IV SA/Wa 1070/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Protokolant ref. staż. Renata Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych ze zbioru PESEL 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego G. W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2012r., nr [...] którą odmówił udostępnienia J. J. danych o adresie zameldowania A. J. Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach sprawy. J. J. (przebywający w A. w W.) złożył wniosek do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych o udostępnienie adresu zamieszkania A. J., zatrudnionej do dnia [...] lipca 2011r., jak podał wnioskodawca w S. w G. Jako podstawę prawną upoważniającą do otrzymania tych danych ze zbioru PESEL wnioskodawca wskazał, że żądanie to wynika z zamiaru wezwania tej osoby do zapłaty lub wniesienia przeciwko tej osobie pozwu. Wnioskodawca załączył: zaświadczenie z A. w W. z dnia 3 listopada 2011r., wezwanie do zapłaty skierowane do [...] S. w G. A. J. oraz swoją korespondencję z Ministerstwem [...], z S. w G., i S. w G. w przedmiocie próby odszukania A. J. w tych organach. Ponadto J. J. wystąpił o zwolnienie od uiszczenia opłaty za udostępnienie danych ze zbioru PESEL. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r., Minister Spraw Wewnętrznych zwolnił J. J. z opłaty w wysokości 31 zł za udostępnienie ze zbioru PESEL wnioskowanych danych. Pismem z dnia 14 grudnia 2011r. organ wezwał wnioskodawcę do nadesłania wniosku sporządzonego zgodnie z wzorem określonym w załączniku do Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 listopada 2008r. w sprawie określenia wzorów wniosków o udostępnienie danych z ewidencji ludności zbioru PESEL wykazania, interesu prawnego wnioskodawcy w uzyskaniu wnioskowanych danych adresowych. W odpowiedzi na powyższe pismo zainteresowany złożył wniosek na stosownym formularzu zaś odnosząc się do konieczności udokumentowania swojego interesu prawnego w sprawie wnioskodawca podał, że jego interes prawny wynika z dokumentów załączonych do wniosku z dnia 10 listopada 2011r. Po rozpoznaniu wniosku Minister Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] stycznia 2012r., nr [...] odmówił udostępnienia J. J. danych o adresie zameldowania A. J. W uzasadnieniu decyzji odmownej Minister podał, że wnioskodawca nie wykazał, iż posiada interes prawny w uzyskaniu adresu zamieszkania A. J. Po otrzymaniu powyższej decyzji J. J. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2012r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2012r. W uzasadnieniu decyzji organ naczelny wskazał, że dysponując informacjami i dokumentami przedstawionymi przez wnioskodawcę oraz po zapoznaniu się z uzasadnieniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - Minister uznał, iż brak jest podstaw prawnych do udostępnienia J. J. informacji o danych adresowych A. J. Rozstrzygając przedmiotową sprawę organ oparł się na regulujących zasady udostępniania danych ze zbioru PESEL przepisach ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Z treści art. 44h ust. 2 pkt 1 w związku z art. 44h ust. 9 pkt 2 ww. ustawy wynika, iż dane ze zbioru PESEL mogą być udostępniane osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny oraz dołączą dowód uiszczenia opłaty. Organ podkreślił, że jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny o istnieniu interesu prawnego decydują przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1390/98). Ponadto, wyjaśniając pojęcie interesu prawnego, podkreślić należy jego nieodłączną cechę jest rzeczywisty charakter interesu prawnego. Wyszczególniona cecha powoduje, że interes prawny musi istnieć w czasie stosowania wskazanych norm prawa administracyjnego. Wnioskodawca nie może utożsamiać realności interesu prawnego z zamiarem dokonania dopiero w przyszłości przez siebie jakiejś czynności prawnej. Natomiast, poprzez wykazanie interesu prawnego ustawodawca rozumie udowodnienie - a nie jedynie uprawdopodobnienie interesu prawnego przez osobę legitymującą się nim. Oznacza to, że obowiązkiem wnioskodawcy jest prawidłowe udokumentowanie interesu prawnego. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy Minister Spraw Wewnętrznych uznał, iż zainteresowany nie wykazał istnienia interesu prawnego w uzyskaniu wnioskowanych danych. Podniesiono, że interes prawny skarżącego nie został, w sposób właściwy udokumentowany. Zdaniem organu, wezwanie do zapłaty nie świadczy o faktycznie istniejącym zobowiązaniu [...] A. J. wobec wnioskodawcy. Po drugie, samo powoływanie się przez wnioskodawcę na zamiar wstąpienia na drogę sądową przeciwko [...] A. J., celem dochodzenia roszczeń finansowych, nie potwierdza rzeczywistego charakteru interesu prawnego po stronie wnioskodawcy. W tej systuacji organ naczelny uznał, że zasadną jest odmowa przedstawienia wnioskowanych danych adresowych. