IV SA 435/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Otylia Wierzbicka Sędzia WSA Wanda Zielińska - Baran Asesor WSA Jakub Linkowski (spr.) Protokolant Danuta Gorzelak – Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2004 r. sprawy ze skargi K. P. i M. D. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] stycznia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia przedsiębiorstwa na własność Państwa 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz K. P. kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) zł oraz na rzecz M. D. kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Po rozpatrzeniu wniosku K. P. i M. D. Minister Środowiska decyzją z dnia [...] listopada 2000r. nr [...] na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Leśnictwa Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1950r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa "Tartak [...]" — w części dotyczącej nieruchomości gruntowej o pow. 15,00 ha. Jednocześnie na podstawie art. 158 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. stwierdzono, że orzeczenie Ministra Leśnictwa Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1950r. wydane w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa "Tartak [...]" w części dotyczącej tartaku zostało wydane z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że ww. orzeczenie Ministra Leśnictwa Nr [...] naruszało w sposób rażący art. 3 ust. 1 lit B ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. z dnia 5 lutego 1946 r.) W odniesieniu do decyzji organu naczelnego z dnia [...] listopada 2000r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a. złożyły Lasy Państwowe - Nadleśnictwo C.. We wniosku wskazano, że decyzja narusza przepisy art. 28 k.p.a. i 10 k.p.a. ponieważ postępowanie toczyło się bez udziału strony postępowania, którą jest Nadleśnictwo C. reprezentujące w zakresie zarządzanego mienia interesy Skarbu Państwa. Wskazano, że od dnia 1 stycznia 1992r. nadleśnictwo jako jednostka organizacyjna PGL Lasy Państwowe na podstawie art. 4 i 32 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U z 2000r. Nr 56 poz. 679 ze zm.) włada częścią przedmiotowych nieruchomości. Nadleśnictwo C. wskazało, że będąc stroną postępowania nie brało udziału w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważność orzeczenia Ministra Leśnictwa Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1950r. We wniosku wskazano także, że w postępowaniu nie ustalono wszystkich okoliczności sprawy. Podniesiono również, że stwierdzanie nieważności decyzji wydanej przed 50 laty, które wywołały nieodwracalne skutki prawne jest krzywdzące dla Skarbu Państwa jak też dla władającego przedmiotową nieruchomością. Po rozpatrzeniu tego wniosku Minister Środowiska decyzją z dnia [...] stycznia 2003r. nr [...] na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. i art. 138 § 2 k.p.a. uchylił swoją decyzję z dnia [...] listopada 2000r.i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że istotnie Lasy Państwowe — Nadleśnictwo C. nie brało udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 2000r. W postępowaniu tym błędnie przyjęto, że stroną postępowania był Okręgowy Zarząd Lasów Państwowych podczas gdy okręgowe zarządy lasów państwowych przestały istnieć od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U z 2000r. Nr 56 poz. 679 ze zm.) tj. od 1 stycznia 1992r. W uzasadnieniu podniesiono również, że wyjaśnienia wymagają kwestię dotyczące daty wszczęcia postępowania nacjonalizacyjnego oraz wykazanie przez wnioskodawczynie tytułu własności 10 ha gruntu. Organ naczelny stwierdził jednak w uzasadnieniu, że sprawa nie została rozstrzygnięta merytorycznie z uwagi na fakt, że Nadleśnictwo C. powinno mieć możliwość wzięcia udziału w postępowaniu przy wydawaniu decyzji w obu instancjach. Na powyższą decyzję Ministra Środowiska wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga K. P. i M. D. Minister. Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc, że Okręgowy Zarząd Lasów Państwowych był wpisany w dziale II do księgi wieczystej nr [...] co do gruntu o pow. 5 ha i zasadnie został uznany za stronę postępowania. Zaś skoro od 1 stycznia 1992r, jego prawnym następcą jest Dyrekcja Lasów Państwowych to miała ona obowiązek uwidocznić ten fakt w księdze wieczystej. W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska podtrzymał argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, chociaż z innych przyczyn niż w niej wskazano. Zaskarżona decyzja Ministra Środowiska z dnia [...] stycznia 2003r. nr [...], została wydana w postępowaniu prowadzonym w związku z wnioskiem złożonym przez Lasy Państwowe — Nadleśnictwo C. w trybie art. 127 § 3 k.p.a. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2000r. nr [...] którą stwierdzona została nieważność orzeczenia Ministra Leśnictwa Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1950r. Minister Środowiska po ponownym rozpatrzeniu sprawy uznał, że jedna ze stron postępowania tj. Lasy Państwowe — Nadleśnictwo C. nie brała udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 2000r.'ponieważ w postępowaniu tym błędnie przyjęto, że stroną postępowania był Okręgowy Zarząd Lasów Państwowych podczas gdy okręgowe zarządy lasów państwowych przestały istnieć od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U z 2000r. Nr 56 poz. 679 ze zm.) tj. od 1 stycznia 1992r. Organ naczelny wskazał również, że wyjaśnienia wymagają kwestię dotyczące daty wszczęcia postępowania nacjonalizacyjnego oraz wykazanie przez wnioskodawczynie tytułu własności 10 ha gruntu i dlatego zastosował art. 138 § 2 k.p.a. aby przeprowadzić ponowne postępowanie w sprawie. W świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek złożony w trybie art. 127 § 3 k.p.a. o ponowne rozpatrzenie sprawy uważany jest za szczególny środek odwoławczy w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez organ naczelny (centralny) lub samorządowe kolegium odwoławcze. Zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań, co jednak nie oznacza, że zastosowanie mają tu wszystkie rozwiązania możliwe do zastosowania w postępowaniu odwoławczym. Tożsamość podmiotowa organu I i II instancji ma ten skutek, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 127 § 3 k.p.a. nie będą miały zastosowania niektóre przepisy kpa dotyczące odwołań, jak np. art. 129 § 1, art. 132, art. 133 czy też art. 138 § 2 kpa. Odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących odwołań oznacza, że do rozstrzygnięcia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy będzie miał wprost zastosowanie art. 138 § 1 k.p.a., zatem rozstrzygnięcie po ponownym rozpatrzeniu sprawy powinno odpowiadać jego uregulowaniu. Skoro tak, to tenże organ naczelny nie mógł, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego w odniesieniu do jego wcześniejszej decyzji, wydać decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania bowiem celem postępowania prowadzonego w trybie art. !27 § 3 k.p.a. jest właśnie ponowne rozpatrzenie sprawy. Złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy obligowało Ministra Środowiska do ponownego rozpatrzenia sprawy (od nowa) we wszystkich jej aspektach i wydania rozstrzygnięcia merytorycznego (co do istoty sprawy) albo utrzymującego w mocy własną wcześniejszą decyzję - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. albo uchylającego tę decyzjo i orzekającego co do istoty sprawy (jeżeli wcześniejsze stanowisko uległoby zmianie) na zasadach określonych w art. 138 § 1 pkt 2.1- r . Organ naczelny nic może natomiast - w postępowaniu wywołanym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy - wydać decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i przekazać "sobie" sprawę do ponownego rozpatrzenia. Takie rozstrzygnięcie, w sytuacji gdy istnieje tożsamość podmiotowa organu I i II instancji jest pozbawione podstaw i prowadzi do nieuzasadnionego wydłużenia postępowania administracyjnego. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).