IV SA/Wa 107/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi P. S.A. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], stwierdził niedopuszczalność odwołania P. S.A. z siedzibą w W. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], orzekającej o zwrocie nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, iż wnioskiem z dnia [...] marca 1988 r. i z dnia [...] listopada 1990 r. o zwrot nieruchomości wywłaszczonej decyzją z dnia [...] maja 1972 r. wystąpiła żona zmarłego właściciela S. S.. Spadkobiercy poprzedniego właściciela ponownie pismem z dnia [...] sierpnia 1990 r. wystąpili o zwrot niezagospodarowanej części wywłaszczonej nieruchomości - części dawnej działki nr [...] z obrębu [...], stanowiącej część działki nr [...] oraz [...], [...], [...] z obrębu [...]. Miasto W. umową z dnia [...] sierpnia 1996 r. w formie aktu notarialnego Rep. A.nr [...] oddało do odpłatnego korzystania P. S.A. z/s w W. m.in. działkę nr [...] z obrębu [...], na okres do [...] czerwca 2004 r. W piśmie z dnia [...] maja 2009 r. spadkobiercy doprecyzowali poprzedni wniosek z dnia [...] listopada 2000 r., wnosząc o zwrot m.in. działki [...] i części działki nr [...] z obrębu [...], zamiast działki nr [...]. Starosta Powiatu [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2000 r., nr [...] zwrócił spadkobiercom działkę nr [...] z obr. [...] o pow. 4978 m2, wywłaszczoną na wniosek stron, jako niewykorzystaną na żaden cel publiczny. Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2004 r. o odmowie zwrotu działki nr [...] z obrębu [...] o pow. 0,4299 ha i umorzeniu postępowania w stosunku do działki nr [...] z obr. [...]. Obie wymienione decyzje zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2005 r., sygn. akt I SA/WA 1601/04 z powodu nie ustalenia stron, których interesu prawnego to postępowanie dotyczyło. Starosta [...] decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., zwrócił część wywłaszczonej nieruchomości położonej przy ul. [...] w W., stanowiącej działkę nr [...] z obr. [...] o pow, 4014 m2, będącej częścią dawnej działki nr [...] z obr. [....], nr księgi wieczystej [...], na rzecz spadkobierców w równych częściach po 1/3 – Z.C., M. S., Z.S. i zobowiązał ich do zwrotu na rzecz Miasta W. zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie 58.950 zł oraz kwoty 9.051.942 zł stanowiącej zwiększenie wartości nieruchomości. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołań wniesionych przez Prezydenta W. i P. S.A., uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 września 2011 r., sygn. akt l SA/Wa 203/11, oddalił skargę na ww. decyzję Wojewody [...], zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 347/11 oddalił skargę kasacyjną. Starosta [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], zwrócił na rzecz Z. C., M. S., Z. S. działkę nr [..] z obrębu [...] o pow. 4014 m2. Odwołanie od tej decyzji wniosło P. .S.A. reprezentowane przez radcę prawnego. Wojewoda [...] w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przytoczył treść art. 129 k.p.a. i art 134 k.p.a., w myśl którego organ odwoławczy stwierdza w drodze niedopuszczalność odwołania oraz uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Organ wskazał, że kwestię legitymacji P. S.A. do występowania w charakterze strony w postępowaniu w sprawie o zwrot działki nr [...] z obrębu [...] położonej przy ul. [...] w W. rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 347/12, oddalającym skargę kasacyjną na wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 września 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 203/11 oddalający skargę Spółki na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 201Or. uchylającą decyzję Starosty [...] z dnia [...] lipca 2010 r. i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w niniejszej sprawie podstawę postępowania stanowi art. 136 ust. 3. ug.n., który właścicielowi lub jego spadkobiercy przyznaje prawo żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zatem te podmioty, jak i aktualny właściciel - Skarb państwa lub jednostka samorządu terytorialnego są stronami postępowania o zwrot, ale również z mocy art. 229 u.g.n., osoby legitymujące się tytułem prawno rzeczowym do nieruchomości - prawem własności lub użytkowania wieczystego. Organ wskazał, iż we wcześniejszym wyroku z dnia [...] października 2005 r., sygn. akt I WA/Sa 1601/04, WSA nakazał zbadanie legitymacji procesowej skarżącej Spółki w aspekcie umowy zawartej z formie aktu notarialnego z dnia [...] sierpnia 1996 r., którą miasto W. oddało P. S.A. do odpłatnego korzystania m.in. nieruchomości będące przedmiotem postępowania o zwrot , i zgodnie z § 2 tej umowy po dniu 30 czerwca 2004 r. zobowiązało się do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oraz przeniesienia własności budynków, budowli i urządzeń jako części składowych nieruchomości. Natomiast w wyroku z dnia [...] września 2011 r. WSA w Warszawie zalecił organowi zbadanie legitymacji Spółki w kontekście wyroku Sądu Okręgowego w W. V Wydział Cywilny z dnia [...] listopada 2008 r., sygn. akt [...]