IV SA/Wa 1045/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Joanna Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku E. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 30 stycznia 2013 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek E. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w niniejszej sprawie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym, przedstawionym w nadesłanym formularzu PPF, wnioskodawca wskazał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Skarżący jak i jego małżonka osiągają stałe dochody z tytułu świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości 3.783 zł netto miesięcznie. Skarżący jest właścicielem mieszkania o pow. 41,5 m2. Wnioskodawca oświadczył, że posiada oszczędności przeznaczone na koszty pogrzebu. Nie określił jednak wysokości posiadanych zasobów pieniężnych. Wśród comiesięcznych wydatków koniecznych skarżący wymienił: swoje koszty leczenia (lekarstwa, dentyści, protetyk, okulista) - około 300 zł, koszty leczenia żony (lekarstwa, zastrzyki na kolana, dentyści, protetyk, okulista) – 700 zł, czynsz za lokal mieszkalny w wysokości 925 zł, wydatki na wyżywienie oraz środki czystości- 800 zł, zasiłki dla studiujących wnuków- 400 zł, pozostałe wydatki- 58 zł. Skarżący przedstawił ponadto dokumenty źródłowe potwierdzające jego zły stan zdrowia. Uzupełniając na wezwanie Sądu przedmiotowy wniosek skarżący w dniu 13 lutego 2013 r. przedłożył do akt sprawy kserokopie faktur VAT, dokumentujących wydatki związane z eksploatacją mieszkania, tj. opłatę czynszu za lokal mieszkalny przy ul. [...] w W. w miesiącu lutym 2013 r. w wysokości 466,90 zł, opłatę za gaz w wysokości 43,12 zł, opłatę za energię elektryczną w wysokości 127,47, abonament telefoniczny- w wysokości 58,18 zł. Skarżący wymienił dodatkowo opłatę za użytkowanie wieczyste gruntu w wysokości 701,67 zł, jednak jak sam oświadczył należność ta obecnie nie jest przez niego opłacana, bowiem nie zostało zakończone postępowanie sądowe w przedmiocie zasadności naliczenia opłaty w podwyższonej wysokości. Skarżący dołączył ponadto kserokopie umów zawartych pomiędzy skarżącym i Noble Bank S.A oraz żoną skarżącego i Noble Bank S.A., potwierdzających założenie przez nich oszczędnościowych lokat terminowych. Z dokumentów tych wynika, iż wnioskodawca oraz jego małżonka posiadają lokaty oszczędnościowe, na których ulokowali środki pieniężne w łącznej wysokości 43.000 zł. Rozpoznając wniosek należy stwierdzić, co następuje. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 14 marca 2012 r., poz. 270; dalej "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z powyższego przepisu wynika, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne o ile trwa postępowanie sądowe, a po prawomocnym zakończeniu postępowania – jeżeli strona zainicjuje jednocześnie nowe postępowanie, które miałoby doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia (tj. postępowanie nadzwyczajne). Postępowanie dotyczące przyznania prawa pomocy ma charakter incydentalny, a zatem ma rację bytu dopóty, dopóki postępowanie główne nie zostanie prawomocnie zakończone. W sytuacji, gdy postępowanie przed sądem zostało prawomocnie zakończone, kwestia prawa pomocy staje się bezprzedmiotowa. W niniejszej sprawie rozpatrywany wniosek o przyznanie prawa pomocy z 30 stycznia 2013 r. został złożony już po prawomocnym zakończeniu postępowania dotyczącego skargi E. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2012 r. Postanowieniem z 31 sierpnia 2012 r., sąd odrzucił bowiem przedmiotową skargę. Skarżący zaś nie składał środka odwoławczego na to postanowienie, wobec czego stało się ono prawomocne 11 października 2012 r. Należy mieć jednak na uwadze, iż z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 30 stycznia 2013 r. wynika, że skarżący zamierza wystąpić ze skargą o wznowienie postępowania sądowego w niniejszej sprawie, co oznacza, iż chce on uruchomić postępowanie w trybie nadzwyczajnym. Okoliczność ta daje podstawę aby uznać, że skarżący zmierza do zainicjowania nowego postępowania, a zatem rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy ma uzasadnione podstawy. Stosownie do treści art. 246 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Rozważając zasadność przyznania prawa w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, na wstępie należy wskazać, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA z 2005 r. nr 1, poz. 8). Z treści powołanego