IV SA 4750/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska, Sędziowie sędzia NSA Zofia Flasińska, sędzia WSA Krystyna Napiórkowska /spr./, Protokolant Agnieszka Foks-Skopińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego za rentę stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] IV SA 4750/03 Uzasadnienie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1993 r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy K. z dnia [...] września 1980 r. orzekającej o przejęciu na rzecz Państwa własności gospodarstwa rolnego o pow. 8,41 ha położonego we wsi K., stanowiącego własność T. i R. małżonków K.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że sprawa dotyczy gospodarstwa rolnego przejętego na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów ustawy z 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeń dla rolników i ich rodzin oraz, że Wojewoda [...] przeprowadził postępowanie wyjaśniające w całości, w wyniku którego ustalił, że Naczelnik Gminy K. wydał decyzję w oparciu o wniosek małżonków K., którym przyznana została renta inwalidzka z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu. W związku z powyższymi ustaleniami należało stwierdzić, że postępowanie w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa zostało dokonane zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami. Ponadto Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, iż organ stopnia wojewódzkiego pomimo wydania decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania, to w uzasadnieniu faktycznie wskazał, iż została ona wydana zgodnie z obowiązującym w tym zakresie prawem, ponieważ nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych wart. 156 kpa, uzasadniająca stwierdzenie nieważności decyzji wskazanej we wniosku małżonków K.. Ze skargą na tę decyzję wystąpiła R.K., w której kwestionuje stwierdzenie zawarte w decyzji o przyznaniu renty inwalidzkiej z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu. Zdaniem skarżącej rentę przyznano za sprzedaż produktów rolnych, natomiast za przekazaną ziemię przyznany był dodatek do renty. W związku z zaprzestaniem wypłacania dodatku za ziemię i las, skarżąca domaga się zwrotu ziemi lub rekompensaty pieniężnej. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko prezentowane z uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd nie jest związany zarzutami skargi i niezależnie od podniesionych w niej zarzutów dokonuje kontroli legalności zaskarżonych aktów. Działając na podstawie wymienionego przepisu Sąd administracyjny z przyczyn, o których poniżej, doszedł do przekonania, że sprawę rozpoznały organy niewłaściwe rzeczowo i w związku z tym decyzje obu instancji są dotknięte wadą nieważności przewidzianą w art. 156 §1 pkt 1 kpa. Zgodnie z utrwalonym w doktrynie jak i w orzecznictwie stanowiskiem właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności decyzji ocenia się według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu kwestionowanej decyzji (por. postanowienie NSA z 3 stycznia 2003 r. sygn. akt. I SA 3120/01, Lex nr 81672). W przypadku zmian w strukturze administracji publicznej ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość organu w danych sprawach, a dopiero potem na podstawie art. 17 kpa określa się organ wyższego stopnia (A. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks Postępowania Administracyjnego - Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996, str. 732). W niniejszej sprawie, kontrolowana w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzja Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] września 1980 r. została wydana na podstawie art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140), która utraciła moc 1 stycznia 1983 r. tj. w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268), która z kolei została zastąpiona ustawą z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu rolników. Powołane akty prawne nie zawierają żadnych uregulowań, które przesądziłyby o właściwości organów prowadzących postępowanie nadzorcze w odniesieniu do orzeczeń wydanych na podstawie wskazanego powyżej art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, a w obowiązującym systemie prawnym nie ma uregulowań pozwalających na przejmowanie przez Państwo z urzędu mocą decyzji administracyjnych gospodarstw rolnych. W związku z tym jako kryterium właściwości należało przyjąć domniemanie kompetencji gminy wynikające z art. 1 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198), w myśl którego do właściwości organów gmin przeszły - jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej - jako zadana własne, określone w ustawach zadania i odpowiadające im kompetencje należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Za przyjęciem domniemania kompetencji gminy przemawia również treść art. 6 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591). Oznacza to, że organem wyższego stopnia do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] września 1980 r. Naczelnika Gminy w K. w dacie [...] lipca 1993 r. tj. wydanie decyzji przez Wojewodę [...] - było kolegium odwoławcze przy sejmiku. Zatem należy przyjąć, że decyzja Wojewody [...] z [...] lipca 1993 r. jest dotknięta wadą nieważności przewidzianą w art. 156 §1 pkt 1 kpa i z tego też względu należało stwierdzić jej nieważność. Skoro Wojewoda [...] nie był organem właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Naczelnika Gminy K.to tym samym Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie był organem właściwym do rozpoznania sprawy w drugiej instancji i wobec tego ta decyzja również dotknięta jest wadą nieważności przewidzianą w art. 156 §1 pkt1 kpa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji.