IV SA 2623/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędziowie asesor WSA Jakub Linkowski,, sędzia NSA Otylia Wierzbicka (spr.), Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi Spółki z o.o. B. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcie przedsiębiorstwa 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Spółki z o.o. B. K. z siedzibą w G. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, po rozpatrzeniu wniosku Prezesa Zarządu Spółki B. K. zarejestrowanej pod numerem [...] decyzją z dnia [...] października 1999 r. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] listopada 1951 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa p.n. "G. Sp. z o.o. - G. ul. [...]". Po rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127 § 3 Kpa decyzją z dnia [...] grudnia 1999 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 1999 roku. Wyrokiem z dnia 2 października 2000 r. w sprawie IV SA 36/2000 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję z dnia [...] grudnia 1999 r. Po ponownym rozpoznaniu sprawy w trybie art. 127 § 3 Kpa Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] maja 2002 r. utrzymał w mocy decyzje Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] października 1999 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przedmiotowe przedsiębiorstwo w 1937 r. wpisano do rejestru handlowego Sądu Okręgowego w G. pod numerem [...] Nieruchomości tego przedsiębiorstwa położone przy ul. [...], przy [...] zostały zapisane w Kw. G. t. [...] Karta [...], Karta [...] i t. [...] Karta [...]. Nieruchomość, na której istniała fabryka wódek stanowi obecnie własność J. G. i K. W. - G., natomiast pozostałe nieruchomości (w tym obecna wytwórnia win i soków) zostały sprzedane w 1997 r. z prawem użytkowania wieczystego do 2089 r. Spółce Akcyjnej [...] obecnie w upadłości. Przedmiotem działalności Spółki było "prowadzenie fabryki wódek i likierów, gorzelni owocowej, wytwórni win i miodów, przetwórni owoców, hurtowa i detaliczna sprzedaż, jak również nabywanie i zakładanie pokrewnych przedsiębiorstw i fabryk". W technologii przemysłu spirytusowego stosowane są do produkcji wódek gatunkowych i likierów półfabrykaty i surowce pomocnicze, takie jak nalewy, destylaty, morsy, otrzymywane z produktów ubocznych powstających w procesach fermentacyjnych przy produkcji win. Przemysł winiarski i spirytusowy stanowią dwie branże przetwórstwa rolno-spożywczego wskazujące podobieństwo i wzajemne powiązania. W omawianym przypadku produkcja win oraz produkcja wódek stanowiły dwie części fabryki integralnie ze sobą związane, będąc zorganizowaną całością gospodarczą. W toku postępowania nie ujawniono dowodów, iż Spółka stanowiła dwa odrębne przedsiębiorstwa. Decydującą przesłanką nacjonalizacji przedsiębiorstwa jako całości była produkcja wódek, a nie ilość pracowników na jedną zmianę przy produkcji win. Stąd w decyzji Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...].11.1951 r. jako podstawa prawna przejęcia na rzecz Skarbu Państwa winien być podany art. 3 ust. 1 lit. A ustawy nacjonalizacyjnej z dnia 3.01.1946 r. zamiast art. 3 ust. 1 lit. B. Powołanie niewłaściwego przepisu nie oznacza, że orzeczenie zostało wydane bez podstawy prawnej. Przejęciu podlegał także budynek mieszkalny stosownie do art. 6 ust. 1 powołanej ustawy. Organ stwierdził, że przejęciu podlegało całe przedsiębiorstwo bez wyłączenia jakichkolwiek obiektów stanowiących składniki przedsiębiorstwa w chwili przejęcia, choćby do tych obiektów służyły prawa osobom trzecim. Zarzuty w kwestii wyłączenia poszczególnych składników przedsiębiorstwa winny być zgłaszane przy sporządzaniu protokołu zdawczo-odbiorczego, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Odnosząc się do zarzutu Spółki, że postanowienie z dnia [...] lipca 1951 r. w przedmiocie wznowienia postępowania zapadło z naruszeniem właściwości organ jedynie powołał się na przepis art. 156 § 2 kpa, według którego nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1 kpa, jeżeli od dnia doręczenia orzeczenia upłynęło 10 lat, co ma to miejsce w sprawie niniejszej. