IV SA 3836/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędziowie ( NSA, As. WSA Halina Kuśmirek (spr.), Grzegorz Czerwiński, , Protokolant Piotr Zawadzki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego skargę oddala Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...], decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. na podstawie art. 104 i 105 § 1 KPA, po rozpatrzeniu sprawy zgodności realizacji wjazdu na osiedle "[...]" oraz na osiedle "[...]" z projektem budowlanym oraz decyzjami zezwalającymi na budowę wyżej wymienionych ośrodków mieszkaniowych w obrębie ul. [...] i ul. [...] w [...] – umorzył postępowanie administracyjne w ramach nadzoru budowlanego. Organ administracyjny w uzasadnieniu swojej decyzji podniósł, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek M. M. W wyniku dokonanych czynności kontrolnych w dniu [...] grudnia 2002 r. ustalono, iż Urząd Gminy [...] wydał decyzję nr [...] z [...] marca 2001 r. zezwalającą na użytkowanie zespołu mieszkalnego z usługami i garażami podziemnymi, a tym samym zezwolono na użytkowanie terenu objętego planem zagospodarowania wraz z wjazdem na tren osiedla mieszkaniowego. Decyzja ta zaakceptowała stan istniejący wraz ze zmianami dokonanymi podczas procesu inwestycyjnego. Nie leży w kompetencji organów nadzoru budowlanego ocena i weryfikacja decyzji wydanych przez organ architektoniczno-budowlany. Odwołanie od tej decyzji wniósł M. M., zarzucając zaskarżonej decyzji obrazę art. 7, 10 § 1, 12 §1, 28, 35 § 1 i 3, 36, 61 § 4, 75 § 1, 77 § 1, 79 § 1 i 2, 80 § 1, 89 § 1 i 2, 105 § 1, 107 § 1 i 3 oraz 109 § 1 KPA, oraz naruszenie art. 62 ust. 3, art. 66 i art. 77 ust. 3a w zw. z art. 77 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 1 prawa budowlanego z 1994 r. Odwołujący uznał, iż organ nieprawidłowo wskazał go jako wszczynającego postępowanie administracyjne mimo, iż nakazał to [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska. Ponadto organ nadzoru budowlanego zmieniał stanowisko w kwestii wszczęcia postępowania. Odwołujący uznaje, iż zaskarżona decyzja w pewnych fragmentach jest sprzeczna z decyzją o pozwoleniu na użytkowanie zespołu mieszkalnego. W decyzji z dnia [...] marca 2001 r. nie została bowiem podniesiona kwestia pozwolenia na przejazd przez teren osiedla "[...]" dla ponad 1.000 samochodów od ul. [...] do ul. [...]. Taki przejazd nie jest zgodny z wymaganiami ochrony środowiska. Z protokołu oględzin wynika nadto, iż wjazd na osiedle "[...]" wykonano niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i planem zagospodarowania. W tym względzie Zarząd Spółdzielni oszukał mieszkańców budynków [...], zatajając sprawę przejazdu tak dużej ilości samochodów przez osiedle "[...]". Odwołujący uznając, iż wyjaśnienie powyższych kwestii mieści się kompetencjach organów nadzoru budowlanego – art. 83 ust. 1 prawa budowlanego, a postępowanie w niniejszej sprawie nie było prowadzone rzetelnie. Pominięto w nim kilkanaście osób zamieszkałych w budynkach nr [...] mających interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy. Składały one protest z dnia [...] września 2001 r. Odwołujący i pozostali zainteresowani nie uczestniczyli w oględzinach na miejscu inwestycji. W czasie oględzin pominięto sprawy hałasu oraz zatruwania powietrza – spalinami. Organy nadzoru budowlanego nie podjęły więc koniecznych w sprawie działań. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Zdaniem organu odwoławczego postępowanie w sprawie przebiegało zgodnie z przepisami. Decyzja zezwalająca na użytkowanie zespołu mieszkalnego wraz z usługami i garażami podziemnymi zaakceptowała stan inwestycji istniejący wraz ze zmianami dokonanymi podczas procesu inwestycyjnego. Powołano się przy tym na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 1988 r. o sygn. akt IVSA 287/88, w którym uznano, iż wydanie pozwolenia na użytkowanie obiektu ma ten skutek, że wcześniej popełnioną samowolę budowlaną uznaje się za niebyłą. Skargę na tą decyzję wniósł M. M., podnosząc, iż decyzja ta naruszyła: - art. 10 § 1, 12 § 1, 28, 61 § 4, 89 § 2, 95 § 1 KPA przez zaniechanie przeprowadzenia rozprawy administracyjnej i nie