożeniem skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za 2003 rok postanawia: - odmówić przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 13 marca 2008 r. (data stempla pocztowego) Z. K.(dalej "skarżący" lub "strona") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że nie jest wstanie zapłacić wpisu sądowego w sprawie , w której wartość przedmiotu sporu wynosi 227.516,68 złotych. Skarżący nie posiada majątku, którego sprzedaż umożliwiłaby pokrycie wpisu, nie uzyskuje stałych dochodów, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Egzekucja skierowana przeciwko skarżącemu spowodowała zajęcie środków na jego rachunku bankowym. Skarżący zaznaczył, że jest reprezentowany przez radcę prawnego, który w jego imieniu wniesie skargę. Pismem z 17 kwietnia 2008 roku referendarz sądowy wezwał skarżącego do nadesłania dodatkowych dokumentów i przedstawienia informacji dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Odpowiadając na wezwanie, pełnomocnik skarżącego poinformował, że nie posiada dokumentów i żadnych innych informacji dotyczących stanu majątkowego jego mocodawcy. Pełnomocnik stwierdził, że skarżący najprawdopodobniej przebywa poza granicami kraju i pełnomocnik nie ma możliwości skontaktowania się z nim w celu uzyskania informacji i dokumentów w zakreślonym terminie. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a, Sąd może - na wniosek strony złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat i wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W chwili obecnej jedynym kosztem sądowym jest wpis od skargi, który wynosi 2.276 złotych (§ 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz.U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm. i art. 215 § 2 p.p.s.a.). Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz stan faktyczny sprawy, brak uzasadnienia dla przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie, ponieważ nie wykazał on, że poniesienie kosztów sądowych może spowodować uszczerbek w jego koniecznym utrzymaniu. Ocena taka jest konsekwencją działania skarżącego, który nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżący na podstawie art. 255 p.p.s.a. został wezwany do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Wezwanie skierowane zostało na wskazany we wniosku o przyznanie prawa pomocy adres reprezentującego skarżącego pełnomocnika. Odpowiedzi udzielił pełnomocnik stwierdzając, że nie posiada dokumentów oraz informacji dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego. Ponadto nie ma możliwości skontaktowania się ze skarżącym, który prawdopodobnie przebywa poza granicami kraju. Zaznaczyć należy, że stroną postępowania w przedmiocie prawa pomocy jest skarżący, który składa i podpisuje wniosek stanowiący oświadczenie wiedzy. Skarżący tak uczynił w niniejszej sprawie, wskazując równocześnie jako adres do korespondencji Kancelarię Prawną K. s.c. Wezwanie do przedstawienia dodatkowych informacji doręczono na wskazany adres do korespondencji. Odpowiedź udzielona przez pełnomocnika nie oznacza wypełnienia przez skarżącego obowiązków, które mogą zostać na niego nałożone na podstawie art. 255 p.p.s.a., bowiem żądane informacje nie zostały przedstawione. Podkreślić należy, że przepis art. 255 p.p.s.a. jest nie tylko podstawą prawną dla działań Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy, ale regulacja ta pozwala także ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do stwierdzenia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. O ile zatem nie przeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości, jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku informacji o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA w Warszawie z 10 stycznia 2008 r., sygn. II FZ 540/07, niepubl.). Mając na uwadze powyższe okoliczności, nie można uznać, że skarżąca wykonała nałożony na nią na podstawie art. 255 p.p.s.a. obowiązek przedstawienia dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych, a opisane postępowanie nie może pozostać bez wpływu na ocenę zasadności zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. Informacje zawarte we wniosku nie wystarczają do oceny przesłanek przyznania prawa pomocy. Rozstrzygając w przedmiocie prawa pomocy nie można opierać się na domniemaniach, a ciężar dowodu w zakresie ustalenia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na skarżącym, który wnioskując o przyznanie prawa pomocy miał obowiązek wykazać fakty, na których opierał swój wniosek. Zaniechanie strony w zakresie wykazania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ma ten skutek, iż wszelkie wątpliwości dotyczące jej stanu majątkowego sąd rozstrzyga na jej niekorzyść. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3 i § 4, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.