III SO/Wa 32/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Góra - Błaszczykowska po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. sp. z o.o. z siedzibą w L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości odsetek za zwłokę w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r., 2007 r., 2008 r. oraz określenia w podatku dochodowym od osób prawnych wysokości zobowiązania podatkowego za 2006 r. i 2007 r. oraz wysokości straty za 2008 r. postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - P. sp. z o.o. z siedzibą w L. (zwana dalej "Skarżącą" lub "Spółką") wnioskiem z dnia 4 września 2014 r. złożonym na urzędowym formularzu PPPr wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podnosząc, że nie posiada dostatecznych środków finansowych na poniesienie pełnych kosztów postępowania, wskazała, że od 2010 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, w związku z czym nie sporządziła bilansu. Jednocześnie zaznaczyła, że nie posiada środków trwałych, które mogłaby sprzedać celem pokrycia niezbędnych kosztów postępowania sądowo-administracyjnego, nie osiąga żadnych dochodów od 2009 r. Stan rachunków bankowych oszacowała na kwotę 261,08 zł, natomiast wysokość kapitału zakładowego na kwotę [...] zł. Wartość majątku, środków trwałych oraz zysku określiła na [...] zł. W jej ocenie ze względu na brak dostatecznych środków finansowych nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości. W związku z powyższym uznała, że jej sytuacja finansowa zarówno na dzień złożenia wniosku, jak również we wcześniejszym okresie pozwala stwierdzić, że trudności Spółki mają charakter trwały. Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych informacji dotyczących jej stanu majątkowego podniosła, że bilans Spółki nie był sporządzany od 2010 r. w związku z nieprzekazaniem pełnej dokumentacji przez biuro rachunkowe, z którego poprzednio korzystała firma, pomimo jej wezwań. Zaznaczyła jednocześnie, że nie prowadzi żadnej sprzedaży i zakupów od 2011 r., gdyż z końcem 2009 r. zaprzestała prowadzenia swojej działalności statutowej, w związku z tym nie posiada jakichkolwiek faktur sprzedażowych z ostatniego półrocza. Ponadto podkreśliła, ze nie posiada żadnych należności i zobowiązań wobec osób trzecich oraz brak jest jakichkolwiek dopłat na jej rzecz. Zaznaczyła, że źródłem jej finansowania są prywatne środki prezesa zarządu, które przez ostatni rok wyniosły około 20.000 zł. Przewidywane koszty upadłości, likwidacji oszacowała na 20.000 zł, których na dzień dzisiejszy nie posiada. Do pisma załączyła niewypełniony rachunek zysków i strat za ostatni rok, wyciągi z konta z ostatnich sześciu miesięcy, oświadczenie o nieprowadzeniu działalności gospodarczej, a tym samym braku faktur, a także kserokopie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] określającą wysokość odsetek za zwłokę w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r., 2007 r., 2008 r. oraz decyzji nr [...] określającą w podatku dochodowym od osób prawnych wysokość zobowiązania podatkowego za 2006 r. i 2007 r. oraz wysokość straty za 2008 r. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 2 października 2014 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca w sprzeciwie z dnia 14 października 2014 r. podniosła, że środki finansowe, którymi dysponuje są niewystarczające na pokrycie kwot wpisów sądowych w sprawach będących przedmiotem rozpoznania przez Sąd. Odnosząc się do braku pełnej dokumentacji księgowej zaznaczyła, ze przedmiotowe dokumenty, pomimo wielokrotnych wezwań, nie zostały zwrócone przez biuro rachunkowe, które prowadziło na jej rzecz usługi księgowe. Podkreśliła przy tym, że do czasu uzyskania pełnej dokumentacji księgowej nie jest możliwe przedstawienie pozostałych dokumentów obrazujących jej sytuację finansową. Reasumując stwierdziła, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w związku z tym spełniona została przesłanka przyznania jej prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.; zwanej dalej "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 2 października 2014 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Stosownie do art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.), co oznacza że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu Państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Tym samym dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Spółka w niniejszej sprawie wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawach ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie określenia wysokości