III SO/Wa 6/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sobocha, po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżący – A.L. w skardze o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 2721/12 wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu PPF, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, uzyskuje dochód z dwóch umów o pracę w wysokości 605,60 zł i 590,65 zł oraz rentę chorobową w wysokości 566,70 zł. Łączny miesięczny dochód Skarżącego wynosi 1.762,35 zł. Innego majątku Skarżący nie wykazał. Uzasadniając wniosek powołał się na inne sprawy sądowe w przedmiocie zakupu paliwa i wskazał, że nie stać go na opłacenie wpisu sądowego, który w rozpoznawanej sprawie wynosi ponad 1.000 zł. Wyjaśnił, że mieszka w lokalu należącym do jego siostry, na podstawie ustnej umowy, ponosząc koszty opłaty czynszowej (390 zł miesięcznie) i energii elektrycznej (100 zł). Skarżący oświadczył, że wydaje miesięcznie około 420 zł na wyżywienie i ubranie, 200 zł na leczenie oraz płaci alimenty córce w wysokości 600 zł. Do dodatkowego oświadczenia z dnia 30 czerwca 2015 r. Skarżący przedstawił oświadczenie byłej żony stwierdzające, iż wywiązuje się z obowiązków alimentacyjnych wobec córki w wysokości 600 zł miesięcznie, wyciągi z rachunków bankowych, zeznanie podatkowe za ostatni rok kalendarzowy, decyzję o wykreśleniu z wpisu ewidencji działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej zwana: "P.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 1 tego artykułu osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do § 1 pkt 2 ww. artykułu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy należy traktować, jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). Rozpoznając wniosek należy uwzględnić sytuację majątkową Skarżącego oraz jego zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. Skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wymagalnym od Skarżącego kosztem jest wpis sądowy od skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 listopada 2014 r. sygn. akt II FSK 2721/12 w kwocie 1.331 zł. Po przeanalizowaniu wniosku Skarżącego oraz przedstawionych przez niego danych o sytuacji finansowej Sąd stwierdza, że w jego przypadku przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym nie występują. Biorąc pod uwagę złożone oświadczenia o stanie majątkowego posiadania Skarżącego, uznać należało, iż nie wykazał on, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego. Skarżący oświadczył, że uzyskuje dochód w wysokości 1.762,35 zł. Według oświadczenia, miesięczne koszty utrzymania (wyżywienie, leczenie, ubranie, alimenty) wynoszą 1.700 zł. Saldo przedstawionego rachunku bankowego na dzień 24 czerwca 2015 r. było dodatnie i wynosiło 901,62 zł. Podkreślić jednak należy, że z rachunku bankowego wynika, że w okresie kiedy Skarżący składał skargę o wznowienie na rachunku bankowym miał wystarczające środki na uiszczenie wymaganego wpisu sądowego. Ponadto z przedstawionych rachunków wynika, że uznania na koncie Skarżącego w okresie od 1 kwietnia 2015 r. do 24 czerwca 2015 r. wyniosły łącznie ponad 71.000 złotych. Mając na uwadze, że łączne dochody miesięczne uzyskiwane przez Skarżącego wynoszą około 1.760 zł, a we wskazanym okresie trzech miesięcy średniomiesięczny wpływ środków pieniężnych na rachunek bankowy wyniósł 23.930 zł, stwierdzić należy, że wyjaśnienia Skarżącego, co do wysokości uzyskiwanych dochodów nie są wiarygodne. Wątpliwości dotyczą również wysokości wypłat z rachunku bankowego. Średniomiesięczne obciążenia rachunku w okresie trzech miesięcy wyniosły około 25.109 zł. Zauważyć należy, że Skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej i otrzymuje wynagrodzenia z tytułu wykonywanej pracy oraz uzyskuje świadczenie rentowe. Skarżący wypłaca gotówkę z bankomatu, a więc przeznaczenie pobieranych środków pieniężnych nie zostało wyjaśnione. Na konto bankowe Skarżącego wpływają z kolei wysokie kwoty pieniężne tytułem np. "zasilenia konta". Mając na uwadze wysokość obrotów na posiadanym rachunku bankowym – nieproporcjonalną do uzyskiwanych przez Skarżącego dochodów i wykazywanych kosztów stwierdzić należy, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Warto na koniec przywołać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zajęte w postanowieniu z dnia 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08, zgodnie z którym, rozpatrywanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie polega na swobodnym uznaniu, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać. W tym zakresie pozytywne rozpatrzenie wniosku może nastąpić tylko wówczas, gdy bez wątpliwości wykazane zostanie, iż sytuacja majątkowa w jakiej się wnioskodawca znajduje nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy z tego przede wszystkim względu, iż wiąże się z przeniesieniem ciężaru ponoszenia wydatków w indywidualnej sprawie sądowej jednego obywatela na współobywateli, bowiem to z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia. W konsekwencji – w razie nie wykazania omawianego uprawnienia – próbę przeniesienia ciężaru dotyczącego wnioskującej strony na Skarb Państwa należy oceniać negatywnie. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.