IV SA 2586/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Mazur, Sędziowie ( NSA, As. WSA Bogusław Moraczewski (spr.), Mariola Kowalska, , Protokolant Anna Mężyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2005 r. sprawy ze skarg Gminy J., Gminy O., H. i A. H., M. G., K. R., S. K., T. G., T. P., G. B., H. W., T. R., Z. P., A. K., A. G., E. M., J. P., M. N., B. K., T. Ł., G. Ł., P. Ł., H. K., W. G., W. G., A. D., E. S., A. K., J. S., M. W., M. K., S. K., T. U., K. W., G. K., M. J., A. K., H. Z., G. F., I. S., E. Z., C. K., P. N., B. M., J. K., I. T., M. K., Z. W., I. S., I. K., J. D., M. M. S., B. K., R. M., K. G., M. B., Z. W., M. W., A. R., H. W., P. K., D. K., S. R., J. S., A. S., A. C., R. K., G. S., J. B., W. M., D. S., U. P., D. M., A. L. de G., A. O., J. M., M. C., H. B., J. W., K. B., D. P., T. P., M. B., D. S., K. W., M. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r., Nr [...], po rozpatrzeniu odwołań J. ., w imieniu Polskiego Klubu Ekologicznego Koło "[...]", Gminy J. reprezentowanej przez Burmistrza Gminy J., M. G., Prezydenta Miasta O., M. K., G. i E. F., H. i A. H. od decyzji Starosty [...] Nr [...] z dnia [...] maja 2003 r. zatwierdzającej projekt budowlany i zezwalającej na budowę mechaniczno – biologicznej oczyszczalni ścieków na terenie ograniczonym działkami o nr ew. [...], [...] i [...] z obrębu geodezyjnego E. gmina W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Nr [...] z dnia [...] maja 2003 r. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż do kategorii podmiotów będących stronami zostali zaliczeni H. i A. H., natomiast pozostałe osoby zgodnie z art. 28 kpa, nie mają przymiotu strony. Decyzja jako rozstrzygnięcie administracyjne nie ma w swoim założeniu określania kręgu podmiotów, których uznaje za stronę, bądź, którym odmawia tego przymiotu. Odnosząc się, więc do zarzutów małżonków H., Wojewoda [...] podniósł, iż w dacie orzekania o pozwoleniu na budowę obowiązywały te same ustalenia planu miejscowego, w oparciu o które wydano decyzję Nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Zmiana powyższej decyzji, decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., dotyczyła tylko przedłużenia okresu ważności obowiązywania warunków zabudowy dla inwestycji. Ponadto wskazał, iż decyzja zezwalająca na budowę nie określa strefy uciążliwości danej inwestycji dla otoczenia, ponieważ tego typu problemy przedstawiane są w opracowaniach zwanych "Raportami o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko", co jest zgodne z art. 52 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli w dniu 10 lipca 2003 r. H. i A. H. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2003 r., Nr [...]. Zarzucili Wojewodzie [...] naruszenie art. 70 i 80 kpa, poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego przy rozpatrywaniu odwołania od decyzji Starosty [...] oraz wydanie zaskarżonej decyzji na podstawie nieważnej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a w przypadku stawów biologicznych bez decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania teren. Decyzja Wójta Gminy W. Nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r. straciła ważność, natomiast kolejna decyzja z dnia [...] grudnia 2002 r. zmieniająca w/w decyzję z dnia [...] lutego 2000 r., w punkcie dotyczącym okresu ważności decyzji, została uchylona w dniu 8 maja 2003 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. Tym samym Starosta Powiatu O. przy wydaniu decyzji na podstawie nieważnej decyzji o warunkach zabudowy rażąco naruszył prawo oraz zezwolił na wpuszczenie ścieków do rezerwatu przyrody wbrew przepisom zarządzenia Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 16 stycznia 1978 r. Ponadto decyzja Starosty O. nie określa wielkości strefy uciążliwości od oczyszczalni ścieków ani też sposobu jej zagospodarowania. Decyzja nie precyzuje, w jaki sposób inwestycja będzie oddziaływała na nieruchomości będące w strefie jej uciążliwości. Budowa oczyszczalni ścieków w obszarze chronionym i odprowadzanie ścieków do rzeki M., która jest częścią rezerwatu nie jest zgodne z planami zagospodarowania przestrzennego dla Gminy W.. Wojewoda [...] zdaniem skarżących, winien zbadać okoliczności rozbieżności w zakresie wydajności planowanej oczyszczalni, gdyż pozwolenie na budowę obejmuje wydajność max 2000 m3/d, natomiast w zatwierdzone dokumentacji jest mowa o wydajności wynoszącej 4000 m3/d. Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2003r.do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła w dniu 6 sierpnia 2003 r. Gmina J. Wskazała, iż zaskarżona decyzja została wydana bez ważnej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, ponieważ Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] maja 2003 r. uchyliło decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] grudnia 2002 r. w sprawie zmiany decyzji z dnia [...] lutego 2000 r. W dacie wydania zaskarżonego pozwolenia na budowę Gmina W. nie legitymowała się ważną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Skarżąca podniosła również, że planowane przedsięwzięcie niezgodne jest z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego Gminy W. Nadto zaskarżona decyzja została skierowana do niewłaściwego adresata, gdyż inwestorem jest gmina W., a nie Wójt Gminy. Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. wniosła również Gmina O. Wskazała, iż budowa oczyszczalni ścieków w obszarze chronionym i odprowadzanie ścieków do rzeki M., która jest częścią rezerwatu, nie jest zgodne z planami zagospodarowania przestrzennego dla O. oraz dla Gminy W., jak również z zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 16 stycznia 1978 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody. Zgodnie z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy W. zatwierdzonym uchwałą Rady Gmina W. z dnia [...] maja 1994 r. odbiornikiem ścieków sanitarnych z terenu gminy W. powinna być oczyszczalnia ścieków w O. Plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta O., również przewiduje odprowadzanie ścieków m.in. z terenu gminy W. do oczyszczalni ścieków w O. Ponadto zgodnie z art. 36 ustawy o ochronie przyrody zabrania się budowy obiektów i urządzeń w rezerwacie przyrody z wyjątkiem obiektów i urządzeń służących celom rezerwatu. Podniosła, iż decyzja Wójta Gminy W. z dnia [...] lutego 2000 r., [...] straciła ważność 31 grudnia 2001 r. Pomimo tego Starosta, przywołując tą decyzję, wydał w dniu 9 maja 2003 r. pozwolenie na budowę dla inwestycji o innych parametrach niż wnioskowana przez Wójta Gminy W. w 2001 r. W dniu 11 sierpnia 2003 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęły skargi M. G. oraz Przewodniczącej Zarządu Osiedla E., K. R. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. oraz decyzji Starosty O. z dnia [...] maja 2003 r. skarżące podniosły tożsame zarzuty jak w przypadku H. i A. małżonków H. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271). Wszystkie skargi zasługują na uwzględnienie, ale z przyczyn, które Sąd dostrzegł z urzędu. Należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z oczywistym naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 138 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 107 § 3 kpa. Brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy powoduje, ze nie jest możliwa jej prawidłowa sądowa kontrola. Dotyczy to przede wszystkim wyników postępowań uzgodnieniowych poprzedzających wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji. Pamiętać należy, że praktycznie każda oczyszczalnia ścieków stwarza zagrożenie dla naturalnego środowiska. Są to jednak obiekty, które muszą być budowane, bo ich brak dla tego środowiska powoduje również negatywne skutki. W procesie przygotowania tego rodzaju inwestycji chodzi więc o zminimalizowanie zagrożenia i przyjęcie rozwiązań technologicznych najkorzystniejszych z ekologicznego punktu widzenia. Wymogi w tym zakresie określają organy współdziałające, których rozstrzygnięcia muszą być ostateczne przed rozstrzygnięciem sprawy pozwolenia na budowę. Kwestii tej organ odwoławczy nie poświęcił należytej uwagi. W toku postępowania właściwe organy nie mogły pomijać wniosków i zastrzeżeń lokalnej społeczności. Dopiero rozważanie wszystkich aspektów sprawy z uwzględnieniem stanowisk organów współdziałających pozwalało na zakończenie postępowania decyzją zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę. Lakoniczność uzasadnienia zaskarżonej decyzji powoduje, że nie wiadomo czy Wojewoda [...] oparł swoje rozstrzygnięcie na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego. Nadto między rozstrzygnięciem, a jego uzasadnieniem występuje sprzeczność. Z decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2003r. wynika, ze rozpatrzone zostały odwołania: Polskiego klubu Ekologicznego koło "[...]", G. J., Gminy O., M. G., M. K., G. i E. F., H. i A. H. Według organu odwoławczego, tylko Państwo H. "zostali zaliczeni" "do kategorii podmiotów będących stroną w niniejszej sprawie". Jeżeli tak, to tylko w odniesieniu do H. i A. H. mogła zapaść decyzja utrzymująca w mocy decyzję Starosty O. nr [...] z dnia [...] maja 2003r. W odniesieniu do pozostałych odwołujących się należało umorzyć postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa, skoro w ocenie Wojewody [...] nie posiadają oni przymiotu strony. W tej części organ odwoławczy rozstrzygnął sprawę z obrazą art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001r. – prawo ochrony środowiska gwarantuje społeczeństwu udział w postępowaniach w sprawie ochrony środowiska. Nie znaczy to jednak, że każdy obywatel, czy też inny podmiot działający w społeczeństwie, ma z mocy tej ustawy przymiot strony. Krąg podmiotów posiadających interes prawny w przypadku inwestycji mającej istotny wpływ na środowisko jest jednak szerszy niż w przypadku innych inwestycji. Decyduje o tym zasięg oddziaływania takiej inwestycji na środowisko. Obowiązkiem organu było, więc ustalenie w oparciu o raport oddziaływania przedmiotowej inwestycji na środowisko, kto jest stroną tego postępowania oraz kto nie ma tego przymiotu i dlaczego. Wymogu tego nie spełnia uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Wskazane uchybienia powodują, ze zaskarżona decyzja nie może się ostać. W aktualnym stanie sprawy Sąd nie może dokonać oceny zarzutów poszczególnych skarg uzupełnionych licznymi pismami procesowymi. Mimo, że Sąd dwa razy zobowiązał Wojewodę [...] do zajęcia stanowiska odnośnie zarzutów skarżących, organ ten nie skorzystał z tej możliwości. Będzie, więc musiał to zrobić w toku ponownego rozpatrzenia wymienionych odwołań. Sąd nie może za organ dokonywać ustaleń i oceniać zebrane w sprawie dowody. Sądowa kontrola działalności administracji publicznej ograniczona jest wyłącznie do badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Podkreślenia wymaga, że organ odwoławczy ma obowiązek uzasadnienia swojego stanowiska zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 kpa. Z tych wszystkich względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) należało orzec jak w sentencji wyroku.