wyjaśnienie dokładnego stanu faktycznego sprawy; - art. 35 § 1 i 3 KPA przez przewlekłe załatwienie sprawy; - art. 75 §1, 77 § 1, 79 § 1, 84 § 1 i 80 § 1 KPA przez oparcie decyzji na wyrywkowym materiale dowodowym, przeprowadzenie oględzin bez udziału skarżących i nie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu ochrony środowiska; - art. 62 ust. 3, 66, 71 ust. 2 i 3, 83 ust. 1 prawa budowlanego przez nieuwzględnienie obowiązków wynikających z tych przepisów. Uzasadnienia wydanych decyzji nie spełniają również wymogów art. 107 § 1 i 3 KPA. Najważniejszą kwestią powinno być zdaniem skarżącego wyjaśnienie – kto wydał decyzję o przejeździe przez zespół mieszkaniowy "[...]" tak dużej ilości pojazdów nie stanowiących własności mieszkańców tego osiedla, czy taka decyzja jest integralna częścią decyzji z [...] marca 2001 r., czy też jest to samowolna decyzja Zarządu [...] "[...]". W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Przede wszystkim należy udzielić odpowiedzi na podstawowe pytanie, czy skarżący M. M. ma w postępowaniu sądowo-administracyjny podmiot strony ? W myśl art. 28 KPA stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przez interes prawny rozumie się interes chroniony konkretnym przepisem prawa materialnego. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalony został pogląd, że podstawę prawną legitymacji strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. W wyroku z dnia 11 kwietnia 1991 r. III ARN 13/91 Sąd Najwyższy stwierdził, że "interes prawny powinien być rozważony jako zobiektywizowana czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej – jest to interes o charakterze osobistym przez to, że jest własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany, a także aktualnie istniejący". Skarżący jako członek Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" mający własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...] nie jest legitymowana do występowania w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest badanie prawidłowości inwestycji wykonanej przez tą spółdzielnię. Uprawnień takich nie stanowią dla skarżącego przepisy art. 5 prawa budowlanego z 1994 r. Przez pojęcie "osoby trzeciej" wskazane w tym przepisie należy bowiem uznać osoby mające nie tylko interes faktyczny w kwestionowaniu prawidłowości usytuowania wjazdu na teren osiedla, ale interes prawny do wystąpienia z własnym żądaniem. Sporny wjazd usytuowany w pewnej odległości od budynków mieszkalnych został zrealizowany przez inwestora – Robotnicza Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" i oddany do użytku jako część zespołu mieszkaniowego wielorodzinnego z usługami w parterze i garażem podziemnym, składającego się z dwóch budynków przy ul. [...]i [...] o czym świadczy końcowa geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza – konieczna do uzyskania pozwolenia na użytkowanie (decyzja nr [...] z dnia [...] marca 2001 r.). Kwestia statusu członków spółdzielni mieszkaniowych w zakresie przyznania im przymiotu strony występowała w licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego. W orzeczeniach tych dominuje pogląd, że członkom spółdzielni mieszkaniowych nie przysługuje przymiot strony tak w sprawach dotyczących inwestycji realizowanych przez samą spółdzielnię, jak też inwestycji planowanych na sąsiednich nieruchomościach. Przepisy prawa spółdzielczego z 16 września 1982 r. nie przyznają bowiem członkom spółdzielni prawa do korzystania z majątku spółdzielczego i rozporządzania rzeczą w rozumieniu art. 140 KC. Członków spółdzielni reprezentuje zarząd. Poczynania zarządu gdyby działał na szkodę członka, mogą być kwestionowane bądź drodze postępowanie wewnątrz-spółdzielczego, bądź na zasadach ogólnych na drodze postępowania cywilnego. Fakt, iż skarżący błędnie został dopuszczony przez organy administracyjne jako strona w postępowaniu administracyjnym nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku badania legitymacji skarżącego do udziału w postępowaniu sądowo-administracyjnym Ponieważ badanie legitymacji procesowej skarżącego miało miejsce na rozprawie sądowej, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).