IV SA 1877/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie WSA Krystyna Tomaszewska (spr.) WSA Bożena Więch – Baranowska Protokolant Sylwia Mackiewicz po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi K.P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie remontu budynku mieszkalnego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. uchyla decyzję nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2002r., III. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, IV. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej K. P. kwotę 10zł (dziesięciu złotych) tytułem zwrotów kosztów postępowania. Decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2001r Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] na podstawie art. 105§1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie realizacji budowy budynku mieszkalnego przez K. P. w sposób zaprzeczający zasadom sztuki budowlanej W uzasadnieniu podniósł, iż oględziny budynku wykazały, że sposób wykonywania obiektu nie odbiega w sposób rażący od zasad ogólnie przyjętych w budownictwie jednorodzinnym wykonywanych sposobem gospodarczym. Budynek jest realizowany na podstawie ostatecznego pozwolenia na budowę nr [...] z dnia [...] sierpnia 1983 r. Pozwolenie na użytkowanie budynku zostało wydane w dniu [...].marca1987 r przez Urząd Gminy w [...]. W trakcie oględzin nie stwierdzono wykonywania jakichkolwiek robót budowlanych. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2002r po rozpatrzeniu odwołania E.Z. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Powodem podjęcia takiej decyzji było, jak to wynika z uzasadnienia, nie wyjaśnienie przez organ pierwszej instancji sprawy w stopniu niezbędnym do jej rozpatrzenia. Przede wszystkim organ pierwszej instancji nie ustalił zakresu prac budowlanych wykonywanych wcześniej przed oględzinami przeprowadzonymi w dniu 18 lipca 2001r i nie wyjaśnił czy podlegały one reglamentacji administracyjnej w ramach nadzoru budowlanego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie zbadał też , czy obiekt został zrealizowany zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i sztuką budowlaną oraz nie ustalił kto był kierownikiem budowy jak również Organ pierwszej instancji nie ustalił też czy obiekt jest użytkowany zgodnie z wydanym pozwoleniem na użytkowanie. Nie wyjaśnienie wymienionych aspektów sprawy, nie dawało zdaniem organu odwoławczego podstawy do stwierdzenia o bezprzedmiotowości postępowania, a tym samym brak było przesłanek do jego umorzenia. Decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2002r Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy na podstawie art. 105§1 k.p.a. umorzył postępowanie w zakresie objętym właściwością organów nadzoru budowlanego. W uzasadnieniu podał, że nie można jednoznacznie, w sposób nie budzący wątpliwości określić, czy budynek został zrealizowany zgodnie z warunkami pozwolenia na budowę bowiem dokumentacji stanowiącej załącznik do pozwolenia na budowę nie posiada zarówno inwestor jak i Urząd Gminy. W aktach sprawy znajduje się jednak opinia sporządzona przez osobę o stosownych kwalifikacjach i uprawnieniach potwierdzająca zgodność realizacji obiektu z projektem technicznym. Dodatkowo inwestor przedstawił kserokopie rysunków-technicznych—(rzuty -poziome i przekrój pionowy), na podstawie których można ocenić, że budynek został zrealizowany zgodnie z projektem. Zdaniem organu pierwszej instancji gdyby nawet zaistniały odstępstwa od warunków pozwolenia na budowę to zostałyby usankcjonowane bowiem w obrocie prawnym funkcjonuje pozwolenie na częściowe użytkowanie budynku ( przyziemia i parteru ). Na poddaszu budynku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził brak podłóg, a pomieszczenia nie sprawiają wrażenia trwale użytkowanych, wobec czego obiekt jest użytkowany zgodnie z warunkami pozwolenia na częściowe użytkowanie. Roboty, które zostały wykonane w 2000r nie wymagały uzyskania pozwolenia na budowę gdyż zakres tych robót obejmował: rozbiórkę ścianki działowej, ułożenie płyt gipsowych w pomieszczeniach, wymianę urządzeń kuchennych i sanitarnych, wymianę drzwi i okien. W opinii organu I instancji brak jest podstaw do interwencji organu nadzoru budowlanego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003r po rozpatrzeniu odwołania E. Z. na podstawie art. 138§2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu podniósł, że powodem uchylenia decyzji jest fakt pominięcia w toku ponownego