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. J. W uzasadnieniu skargi wskazał, że poprzez nieudostępnienie żądanych danych adresowych naruszono jego prawa. Skarżący podniósł, że organ błędnie uznał, iż nie wykazał on interesu prawnego do uzyskania wnioskowanych danych adresowych. Wskazał, że ponowne rozpoznanie sprawy było wybiórcze i niezgodne z przepisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz, 1270 ze zm.), nie jest związany zarzutami i granicami skargi. Rozpoznając sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium zgodności z prawem stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W rozpoznawanej sprawie koniecznym jest ustalenie prawidłowej wykładni przepisu art. 44 h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z ww. przepisem dane ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych udostępnia się osobom i jednostkom organizacyjnym jeżeli wykażą interes prawny. Pojęcie interesu prawnego nie jest w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych określone. By wskazać cechy interesu prawnego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy należy odnieść się do przepisu art. 28 kpa oraz oprzeć się na bogatym w tym zakresie orzecznictwie (np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 listopada 2008 r. , sygn.akt IV SA/Wa 1525/08). Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Pojęcie interes prawny, użyte w przepisie art. 28 kpa, rozumiane w bezpośrednim znaczeniu tego pojęcia oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie interes prawny, w rozumieniu omawianego przepisu kpa, to interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego. O istnieniu interesu prawnego decydują, w myśl ugruntowanych poglądów orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1390/98). Również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 1998 r., sygn. akt II SA 1104/98, Sąd ten przyjął, iż pojęcie strony może być wyprowadzone tylko z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza więc ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Niewątpliwie szczególnymi cechami interesu prawnego jest po pierwsze bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu a wspomnianą normą prawa, na której budowany jest interes prawny. Oznacza to, że interes prawny mają tylko te z podmiotów, których sytuacja prawna wynika wprost z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu. Drugą szczególną cechą interesu prawnego jest jego realność, interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny (wyrok NSA w Warszawie z dnia 19 marca 2002 r., sygn. akt IV SA 1132/00 oraz cyt. tam orzecznictwo i literatura). Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga więc - zdaniem Sądu, ustalenia owego związku o charakterze materiainoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego. Sytuację prawną skarżącego należy rozważyć na tle dokonanych ustaleń faktycznych. W rozpatrywanej sprawie J. J. wystąpił z wnioskiem o udostępnienie ze zbiorów PESEL danych adresowych [...] A. J. [...]. Wniosek o udostępnienie danych adresowych A. J., skarżący uzasadnił wezwaniem tej osoby do zapłaty oraz zamiarem wniesienia przeciwko tej osobie pozwu do sądu powszechnego. Podkreślić w tym miejscu należy, że wnioskodawca nie może utożsamiać realności swojego interesu prawnego z zamiarem dokonania dopiero w przyszłości przez siebie jakiejś czynności prawnej. Przez wykazanie interesu prawnego ustawodawca rozumie udowodnienie - a nie jedynie uprawdopodobnienie interesu prawnego przez osobę legitymującą się nim. Oznacza to, że obowiązkiem wnioskodawcy jest niebudzące wątpliwości udokumentowanie interesu prawnego. Minister Spraw Wewnętrznych prawidłowo uznał, iż zainteresowany, występując z wnioskiem, nie wykazał istnienia interesu prawnego w uzyskaniu wnioskowanych danych. Interes prawny skarżącego nie został, w sposób właściwy udokumentowany. Sąd stwierdza, iż wezwanie do zapłaty nie świadczy o faktycznie istniejącym zobowiązaniu [...] A. J. wobec wnioskodawcy. Również samo powoływanie się przez wnioskodawcę na zamiar wstąpienia na drogę sądową przeciwko [...] A. J., celem dochodzenia roszczeń finansowych, nie potwierdza rzeczywistego charakteru interesu prawnego po stronie wnioskodawcy. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, organ naczelny prawidłowo uznał, że zasadną jest odmowa przedstawienia wnioskowanych danych adresowych. Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O wynagrodzeniu ustanowionego z urzędu radcy prawnego orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.).