IV SA/Wa 1041/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Łukasz Pilip, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2007 r. sprawy ze skargi B. R., H. Z., G. K. i A. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] Decyzją z dnia [...] maja 2005 roku, Nr [...] Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] lutego 1955 roku, Nr [...] ustalającego, że składniki majątkowe objęte protokołem zdawczo - odbiorczym sporządzonym w dniu 19 maja 1951 roku przez P. Z. Z. S., przedsiębiorstwa pod nazwą "E." w R., ul. [...] Nr [...] - stanowiącą część składową tego przedsiębiorstwa i przechodzą na własność Państwa. W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury stwierdził, że orzeczenie to nie było dotknięte wadą prawną, która skutkowałaby koniecznością stwierdzenia jego nieważności. Z kolei stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lipca 1949 roku wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o przejściu na własność Państwa między innymi przedsiębiorstwa "E." w R. przez Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] lipca 2003 roku nie może być podstawą stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] lutego 1955 roku. Okoliczność te może być wyłącznie podstawą do wznowienia postępowania. Od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożył pełnomocnik B. R., H. Z., G. K. i A. K. podnosząc zarzut, iż nie został w ogóle rozpatrzony przez Ministra zawarty we wniosku zarzut, iż orzeczenie Ministra Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] lutego 1955 roku wydane zostało z rażącym naruszeniem obowiązujących w dacie jego wydania przepisów nacjonalizacyjnych. Tymczasem Minister nie odniósł się do tych zarzutów. Tymczasem wniosek o stwierdzenie nieważności oparty był na zarzucie braku podstaw do nacjonalizacji. Każda decyzja administracyjna powinna być oparta na właściwej podstawie prawnej i merytorycznej. "E." nie kwalifikowała się do nacjonalizacji, gdyż była zbyt małym przedsiębiorstwem. Tym samym nie było podstaw prawnych do orzekania o nacjonalizacji jej składników majątkowych. Decyzją z dnia [...] września 2005 roku, Nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2005 roku podzielając zawarte w niej stanowisko. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył pełnomocnik B. R., H. Z., G. K. i A. K. podnosząc zarzut, iż orzeczenie Ministra Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] lutego 1955 roku było konsekwencję orzeczenia wydanego przez Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lipca 1949 roku w wyniku którego przedsiębiorstwo "E." w R. przeszła z dniem [...] lipca 1949 roku na własność Państwa. Zdaniem skarżących zdolność zatrudnienia [...] na dzień 5 lutego 1946 roku nie przekraczała 100 pracowników na jedną zmianę. Tym samym nie zostały wyczerpane przesłanki wynikające z Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1946 roku (art. 3 ust. 1 lit. B). W związku z powyższym niezrozumiała jest stwierdzenie Ministra Infrastruktury, iż orzeczenie Ministra Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] lutego 1955 roku nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Skoro nacjonalizacja została przez jeden organ administracji państwowej uznana za nieważną, to inny organ administracji państwowej nie może skutecznie (pomijając zasady logiki) twierdzić coś zupełnie przeciwnego. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2006 roku, sygn. akt IV SA/Wa 2011/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2005 roku oraz poprzedzającą ja decyzję z dnia [...] maja 2005 roku. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego Nr [...] z dnia [...] lipca 1949 roku stanowi przesłankę do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją zatwierdzającą protokół zdawczo odbiorczego uzupełniający to orzeczenie. Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji zdaniem Sądu winien być potraktowany jako wniosek o wznowienie postępowania. Wyrokiem z dnia 9 marca 2007 roku, sygn. akt I OSK 599/06 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Ministra Transportu i Budownictwa uchylił wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 19 stycznia 2006 roku przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że niedopuszczalna jest samowolna zmiana przez organ administracji publicznej żądania wyraźnie i jednoznacznie sprecyzowanego przez stronę. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego treść wniosku sporządzonego przez radcę prawnego reprezentującego strony postępowania jednoznacznie wskazuje, iż był to wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji. Brak więc było podstaw do traktowania go jako wniosku o wznowienia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił również uwagę na fakt, że pogląd prawny zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2004 roku, sygn. akt OSK 232/04, w którym to wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że decyzja nacjonalizacyjna oraz decyzja o zatwierdzeniu protokołu zdawczo - odbiorczego są ze sobą nierozerwalnie związane i dlatego oczywiste jest, iż stwierdzenie nieważności w odniesieniu do decyzji nacjonalizacyjnej przesądza o konieczności stwierdzenia nieważności również orzeczenia zatwierdzającego protokół zdawczo - odbiorczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym. Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zapadły z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zgodzić należy się z Ministrem Infrastruktury, że co do zasady okoliczność wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, która była podstawą wydania innej decyzji stanowi przesłankę wznowieniową, a nie podstawę stwierdzenia nieważności. Zasada ta nie może mieć jednak zastosowania w odniesieniu do decyzji zatwierdzającej protokół zdawczo odbiorczy wydanej w wykonaniu orzeczenia o przejściu na własność Państwa przedsiębiorstwa wydanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 3 stycznia 1946 roku o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. z 1946 roku Nr 3, poz. 17 ze zm.). Zgodnie z treścią § 72 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 roku (Dz. U. Nr 16, poz. 62 ze zm.) w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa jednocześnie z ogłoszeniem orzeczenia o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa w myśl art. 2 lub 3 właściwy minister zarządzi objęcie przedsiębiorstwa i wyznaczy w tym celu odpowiednie osoby lub organizacje gospodarcze. Wyznaczone osoby lub organizacje gospodarcze ogłoszą w Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym termin sporządzenia protokółu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa, objętego orzeczeniem ministra (§ 73 ust. 1). Z kolei zgodnie z treścią § 75a pkt 2 zdanie 2 zatwierdzony protokół zdawczo odbiorczy jest integralną częścią orzeczenia właściwego ministra o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa albo osób prawnych prawa publicznego. Treść tego przepisu wskazuje, że wolą ustawodawcy było traktowanie orzeczenia nacjonalizacyjnego i orzeczenia zatwierdzającego protokołu zdawczo odbiorczego jako jedności. Jest to konstrukcja prawna sztucznie tworząca z dwóch realnych orzeczeń jedno orzeczenie. Skoro jednak wolą ustawodawcy było, aby wymienione wyżej orzeczenia były traktowane jako jedno orzeczenie, to brak jest podstaw do odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia zatwierdzającego protokół zdawczo - odbiorczy w sytuacji, gdy stwierdzona została nieważność orzeczenia o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa. Podzielić należy zdaniem Sądu pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w powołanym już wcześniej wyroku z dnia 18 maja 2004 roku, sygn. akt OSK 232/04 (LEX nr 148891), że "Decyzja nacjonalizacyjna oraz decyzja o zatwierdzeniu protokołu zdawczo- odbiorczego są ze sobą nierozerwalnie związane i dlatego oczywiste jest, iż niestwierdzenie zaistnienia przesłanki z art. 156 § 2 kpa w odniesieniu do decyzji nacjonalizacyjnej jest ostateczne oraz prawomocne i przesądza o konieczności stwierdzenia nieważności również orzeczenia zatwierdzającego protokół zdawczo- odbiorczy tego przedsiębiorstwa, jak też o tym, że orzeczenie to nie mogło wywołać nieodwracalnych skutków prawnych". Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.