III SO/Wa 8/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Kurasz po rozpoznaniu w dniu 30 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego postanawia: - przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego - M.Z. (zwany dalej "Wnioskodawcą") wnioskiem z dnia 25 czerwca 2015 r. złożonym na formularzu PPF do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w osobie D.G.. Zaznaczył, że od 26 czerwca 2011 r. jest osobą bezrobotną, bez środków na pokrycie kosztów sądowych. Jako przyczynę problemów ze znalezieniem pracy wskazał zły stan zdrowia, na który wpływ miała [...] , wskutek której, jako dziecko, usunięto mu [...] . Ponadto zwrócił uwagę, że nie odbył służby wojskowej, a emerytura jego babci jest niewystarczająca do podjęcia rehabilitacji lub leczenia. W oświadczeniu o stanie majątkowym wyszczególnił, że nie posiada żadnych nieruchomości czy też zasobów pieniężnych lub przedmiotów wartościowych. Podał, że mieszka z babcią, która pobiera emeryturę w wysokości 1.872 zł. Do wniosku załączył dokumentację medyczną, zaświadczenie z urzędu pracy o zarejestrowaniu jako osoba bezrobotna, decyzję o waloryzacji renty babci, kserokopię książeczki wojskowej. Wnioskodawca w wykonaniu wezwania referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących jego stanu majątkowego oraz dochodów pismem z dnia 21 lipca 2015 r. wyjaśnił, że nie składał zeznania podatkowego za 2014 r. Ponadto podkreślił, że nie posiada żadnych źródeł utrzymania, nie prowadzi działalności gospodarczej. Podniósł, iż pomimo regularnego zgłaszania się jako osoba bezrobotna w urzędzie pracy nie otrzymał jednak żadnej propozycji pracy. Wnioskodawca nie ponosi żadnych kosztów miesięcznego utrzymania – sypia u babci, czasami otrzymuje posiłek. Zaznaczył jednocześnie, że nie posiada rachunków bankowych oraz nie dokonał zbycia w okresie ostatnich dwóch lat żadnych nieruchomości ani ruchomości. Na koniec wskazał, że przyznano mu już prawo pomocy w sprawach III SA/Wa 1808/14 i III SO/Wa 4/14. Od tego czasu jego sytuacja finansowa nie zmieniła się, zaś stan zdrowia nawet się pogorszył, na dowód czego przedstawił kartę informacyjną leczenia szpitalnego. Referendarz sądowy WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2015 r. odmówił Wnioskodawcy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskodawca w sprzeciwie z dnia 12 sierpnia 2015 r. zaznaczył, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy przedstawił swoją trudną sytuacje materialną, problemy zdrowotne oraz fakt posiadania statusu osoby bezrobotnej. Ponadto za niezrozumiały uznał argument referendarza sądowego jakoby nadużywał prawa do sądu z powodu wnioskowania o ustanowienie doradcy podatkowego, który reprezentował go w innych postępowaniach sądowych. Jednocześnie zarzucił brak precyzyjnego sformułowania skierowanych do niego wezwań. Końcowo niezgadzając się z rozstrzygnięciem zwrócił uwagę na pogorszenie się jego sytuacji materialnej, zdrowotnej oraz zawodowej. Tym samym w jego ocenie spełnia warunki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W odpowiedzi na wezwanie do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej oraz dochodów pismem z dnia 27 sierpnia 2015 r. wyjaśnił, że obecnie nie pozostaje z żadną osobą we wspólnym gospodarstwie domowym, korzysta z pomocy babci. Zaznaczył, że nie wykonywał żadnych prac dorywczych, jednakże udało mu się sprzedać kilka przedmiotów w 2015 r. za pośrednictwem portalu internetowego na kwotę 890 zł. Ponadto wskazał, iż bezskutecznie próbował szukać zatrudnienia w różnych firmach. Według wnioskodawcy nie ponosi żadnych kosztów miesięcznego utrzymania, gdyż sypia u babci, która ze swojej emerytury opłaca rachunki za energię, wodę, czynsz, leki oraz żywność. Podkreślił, że w okresie zimowym ponosi ona wydatki na ogrzewanie w wysokości 3.000 zł. Do kosztów zaliczył opłaty za gaz 50-70 zł miesięcznie, lekarstwa – 300 zł, środki czystości oraz chemia domowa – 150 zł, odzież – 200 zł, wyżywienie – 600 zł na osobę. Wnioskodawca wskazując, iż korzysta z tego przez cały miesiąc zaznaczył, że wydatki na odzież i obuwie w wysokości ok. 200 zł pokrywa z tego co sprzeda lub podaruje mu babcia. Ponadto wyjaśnił, iż ani on ani jego babcia nie posiadają żadnych rachunków bankowych. Końcowo wskazał, że przebyta w zeszłym roku [...] utrudnia mu znalezienie pracy. Do pisma załączył zaświadczenia z firm i zakładów pracy o próbach podjęcia zatrudnienia, wydruki z e-maili ze sprzedaży przedmiotów na portalu internetowym, potwierdzenie wypłaty emerytury babci oraz rachunki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.; zwanej dalej "P.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 1 tego artykułu osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do § 1 pkt 2 powyższego artykułu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy należy traktować, jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). Rozpoznając wniosek należy uwzględnić sytuację majątkową wnioskodawcy oraz jego zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. Natomiast, jak podkreśla się w orzecznictwie ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 185/10 i z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 255/10). Sąd może zwolnić od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma realnych możliwości finansowych ich poniesienia. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) wpis od skargi w sprawie, do której Wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy zarejestrowanej pod sygn. akt III SA/Wa 2022/15 wynosi 278 zł. Nie ulega wątpliwości, iż każdy, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych, a także powinien być przygotowany na poniesienie wydatków związanych z prowadzeniem procesu sądowego. W niniejszej sprawie Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści powyższego przepisu wynika, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. To strona powinna więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając sprawę należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej Wnioskodawcy oraz jego zdolności płatniczych w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. W ocenie Sądu sytuacja finansowa Wnioskodawcy uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ze złożonych przez niego oświadczeń wynika, że jest osobą bezrobotną, bezskutecznie poszukującą zatrudnienia na co dowodem są załączone do sprzeciwu zaświadczenia z firm i zakładów pracy o próbach podjęcia zatrudnienia. Mieszka razem z babcią, nie posiada żadnych nieruchomości czy też zasobów pieniężnych lub przedmiotów wartościowych. Oświadczył jednocześnie, że pobierana przez jego babcię emerytura w wysokości 1.872 zł jest niewystarczająca do podjęcia przez niego rehabilitacji lub leczenia złego stanu zdrowia, na który znaczący wpływ miała przebyta w dzieciństwie [...] w wyniku której usunięto mu [...] . Ponadto z wyliczeń Wnioskodawcy wynika, iż uzyskiwane przez jego babcię świadczenie emerytalne w całości przeznaczane jest na zaspokojenie jej podstawowych potrzeb życiowych z których on również korzysta będąc na jej utrzymaniu. Biorąc powyższe pod uwagę, po przeanalizowaniu wniosku oraz złożonej przez niego informacji dotyczącej jego sytuacji finansowej Sąd za zasadne uznał zwolnienie Wnioskodawcy od kosztów sądowych i ustanowienie na jego rzecz doradcy podatkowego. Taki właśnie zakres udzielenia prawa pomocy podyktowany jest faktem bardzo trudnej sytuacji materialnej Wnioskodawcy oraz brakiem przesłanek ku temu, aby w najbliższej przyszłości sytuacja ta uległa zmianie. Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 243, art. 245 § 1 i § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.