rozpatrywania sprawy E. Z. jako strony postępowania. Zebrany materiał dowodowy nie wskazuje na okoliczność z której można by wywieść, iż E. Z. utraciła w toku postępowania przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. P. W skardze podnosi, iż decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego została wydana z naruszeniem art. 129§1 i §2 k.p.a oraz art. 138§2 k.p.a.. bowiem decyzja organu I instancji uprawomocniła się w dniu 11 czerwca 2002r , natomiast E. Z. odwołanie wniosła w dniu 1 lipca 2002r. Skarżąca wyjaśnia, że decyzję organu I instancji o umorzeniu postępowania odebrała w dniu 27 maja 2002r, tak więc decyzja ta uprawomocniła się w dniu [...] czerwca 2002r. Termin wniesienia odwołania dla strony, która została pozbawiona udziału w postępowaniu przed organem I instancji liczy się od dnia doręczenia decyzji stronie która brała udział , wobec czego odwołanie E. Z. było spóźnione. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Uczestniczka postępowania E. Z. wniosła o odrzucenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez w/w Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 97 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r- Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm. ). Skarga jest uzasadniona. W sprawie bezspornym jest, że organ pierwszej instancji nie doręczył E. Z. decyzji Nr [...] z dnia [...] maja 2002r , umarzającej postępowanie na podstawie art. 105§1 k.p.a. O treści tej decyzji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego poinformował E.Z. pismem z dnia [...] czerwca 2002r, w którym jednocześnie wyjaśnił, iż nie doręczył jej decyzji bowiem uznał, że nie jest ona stroną postępowania. Jak wynika z treści powyższego pisma, organ pierwszej instancji pouczył E. Z., iż ma prawo wnieść o kontrolę prawidłowości wydanej decyzji w postępowaniu pozainstancyjnym w trybie art. 145§1 lub 156§1 k.p.a. bowiem decyzja umarzająca postępowanie jest już decyzją ostateczną. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie doręczając stronie decyzji, nie zagwarantował jej czynnego udziału w postępowaniu pozbawiając ją prawa do ochrony własnego interesu prawnego. Przez udział w postępowaniu należy rozumieć nie tylko udział w postępowaniu wyjaśniającym, ale też udział w następnej fazie tego postępowania , czyli w fazie rozstrzygnięcia, który to udział jest zagwarantowany przez doręczenie decyzji stronie. Ustanowiony w art. 129 §2 k.p.a. prekluzyjny 14 dniowy termin do wniesienia odwołania dotyczy tylko osób którym decyzja została doręczona , natomiast nie dotyczy osób które nie brały udziału w postępowaniu i którym decyzja nie została doręczona. Termin do wniesienia odwołania dla strony, która została pozbawiona udziału w postępowaniu w pierwszej instancji liczy się od dnia doręczenia decyzji stronie która brała udział w postępowaniu. K.P. decyzja organu pierwszej instancji została doręczona w dniu 27 maja 2002r, tak więc termin 14 dniowy do wniesienia odwołania rozpoczął bieg od 27maja 2002r. W tym terminie odwołanie zarówno K. P. jak i E. Z. nie wpłynęło i decyzja ta stała się decyzją ostateczną po upływie 14 dni czyli w dniu [...] czerwca 2002r. W sprawie jest bezsporne, iż, E. Z. wniosła odwołanie w dniu 1 lipca 2002r.. Organ odwoławczy zgodnie z art. 134 k.p.a. miał obowiązek wstępnie zbadać czy odwołanie jest dopuszczalne oraz, czy zostało wniesione w ustawowym terminie. Organ drugiej instancji nie uczynił tego i rozpatrzył sprawę uchylając zaskarżoną decyzję. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa- art. 156§1 pkt 2 kpa , oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej. Organ odwoławczy rażąco naruszył art. 138§1 pkt 1k.p.a. w związku z art. 129§2 k.p.a. i z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 145§1 pkt 2) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r- prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważności zaskarżonej decyzji. Organ pierwszej instancji nie doręczając E. Z. decyzji, pozbawił stronę udziału w postępowaniu, wobec czego ma ona prawo wnosić o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Stwierdzenie wad będących przyczynami wznowienia postępowania skutkuje uchyleniem decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145§1 pkt 1b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie zawarte w pkt III wyroku oparte jest na art. 152 w/w ustawy, natomiast o kosztach postępowania sąd orzekł w oparciu o art. 200 wyżej powołanej ustawy.