art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wynika ponadto, że instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ma wyjątkowy charakter. Pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. W niniejszej sprawie zostało wykazane, że łączny miesięczny dochód osiągany w dwuosobowym gospodarstwie domowym wnioskodawcy wynosi 3,783 zł netto miesięcznie, co daje kwotę 1.981,50 zł na jedną osobę. Uwzględniając aktualny poziom cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia elementarnych potrzeb życiowych, jak wyżywienie i ubranie należy stwierdzić, że zestawienie wysokości stałego dochodu uzyskiwanego przez rodzinę skarżącego z miesięcznymi kosztami niezbędnego utrzymania, w tym kosztami leczenia, nie pozwala przyjąć że wnioskodawca znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, umożliwiającej zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Należy jednocześnie mieć na uwadze, iż konieczne koszty utrzymania, w tym koszty utrzymania rodziny skarżącego, odnieść należy do minimalnych w skali kraju. Najniższe krajowe świadczenie emerytalne kształtuje się na poziomie 728,18 zł brutto (Komunikat Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent – opublikowany w Monitorze Polskim z 2011 r. Nr 15, poz. 162). W ocenie referendarza sądowego, do kosztów utrzymania skarżącego nie mogą być uwzględnione te wydatki wskazywane przez skarżącego, które odwołują się do pomocy dla studiujących wnuków. Podkreślenia wymaga, iż obowiązek alimentacyjny ciąży na rodzicach dzieci, a nie na ich dziadkach. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 133 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. 2012 poz. 788 ze zm.), rodzice są obowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Tak więc oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy należy dokonać z pominięciem przywołanych przez niego wydatków w wysokości 400 zł związanych z pomocą studiującym wnukom. Również koszt opłaty za wieczyste użytkowanie gruntu w podwyższonej wysokości, tj. 701,67 zł rocznie nie może być uwzględniony przy obliczaniu wysokości aktualnych kosztów utrzymania rodziny skarżącego, bowiem jak potwierdził sam skarżący opłata w tej wysokości nie jest obecnie jeszcze wymagalna, wobec toczącego się przed sądem powszechnym postępowanie dotyczącego zasadności ustalenia jej w podwyższonej wysokości. Konkludując należy wskazać, iż wnioskodawca oraz jego żona mają stałe źródło dochodu w postaci świadczeń emerytalnych w wysokości przekraczającej wysokość najniższego świadczenia emerytalnego. Nie są zatem ludźmi ubogimi, pozbawionymi środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Zasadnicze znaczenie dla oceny przedmiotowego wniosku ma jednak fakt, iż skarżący oraz jego żona posiadają wolne, dostępne środki (oszczędności) w wysokości znacznie przekraczającej wysokość kosztów sądowych, które mogą wystąpić w związku z wniesieniem przez skarżącego skargi o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 31 sierpnia 2012 r. Przyszłe koszty, do których uiszczenia skarżący może być ewentualnie zobowiązany to koszt wpisu sądowego od skargi o wznowienie postępowania w wysokości 100 zł oraz koszt zastępstwa procesowego. Uwzględniając nawet stałe wydatki skarżącego oraz jego żony na bieżące utrzymanie oraz leczenie należy stwierdzić, iż wysokość zgromadzonych przez wnioskodawcę oraz jego małżonkę oszczędności – łącznie 43.000 zł pozwala na przyjęcie, iż dysponuje on wystarczającymi środkami finansowymi na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Pokrycie tych wydatków mieści się bowiem w możliwościach płatniczych wnioskodawcy i nie spowoduje uszczerbku dla koniecznego utrzymania jego oraz jego rodziny. Sam fakt zgromadzenia sporych oszczędności potwierdza, iż uzyskiwane przez skarżącego oraz jego małżonkę dochody wystarczają nie tylko na pokrycie niezbędnych wydatków koniecznych, ale dają również możliwość zgromadzenia znacznych oszczędności. Kwota tych oszczędności jest na tyle duża, że pozwala na stwierdzenie, że skarżący jest w stanie ponieść dodatkowe wydatki konieczne, do których również należy zaliczyć koszty zainicjowania przez skarżącego postępowania nadzwyczajnego. Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, iż wnioskodawca nie wykazał swojej szczególnie trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów, na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 §1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a orzeczono, jak w sentencji postanowienia.