. Wojewoda [...] stwierdził, iż wyrok Sądu Okręgowego dotyczy roszczeń finansowych pomiędzy stronami umowy z dnia [...] sierpnia 1996 r. i ocenia czy można mówić o bezumownym korzystaniu przez Spółkę z nieruchomości przy ul. [...] w W.. Wyrok ten dotyczy roszczeń, które mogą być przedmiotem tylko postępowania cywilnego i w żaden sposób nie przekłada się on na postępowanie administracyjne, tym samym nie ma podstaw do przyjęcia, że wyrok ten przesądza o legitymacji P. S.A. w postępowaniu o zwrot nieruchomości. Wojewoda wskazał, iż stosując się do zaleceń WSA zawartych wyżej powołanym wyroku z dnia [...] października 2005 r., w decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], ocenił uprawnienia Spółki w świetle umowy z dnia [...] sierpnia 1996 r. , stwierdzając, że nie przysługuje jej żaden prawno rzeczowy tytuł do nieruchomości. NSA w wyroku z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 347/12 stwierdził, że powyższa umowa daje Spółce roszczenie, ale tylko do miasta stołecznego, które może być dochodzone wyłącznie przed sądem powszechnym. P. S.A. nie wiąże ze spadkobiercami wywłaszczonych właścicieli żaden stosunek prawny. Ich uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości dotyczy prawa miasta W., będącego obecnie właścicielem, ale nie uprawnień P. S.A. Organ odwoławczy podkreślił, iż stronami postępowania prowadzonego w trybie art.136 i 137 u.p.n. prócz aktualnego właściciela nieruchomości lub użytkownika wieczystego oraz dawnych właścicieli bądź ich spadkobierców są także osoby, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe do nieruchomości będącej takiego postępowania, a więc dzierżawcy, najemcy bądź użytkownikowi. Zgodnie z art.138 ust 2 u.g.n. najem, dzierżawa lub użyczenie zwracanej nieruchomości wygasa z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna. W postępowaniu przed Starostą [...] Spółka z uwagi na brak tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości nie była potraktowana jako strona postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], orzekającej o zwrocie nieruchomości położonej w W.przy ul. [...], stanowiącej działkę ew. nr [...] z obrębu [...], z uwagi na związanie oceną prawną stanu sprawy, w tym legitymacji do bycia stroną w tym postępowaniu przez Spółkę, wyrażoną w wyroku NSA z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt l OSK 347/12, wobec tego, w ocenie Wojewody [...], odwołanie P. SA wniesione od tej decyzji należało na podstawie art. 134 k.p.a. uznać za niedopuszczalne. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik P. S.A. z siedzibą w W. zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 6, 7, 8, 9, 10, 11 par. 1 w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że Spółka nie jest stroną postępowania administracyjnego zakończonego decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. orzekającej o zwrocie działki ew. nr [...] z obrębu [...], w związku z brakiem istnienia interesu prawnego po stronie skarżącej, czego konsekwencją było przyjęcie istnienia przesłanek negatywnych do wniesienia odwołania i uniemożliwienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu; - art. 6, 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzesz błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia. Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia poprzez uznanie wniesionego dnia [...] marca 2014 r. odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], jako dopuszczalnego i nie obarczonego przesłankami negatywnymi dotyczącymi wniesienia odwołania w związku z posiadaniem przez P. S.A. przymioty strony, a tym samym rozpatrzenie zarzutów, wniosków, dowodów i twierdzeń w nim zawartych w sposób merytoryczny poprzez dopuszczenie P. S.A. do udziału w toczącym się postępowaniu w charakterze strony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.). Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania P. S.A. z siedzibą w W. wniesionego od decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], orzekającej o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. nr [...], obr. [...], położonej w W. przy ul. [...]. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że konstrukcja art. 134 k.p.a. wskazuje kolejność działań podejmowanych przez organ drugiej instancji przy badaniu, czy odwołanie zostało skutecznie wniesione. Na początku organ powinien dokonać oceny, czy odwołanie jest dopuszczalne. Negatywny wynik badania wstępnego skutkuje natomiast wydaniem jednego z dwóch wymienionych w art. 134 k.p.a. rozstrzygnięć - stwierdzenia niedopuszczalności odwołania lub stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Przesłanki niedopuszczalności odwołania obejmują przyczyny zarówno o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Przyczynę przedmiotową stanowi nieistnienie w sensie prawnym przedmiotu zaskarżenia (nieistnienie aktu prawnego), niezaskarżalność określonych rodzajów decyzji administracyjnych wydawanych w postępowaniu jednoinstancyjnym czy też wyczerpanie toku instancji. Natomiast przyczynę podmiotową stanowi oczywisty brak po stronie określonego podmiotu legitymacji odwoławczej bądź brak zdolności do czynności prawnych. W rozpoznawanej sprawie występuje brak legitymacji prawnej do skutecznego złożenia odwołania przez stronę skarżącą od decyzji organu pierwszej instancji. Otóż, jak słusznie wskazał organ odwoławczy w kwestii legitymacji prawnej skarżącej Spółki do bycia stroną w postępowaniu prowadzonym o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 347/12, oddalającym skargę kasacyjną P. S.A. od wyroku WSA w Warszawie z dnia 16 września 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 203/1. W uzasadnieniu wyroku Sąd II instancji stwierdził, że P. S.A. nie ma przymiotu strony w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdyż nie legitymuje się żadnym tytułem prawnorzeczowym. Natomiast z umowy zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] sierpnia 1996 r. zawartej ze stołecznym miastem W. przysługują jej roszczenia, które może dochodzić przed sądem powszechnym, zaś wyrok Sądu Okręgowego V Wydział Cywilny w W. z dnia [...] listopada 2008 r., sygn. akt [...] dotyczy rozliczeń finansowych za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez Spółkę i nie przekłada się na postępowanie administracyjne o zwrot nieruchomości. Tą oceną prawną, jak zasadnie wskazał Wojewoda, stosownie do art. 153 p.p.s.a. związane były organy obu instancji. Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca nie brała udziału w postępowaniu prowadzonym ponownie przez Starostę [...], jak również nie była doręczona jej decyzja organu odwoławczego. Jednakże strona skarżąca złożyła odwołanie od decyzji pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], ale również wniosła do WSA w Warszawie skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta m. W. od ww. decyzji organu pierwszej instancji. Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2014r., sygn. akt I SA/Wa 2034/14 WSA w Warszawie skargę tę odrzucił, uznając, że Spółka nie była legitymowana do wniesienia skargi, gdyż nie była stroną postępowania administracyjnego. Sąd wskazał, że NSA w wyroku z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 347/12, przesądził o braku przymiotu strony w niniejszym postępowaniu przez P. S.A. w W. i tą oceną jest związany. Skargę kasacyjną wniesioną przez Spółkę Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2992/14, oddalił, stwierdzając, iż Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 170 p.p.s.a., skoro w sprawie uprzednio zapadł prawomocny wyrok NSA z dnia 13 lipca 2013 r. W uzasadnieniu postanowienia NSA stwierdził, iż Sąd I instancji niewadliwie ustalił, że objęte skargą do sądu rozstrzygnięcie administracyjne nie dotyczyło praw i obowiązków spółki chronionych w postępowaniu o zwrot nieruchomości, a więc brak było po jej stronie interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., to odrzucenie skargi było prawidłowe. Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że kwestia braku legitymacji prawnej P. S.A. z siedzibą w W. do bycia stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. w przedmiotowej sprawie jest oczywista, bowiem została przesądzona w powołanym wyżej wyroku NSA z dnia 17 lipca 2013 r., co też znalazło potwierdzenie w postanowieniu NSA z dnia 10 grudnia 2014 r., stąd też należało uznać, że zasadnie na podstawie art. 134 k.p.a. Wojewoda [....] stwierdził jego niedopuszczalność. Zauważyć również należy, że stosownie do art. 170 p.p.s.a. oceną prawną NSA zawartą w wyroku z dnia 17 lipca 2013 r. związany jest również Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Podkreślenia wymaga, iż w postanowieniu z dnia 10 grudnia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, iż podmioty, o których mowa w art. 170 p.p.s.a., bez wyjątku muszą przyjmować, że dana kwestia prawna w odniesieniu do danego podmiotu kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Podmiotami tymi są strony, sądy, organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z podanych wyżej względów Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę oddalił.