IV SA 4338/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Maria Rzążewska (spr.), sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, asesor WSA Wanda Zielińska - Baran, Protokolant Helena Bordiuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2004 r. sprawy ze skargi M. F. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności przejęcia mienia na własność Państwa I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji; II. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz M. F. 33 zł (trzydzieści trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpoznaniu odwołania skarżącej M. F. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2000r., która umorzyła postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Powiatowego w S. z dnia [...] lutego 1949r.o przejściu na własność Państwa mienia nieruchomego pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. położonych we wsi J. - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji o bezprzedmiotowości postępowania wszczętego wnioskiem skarżącej z uwagi na to, że z materiału zebranego w sprawie jednoznacznie wynika, że gospodarstwo rolne należące do poprzednika prawnego skarżącej A. C. nie zostało przejęte na własność Skarbu Państwa Organ administracji wywodzi, że poprzednik prawny skarżącej nie tylko nie został wymieniony w wykazie osób, które zostawiły gospodarstwa rolne przy przesiedlaniu ich na teren Z.S.R.R. lecz materiał sprawy nie zawiera żadnych dowodów, które pozwalałyby ustalić, że A. C. był właścicielem gospodarstwa rolnego. Wprawdzie w aktach sprawy znajduje się akt notarialny sporządzony w dniu [...] czerwca 1931r. jednak nie przeniósł on własności ziemi na rzecz A. C., bowiem z jego treści wynika, że stanowił on wyłącznie przyrzeczenie sprzedaży. W ocenie organu administracji okoliczności te powodują, że żądanie nieważności kwestionowanego orzeczenia o przejęciu nieruchomości na rzecz Państwa nie może być w ogóle "rozpoznawane co do meritum a postępowanie jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu". W skardze na tę decyzję M. F. zarzuca rażące naruszenie art.6,7,9, 10,i 12kpa mające wpływ na wynik sprawy a nadto naruszenie art.77 i 80kpa polegające na nie zebraniu przez organ administracji całości materiału dowodowego dla ustalenia stanu faktycznego i dowolne przyjęcie, że A. C. nie był właścicielem gospodarstwa rolnego położonego w J.. Skarżąca zarzuca, że ustalając stan faktyczny sprawy organ administracji nie wziął pod rozwagę postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] lipca 2003r. stwierdzajacego , że A. C. nabył z dniem 11 lutego 1947r przez zasiedzenie prawo własności nieruchomości składających się na gospodarstwo rolne. Konkluzja skargi zawiera wniosek uchylenia zaskarżonej decyzji.. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Sąd administracyjny zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona w zakresie zarzutów dotyczących nie wyjaśnia przez organ administracji całości materiałów sprawy i jej istotnych okoliczności, a działając na podstawie art. 134§1 ustawy z dnia 30 września 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz.1270/ w związku z art. 97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm/ skład orzekający wziął pod rozwagę naruszenie prawa niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze i z przyczyn, o których poniżej stwierdził nieważność decyzji obu instancji. Utrwalone jest w orzecznictwie stanowisko zgodnie, z którym, właściwość rzeczową organu do stwierdzenie nieważności ocenia się według przepisów prawa materialnego które stanowiło podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu kwestionowanej decyzji ./por. postanowienie NSA z dnia 3. O1 2003r sygn akt ISA3120/01 LEX nr 81672 / Kontrolowane w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją orzeczenie zostało wydane przez Starostę Powiatowego w S. na podstawie art. 1 i art.3 dekretu z dnia 5 września 1947r. o przejściu na własność Państwa mienia osób przesiedlonych do Z.S.R.R. /Dz.U. Nr 59, poz.318/. Zgodnie z art.1 tego dekretu z chwilą przesiedlenia do Z.S.R.R. mienie ruchome i nieruchome pozostałe na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej przechodziło na własność Państwa z mocy samego prawa. Stosownie do art.3ust.1 dekretu przejście na własność Państwa nieruchomości ziemskich stwierdzały orzeczeniem powiatowe władze administracji ogólnej. Zestawienie treści obu tych przepisów wskazuje, że przejście na rzecz Państwa własności nieruchomości osób przesiedlanych następowało ex lege, to równocześnie wymagało było wydanie deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej to przejście i jego datę. Omawiany dekret został uchylony na podstawie art. 18 ust.1 pkt1 ustawy z dnia 26 października 1971r.o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych / Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm/. bez jakichkolwiek przepisów przejściowych dla spraw, które nie zostały zakończone orzeczeniem przewidzianym w art.3 ust.1. W stanie prawnym jaki istniał w dacie wydania zaskarżonej decyzji jak i obecnym nie ma przepisów, które odpowiadałyby regulacjom objętych cytowanym dekretem czego konsekwencją jest brak przepisów kompetencyjnych określających właściwość organów, w tym brak uregulowań przesądzających wprost o właściwości rzeczowej organów dla stwierdzenia nieważności aktów wydanych na podstawie art.3 tego dekretu. W związku z tym przyjąć należy na podstawie art.6 ustawy z dnia 8 marca 1990r.o samorządzie gminnym /Dz.U.z 2001r.Nr 142, poz.1591/ domniemanie właściwości organu gminy, a z uwagi na brak przepisów odrębnie ustalających właściwość organu wyższego stopnia uznać należy na podstawie art..17 pkt 1kpa, że organem tym jest samorządowe kolegium odwoławcze. Kontrolowana decyzja została wydana przez organ stopnia podstawowego na szczeblu powiatu - starostę i gdyby przyjąć, iż w obecnej strukturze organów również starosta, usytuowany w systemie samorządu powiatu byłby organem właściwym w I instancji to w związku z treścią art. 38 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r o samorządzie powiatowym \Dz.U Nr 142, poz.1592 ze zm/. i art.17 kpa organem wyższego stopnia właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji byłoby również samorządowe kolegium odwoławcze wobec braku przepisów wskazujących na właściwość wojewody. Rozpoznanie wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji o przejściu na własność Państwa mienia nieruchomego osób przesiedlonych na przez Wojewodę [...] , w I instancji a w II przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oznacza, że postępowanie nadzorcze przeprowadziły organy rzeczowo niewłaściwe i wobec tego wydane przez te organy decyzje są dotknięte wadą nieważności przewidzianą w art.156 § 1 pkt 1 kpa. Niezależnie od tego stwierdzić należy, że z naruszeniem art.105kpa organy administracji oceniły, że postępowanie jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu, skoro skarżąca nie cofnęła wniosku o stwierdzenie nieważności wskazanego orzeczenia i nie zostały ujawnione żadne okoliczności czyniące postępowanie bezprzedmiotowym. Jak się wydaje organy obu instancji uznając, że kontrolowana w trybie nadzoru decyzja nie dotyczyła jakiejkolwiek nieruchomości należącej uprzednio do poprzednika prawnego skarżącej, "bezprzedmiotowość" postępowania mylą z odmową wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności o jakiej mowa w art. 157§3kpa. O ile istotnie decyzja ta nie odnosiłaby się do gospodarstwa rolnego należącego do ojca skarżącej to niewątpliwie skarżąca nie miałaby interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności tej decyzji, a organ administracji w takim przypadku na podstawie ostatniego z wymienionych przepisów winien odmówić wszczęcia postępowania. W tym miejscu podnieść należy, że zawarte w motywach zaskarżonej decyzji ustalenie, że kontrolowany akt nie obejmował gospodarstwa rolnego należącego do A. C. zostało poczynione z naruszeniem art.80kpa, bowiem organ administracji nie wziął pod rozwagę złożonego przez skarżącą w postępowaniu odwoławczym postanowienia Sadu Rejonowego w S. z dnia [...] lipca 2003r stwierdzającego, że A. C. nabył z dniem 11 lutego 1947r. przez zasiedzenie prawo własności nieruchomości składających się na gospodarstwo rolne położone J. a obejmujące działkę o powierzchni 6,5029ha oznaczoną nr ewid.[...] i działkę o powierzchni 0,7430ha o nr ewid. [...]. Nie odnosząc się do złożonego przez skarżącą wymienionego postanowienia sądu organ administracji nie wyjaśnił czy nieruchomość rolna o jakiej mowa w złożonym przez skarżącą postanowieniu o zasiedzeniu została objętą kontrolowaną decyzją Starosty w S. o przejściu własności majątku nieruchomego na rzecz Państwa i wobec tego za przedwczesne należy uznać ustalenie poczynione przez organy obu instancji, że decyzja ta nie dotyczyła majątku nieruchomego należącego do poprzednika prawnego skarżącej. . Z przyczyn wymienionych na podstawie art.145§1pkt 2 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny orzekł jak w sentencji. Na podstawie art.200 tej ustawy orzeczono o zwrocie na rzecz skarżącej kosztów postępowania obejmujące wniesiony wpis i koszty przejazdu do Sądu.