IV SA 3416/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat – Rembelska Sędzia WSA Wojciech Mazur (spr.) Asesor WSA Anna Szymańska Protokolant Dominik Niewirowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2004 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie przymusowego wykupu przez Skarb Państwa gospodarstwa rolnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. IV SA 3416/03 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu wniosku A. i S. małżonków S. na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w O. z dnia [...] marca 1978 r. na podstawie, której przejęto na rzecz Skarbu Państwa działkę nr [...] o pow. 0,1452 ha położoną w O.. W uzasadnieniu decyzji podano, iż podstawą przejęcia nieruchomości były przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych /Dz.U. Nr 3, poz. 14 ze zm. / oraz § 10 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zasad i trybu przeprowadzania licytacji nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych / Dz.U. nr 11, poz. 57 ze zm. / Zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że przedmiotowe gospodarstwo rolne zostało zaliczone do kategorii gospodarstw wykazujących niski stopień zagospodarowania, wprawdzie protokół z lustracji jest zbiorowy, ale spełnia przesłanki przedstawione w w/w przepisach. Ponadto stwierdzono, że "komisyjne lustracje spełniają wymóg ustawowy i nie naruszają w sposób rażący prawa, a zatem brak przesłanek do podjęcia decyzji w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.". Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu odwołania S. S. od w/w decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 157 § 3 k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji podano, że zebrane w postępowaniu przed Naczelnikiem Miasta i Gminy w O. dowody stanowiły wystarczającą podstawę do uznania, że przedmiotowe gospodarstwo rolne wykazywało niski poziom produkcji wobec zaniedbania i mogło być poddane przymusowemu wykupowi na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. Twierdzenia wnioskodawcy, że "działka była zawsze zagospodarowana i dawała obfite plony" nie zostało poparte żadnymi dowodami. Dlatego też organ I instancji prawidłowo uznał, że przy przejęciu przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nie naruszono rażąco prawa. Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję złożył S. S. zarzucając, iż nieruchomość zabrano z naruszeniem prawa, bo nie wyrażał zgody na jej zabranie. Wniósł o wydanie sprawiedliwego werdyktu. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoją dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do regulacji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz. 1270 /. Skarga jest zasadna, ale z innych przyczyn, niż w niej podniesione. Przede wszystkim należy stwierdzić niewłaściwość organów administracyjnych rozpoznających wniosek wszczynający przedmiotowe postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji. Właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności decyzji ocenia się według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. W przypadku zmian w strukturze administracji publicznej ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość w danych sprawach, a dopiero później na podstawie art. 17 k.p.a. określa się organ wyższego stopnia / por. B. Adamiak, J. Borkowski, k.p.a. komentarz, Warszawa 1996 r., str. 732 /. W przedmiotowym postępowaniu decyzja, o której stwierdzenie nieważności wniesiono została wydana na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych, która to utraciła moc z dniem 1 lipca 1982 r. tj. wejściem w życie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych / Dz.U. nr 11, poz. 79 /, ta zaś została uchylona ustawą z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych / Dz. U. nr 16, poz. 78 ze zm. /. Na mocy ustawy z dnia 26 marca 1982 r. początkowo właściwym organem dla spraw w zakresie przymusowego wykupu gruntów rolnych / art. 45 / był naczelnik gminy, następnie terenowy organ administracji państwowej o właściwości ogólnej stopnia podstawowego. Z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych / Dz.U. nr 32, poz. 291 ze zm. / przestały istnieć dotychczasowe terenowe organy administracji państwowej o właściwości ogólnej i szczególnej, a ich kompetencje przejęły organy nowo utworzonych gmin oraz organy administracji rządowej. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy, a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw / Dz.U. nr 34, poz. 198 ze zm. / sprawy z zakresu w/w art. 45 przeszły do właściwości organów gminy jako zadania zlecone. Stan taki istniał do dnia 1 stycznia1992 r., kiedy to art. art. 43 – 45 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych zostały skreślone przez art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o zmianie ustawy o podatku rolnym i ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych / Dz.U. nr 114, poz. 494 /. Od tego czasu zarówno ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, jak i inne przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie przewidują kompetencji określonych w uchylonym art. 45. Dlatego w tym zakresie należy przyjąć domniemanie kompetencji gminy, zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym / t.j. Dz.U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591/, a z uwagi na brak przepisów odrębnie ustalających kompetencje organu wyższego stopnia, uznać na podstawie art. 17 pkt 1 k.p.a., że organem tym jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Niezależnie od wykazanej wyżej podstawy do stwierdzenia nieważności obydwu decyzji zawierają one inne uchybienia. Przede wszystkim organ I instancji orzekając na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji a wskazany przepis może stanowić podstawę odmowy wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji. Mając na uwadze treść uzasadnienia oraz sentencję decyzji, należy przyjąć, iż organ I instancji rozważał już kwestie merytoryczne zaistnienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a., w związku z tym należy potraktować nieprawidłowe wskazanie podstawy jako omyłkę. Ponadto znajdujący się w aktach administracyjnych protokół z dnia 10 listopada 1977 r. obejmuje grunty o pow. 75 ha, nie przedstawia indywidualnego opisu gruntu należącego do skarżącego i jego żony i na jego podstawie nie można stwierdzić, jaki był stan zagospodarowania przedmiotowej działki. Protokół ten nie spełnia, więc wymogów przewidzianych w § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów /Dz.U. nr 11, poz. 58 / i w związku z powyższym nie może stanowić podstawy przymusowego wykupu. Dlatego też mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz.1270/. Na podstawie art. 153 w/w ustawy przedstawiona ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wiążą organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy.