IV SA/Wa 1018/19

Dnia 6 czerwca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Łuczaj, po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłaty za udostępnienie z rejestru PESEL danych adresowych postanawia: odrzucić skargę. Skarżąca M. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłaty za udostępnienie z rejestru PESEL danych adresowych P. B.. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej odrzucenie ze względu na brak kognicji sądów administracyjnych lub oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Poddanie w przepisie art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych wykonywania administracji publicznej kontroli sądu administracyjnego nie oznacza, że cała działalność administracji publicznej została taką kontrolą objęta. Ograniczenie jej zakresu wynika z treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) - dalej zwanej "ppsa", który enumeratywnie wylicza formy działania administracji publicznej podlegające kontroli sądów administracyjnych. Jak stanowi art. 3 § 2 ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z kolei zgodnie z art. 3 § 2a ppsa sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Natomiast w myśl art. 3 § 3 ppsa sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. Zaskarżenie aktu lub czynności niewymienionych w powyższym katalogu oznacza, iż sprawa nie jest objęta kontrolą sądu administracyjnego, a tym samym zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 ppsa skarga podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalna. Z treści skargi wynika, że skarżąca kwestionuje postanowienie wydane przez organ administracji na podstawie art. 267 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) – dalej zwanej "kpa". Zgodnie z tym przepisem w razie niewątpliwej niemożności poniesienia przez stronę opłat, kosztów i należności związanych z tokiem postępowania organ administracji publicznej może ją zwolnić w całości lub w części od ponoszenia tych opłat, kosztów i należności. Zwolnienie od opłat skarbowych następuje z zachowaniem przepisów o tych opłatach. Z powyższego wynika, że w art. 267 kpa przewidziano możliwość ubiegania się przez stronę o zwolnienie całkowite albo częściowe od opłat, kosztów i należności związanych z tokiem postępowania. Pojęcie kosztów obejmuje przy tym wszystkie należności, które powstały w związku z postępowaniem, a które obciążają stronę lub innego uczestnika postępowania. Organ działa w tym przypadku na podstawie uznania, co wynika ze sformułowania "organ [...] może". Przesłanką przyznania tego zwolnienia jest wykazanie przez wnioskodawcę "niewątpliwej niemożności poniesienia kosztów". Wiąże się to z koniecznością przedstawienia sytuacji finansowej wnioskodawcy i zestawienie jej z należnościami wynikłymi w trakcie postępowania. Organ rozpoznając wniosek wydaje postanowienie, na które nie służy zażalenie. Może być jednak ono kwestionowane w odwołaniu od wydanej w sprawie decyzji, jak również w zażaleniu na postanowienie z art. 264 kpa ustalające koszty postępowania (zob. H. Knysiak-Molczyk (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz - LEX do art. 267, WK 2015; W. Chróścielewski (red.), Z. Kmieciak (red), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz - LEX do art. 267, WK 2019, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 1021/18). Z powyższego wynika, że zakres właściwości sądów administracyjnych określony w art. 3 § 2-3 ppsa nie obejmuje postanowień wydanych na podstawie art. 267 kpa, zatem skargę należało odrzucić jako niedopuszczalną. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ppsa, postanowił jak w sentencji.