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2002 r. wniosła Spółka zarzucając - nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy - naruszenie art. 95 i 96 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym oraz art. 67, 68 i 69 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa ( Dz. U. nr 16 z 1947 r. poz. 62). W uzasadnieniu powyższych zarzutów strona skarżąca podnosi, że kwestionowana decyzja została wydana na skutek wyroku NSA z dnia 2.10.2000 r. w sprawie IV SA36/2000, którym Sąd uchylił decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 1999 r. Rozpoznając ponownie sprawę organ nie uwzględnił oceny prawnej zawartej w wyroku. Nie rozważył bowiem wbrew wskazaniom Sądu zasadności wznowienia postępowania dokonanego pismem Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] lipca 1951 r. skierowanym do Głównej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw, zaś strona skarżąca zarzuca, że wznowienie postępowania zostało dokonane z rażącym naruszeniem przywołanych w zarzucie przepisów prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są słuszne. Zaskarżona decyzja została wydana na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2000 r. w sprawie IV SA 36/2000, którym to wyrokiem Sąd uchylił decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 1999 roku odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] listopada 1951 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa p.n. "G. Sp. z o.o. - G. ul. [...]". Uchylając decyzję Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał, że organ nie rozważył wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Orzeczenie, którego stwierdzenia nieważności domaga się strona zostało wydane w postępowaniu wznowieniowym, zaś pismo Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia [...] lipca 1951 r. o wznowieniu postępowania w ocenie Sądu nasuwa uzasadnione wątpliwości co do spełnienia niezbędnych wymogów określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 roku w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa jak i rozdziału XIV rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym koniecznych do wznowienia postępowania. W dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia ([...].05.2002 r.) obowiązywała ustawa z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. 74 poz. 368) Według art. 30 tej ustawy ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznający obecnie sprawę jest również związany oceną prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w wyroku z dnia 02.10.200 r. - stosownie do postanowienia zawartego w art. 99 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, 1271 ze zm.) Organ zatem rozpoznając ponownie sprawę był zobowiązany rozważyć czy wznowienie postępowania nastąpiło w zgodzie z obowiązującym wówczas prawem, co miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Ani w uzasadnieniu decyzji, ani też w odpowiedzi na skargę organ nie zajął stanowiska w tym przedmiocie. Rozważania zawarte na str. czwartej uzasadnienia decyzji nie są stanowiskiem w przedmiocie wskazań Sądu, zawartych w wyroku. Nie wynika z nich czy według organu wznowienie postępowania zostało podjęte z naruszeniem prawa o właściwości czy też nie i czy istniały przesłanki do jego wznowienia. Powołując się na przepis art. 156 § 2 kpa, który stanowi, że nie stwierdza się nieważności decyzji z powodu naruszenia przepisów o właściwości, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 10 lat organ nie uwzględnił treści art. 158 § 2 kpa, według którego w przypadku zaistnienia okoliczności o jakich mowa w art. 156 § 2 kpa organ ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Jako słuszny należy więc uznać zarzut strony skarżącej, że organ nie zastosował się do wskazań Sądu zawartych w wyroku. Nie wymaga ponownej oceny zarzut, że przedmiotowe przedsiębiorstwo stanowiło dwa odrębne podmioty gospodarcze. Rozpoznając uprzednio skargę Spółki Sąd zajął stanowisko, że przedsiębiorstwo działające w formie prawnej Spółka z o.o. stanowiło jeden podmiot w sensie ekonomicznym i prawnym. Rozstrzygnięcie to wiąże organ i Sąd. Rozpoznając ponownie sprawę należy mieć na względzie na co wskazał już uprzednio Sąd przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa powołane w podstawie prawnej zarządzenia z dnia 19.07.1951 r. Rozporządzenie to regulowało m. innymi tryb wznowienia postępowania. W § 81 ust. 1 określiło jakie przepisy rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu nacjonalizacyjnym. W zakresie wznowienia postępowania rozporządzenie przywołuje tylko art. 96 ust. 2 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym, według którego wznowienie postępowania może zarządzić władza również z urzędu. Akta spraw wskazują, że po wydaniu przez Ministra zarządzenia o wznowieniu postępowania Główna Komisja do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw postanowieniem z dnia [...] sierpnia 1951 r. wystąpiła do Ministra z wnioskiem o przejęcie przedsiębiorstwa na własność Państwa. Rozstrzygnięcie organu w zakresie czy kwestionowane przez stronę skarżącą orzeczenie jest czy też nie jest dotknięte wadą nieważności winno być poprzedzone analizą stosownych przepisów i rozważeniem czy zostały spełnione wymogi wznowienia postępowania określone w rozporządzeniu. Mając na względzie powyższe okoliczności należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 02.153.1270) uchylić zaskarżoną decyzję.