IV SA 4913/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędzia WSA Wojciech Mazur Asesor WSA Anna Szymańska (spr.) Protokolant Andrzej Malinowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2004 r. sprawy ze skargi Gminy P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości - oddala skargę - IV SA 4913/03 U Z A S A D N I E N I E Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2003r., po rozpatrzeniu odwołania S.U. od decyzji Burmistrza Gminy P. z dnia [...] lutego 2003r. ustalającej jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oznaczonej nr ewid [...] o pow. 254 m2 w wysokości 1885 zł, położonej w P.- na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa- uchyliło decyzję Burmistrza Gminy P. w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 36 ust. 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. z 1999r.,Nr 15, poz. 139 ze zm.), który ma zastosowanie w niniejszej sprawie na mocy art. 85 ust.1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) roszczenia o odszkodowanie w związku z obniżeniem wartości nieruchomości można wnosić w terminie 5 lat od dnia, w którym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub jego zmiana stały się obowiązujące. Art. 36 ust. 7 stwierdza zaś, że przepis ust. 6 stosuje się odpowiednio do opłat z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Organ II instancji musi brać pod uwagę stan prawny obowiązujący w dacie wydawania decyzji odwoławczej. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., skoro w dacie orzekania przez organ II instancji upłynęło ponad pięć lat od uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. W złożonej do sądu administracyjnego skardze Gmina P. wniosła o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, a w dalszej kolejności o jej uchylenie podnosząc, że została ona wydana z naruszeniem art. 36 ust. 3 i 6 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. W ocenie strony skarżącej SKO dopuściło się błędu w ustaleniach stanu faktycznego. Nie jest prawdą, zdaniem Gminy P., że w chwili wydawania decyzji przez Burmistrza Gminy P. upłynął pięcioletni okres od uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, bowiem miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego uchwalony został [...] kwietnia 1998r., a opublikowano go w Dzienniku Urzędowym Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1998r. Zdaniem skarżącego właśnie tę datę należy uznać za datę początku obowiązywania planu, dlatego też w dacie wydania decyzji Burmistrza Gminy P. tj. w dniu [...] lutego 2003r. nie upłynęło pięć lat. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Analizując zarzuty podniesione w skardze dodało, że nie twierdziło, iżby w dacie wydania decyzji przez Burmistrza Miasta i Gminy P. upłynęło pięć lat od wejścia w życie nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Stwierdzono jedynie, że okres ten upłynął w dniu orzekania przez II instancję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu jako wniesiona przez podmiot, który nie ma w sprawie interesu prawnego. W myśl art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), która w niniejszej sprawie ma zastosowanie z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny (oraz prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym). Zgodnie zaś z art. 50 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. W niniejszej sprawie skargę wniosła Gmina P.. Nie ulega wątpliwości, że gmina jako podmiot posiadający osobowość prawną ( art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) ma zdolność do występowania przed sądem administracyjnym w charakterze strony ( tzw. zdolność sądową – art. 25 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Skoro zaś skargę wniósł podmiot mogący co do zasady występować w charakterze strony (skarżącego), to konieczne było dokonanie oceny jego legitymacji czynnej ( do wniesienia skargi) na gruncie konkretnej sprawy. Badanie tej legitymacji wymaga wkroczenia w dokonywanie ocen w sferze materialno - prawnej. Chodzi bowiem o kwestię istnienia interesu prawnego w sprawie, który to musi zawsze wynikać z przepisów prawa materialnego. Stwierdzenie, że skarżący w konkretnej sprawie nie ma interesu prawnego ma taki skutek, że skarga ulega oddaleniu , a nie odrzuceniu (por. wyrok NSA z dnia 27 września 2000 r. sygn. akt II SA 2109/00 OSP 2001 /6/86 wydany wprawdzie w czasie obowiązywania ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym Dz. U. Nr 74, poz. 368, ale którego teza - w ocenie sądu rozpoznającego niniejszą sprawę zachowała aktualność na gruncie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Składająca w niniejszej sprawie skargę Gmina P. w żaden sposób nie próbowała nawet wykazać interesu prawnego w sprawie i w ocenie Sądu interesem takim nie dysponowała. W szczególności podkreślić trzeba, że istnienie interesu prawnego gminy mogłoby się wiązać jedynie z jej statusem jako osoby prawnej, nie zaś jako podmiotu realizującego poprzez swe organy uprawnienia władcze w wykonywaniu zadań publicznych ( art. 2 ust. 1 powoływanej już ustawy o samorządzie gminnym). Te dwa całkowicie odmienne zakresy występowania gminy w obrocie prawnym wymagają zdecydowanego rozróżnienia i nie mogą być w żadnym wypadku wykorzystywane zamiennie. W sprawie dotyczącej ustalenia "renty planistycznej" gmina działa niewątpliwie w ramach "imperium" realizując powierzone jej zadania o charakterze publicznym. Realizacją zadań publicznych jest zresztą nie tylko ustalenie przedmiotowej opłaty, ale i przyjmowanie wpływów (dochodów) z tego tytułu. Jednakże dbałość o interes publiczny nie może być identyfikowana z interesem prawnym na gruncie art. 28 kpa i art. 50 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym względzie warto odwołać się pomocniczo do ustalonego orzecznictwa NSA na tle oceny zagadnienia dbałości urzędów skarbowych o wpływy z tytułu podatków (por. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2000 sygn. akt II SA 1599/99 Lex w 54730 i wyrok NSA z dnia 17 listopada 2000 sygn. II SA 194/00 Lex nr 57 188). Na marginesie można zwrócić zresztą uwagę, że generalnie przyznanie organowi administracji publicznej statusu strony jest zjawiskiem zupełnie wyjątkowym i wynika zawsze z wyraźnie wyartykułowanej woli ustawodawcy ( por. np. art. 16 ustawy z dnia 20 lipca 1991 o Inspekcji Ochrony Środowiska tj. Dz. U. Nr 112 poz. 982 w odniesieniu do organu inspekcji środowiska i art. 92 ust. 1 , pkt. 5 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne Dz. U. Nr 115 poz. 1223 co do dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej), i nie jest wcale wynikiem oceny posiadania przez organ administracji publicznej interesu prawnego, którego nie może on być przecież nosicielem w rozumieniu art. 28 kpa i art. 50 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zważywszy na przyczynę oddalenia skargi niemożliwe było ustosunkowanie się Sądu do zarzutu merytorycznego sformułowanego w skardze, jak również dokonanie oceny legalności zaskarżonej decyzji poza granicami zarzutów skargi. Z tych wszystkich względów z mocy art. 151 cytowanej już ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak na wstępie.