odsetek za zwłokę w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r., 2007 r., 2008 r. oraz określenia w podatku dochodowym od osób prawnych wysokości zobowiązania podatkowego za 2006 r. i 2007 r. oraz wysokość straty za 2008 r. Powyższe skargi zostały zarejestrowane pod sygn. akt III SA/Wa 3199/14 oraz III SA/Wa 3200/14. Zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) wpis od skargi w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 3199/14 wynosi 6.905 zł, natomiast w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 3200/14 wynosi 1.500 zł. Nie ulega wątpliwości, iż każdy, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych, a także powinien być przygotowany na poniesienie wydatków związanych z prowadzeniem procesu sądowego. Sąd może zwolnić od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma realnych możliwości finansowych ich poniesienia. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Z treści powyższego przepisu wynika, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. To strona powinna więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli zaś fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. post. NSA: z 9 września 2004 r., FZ 360/04, z 7 marca 2006 r., II OZ 211/06, niepubl.). Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie Spółka nie wykazała istnienia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., gdyż nie podjęła rzeczywistej próby przekazania pełnej dokumentacji finansowej, której obowiązek sporządzania na niej ciążył i wykazania kondycji majątkowej. Tym samym skoro poprzestała jedynie na wykazaniu niektórych elementów z tej sytuacji finansowej, niedopuszczalne było uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie wybranych przez Spółkę elementów sytuacji finansowej. W związku z powyższym podkreślenia wymaga, że Skarżąca powinna przechowywać dokumentację przez okres co najmniej 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Także, z ustawy o rachunkowości wynika obowiązek corocznego sporządzania – jeżeli podmiot zachowuje byt prawny - sprawozdań finansowych (uporządkowanego przedstawienia sytuacji finansowej i finansowych wyników działalności jednostki), a wykonywanie tego obowiązku obwarowane jest sankcjami w przywołanej ustawie. Skarżąca spółka z nadesłania pustego wydruku rachunku zysków i strat sporządzonego na dzień 31 grudnia 2013 r. nie może wywodzić dla siebie pozytywnych konsekwencji w wypełnieniu wezwania do nadesłania wymaganych dokumentów dotyczących jej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Ponadto zdaniem Sądu fakt nieprowadzenia (aktualnie) działalności przez Spółkę, co zostało wyjaśnione w złożonym uprzednio formularzu PPF, nie oznacza usprawiedliwienia braku nadesłania zestawień faktur VAT za ostatnie sześć miesięcy, w których Skarżąca tą działalność prowadziła. Zaniechanie przez Skarżącą powyższych kwestii spowodowało, że rzetelna ocena jej sytuacji majątkowej nie była możliwa. Podkreślenia wymaga, że strona, wnioskując o przyznanie prawa pomocy powinna mieć na uwadze, że to w jej interesie jest jak najbardziej rzetelne przedstawienie jej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Jak już o tym wyżej wspomniano, to strona ma wykazać, że jej status materialny uzasadnia przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżąca uchylając się od przedstawienia wszystkich informacji, o które była wzywana, powinien liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym za uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Dodatkowo należy podkreślić, że strona wnosząca skargę do sądu powinna liczyć się z koniecznością uiszczenia wpisu sądowego. Zdaniem Sądu Skarżąca mogła poczynić stosowne oszczędności w swoich wydatkach miesięcznych pozwalające na uiszczenie wpisu sądowego. Decydując się na wszczęcie postępowania sądowego Skarżąca powinna przewidywać konieczność ponoszenia kosztów z tym związanych i nie może, jeżeli ma możliwości zgromadzenia wymaganych należności, choćby w wyniku przedsięwzięcia oszczędności, oczekiwać, że zostaną one zapłacone z budżetu sądu (por. postanowienie NSA z 26 października 2004 r. sygn. OZ 510/04). W ocenie Sądu, Skarżąca w niniejszej sprawie nie wykazała, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., tzn., że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, w szczególności uznając, iż Skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, Sąd działając na podstawie art. 260, art. 246 § 2 pkt 2, art. 243 § 1, art. 245 § 1 i § 3, w zw. z art. 254 § 1 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.