IV SA/Wa 1080/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. N. na uchwałę Radę Miejskiej w P. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1080/13 odrzucił skargę H. N. na uchwałę Radę Miejskiej w P. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi. Po doręczeniu odpisu powołanego postanowienia skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu z dnia 8 lipca 2014 r. o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wskazała, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z mężem, na którego utrzymaniu pozostaje. Jedyne źródło utrzymania dwuosobowej rodziny stanowi renta męża w wysokości 697,00 Euro. Jako posiadany majątek skarżąca wykazała dom o powierzchni 90 m2 obciążony hipoteką i dom w stanie surowym, również obciążony hipoteką, a także nieruchomość rolną o powierzchni 3 ha częściowo obciążona hipoteką. H. N. wskazała ponadto, że spoczywają na niej zobowiązania pieniężne, w szczególności zobowiązania z tytułu kredytów hipotecznych w wysokości 303.000 zł i 60.000 zł. Poza tym jest zadłużona wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Miasta P. i urzędu skarbowego, w związku z czym jej konta bankowe są pozajmowane. Oświadczyła, że miesięczne koszty utrzymania w [...] wynoszą około 760-790 zł. Czynsz, energia, dom w Polsce, w tym opłaty oraz koszty dostaw energii wahają się w granicach 515,00 zł, utrzymanie psa 84,00 zł, kredyt 1.000 zł. Jak wskazała skarżąca, reszta środków pieniężnych przeznaczana jest na zakup żywności. Nie wystarcza na zakup odzieży, obuwia lub na inne okazjonalne zakupy. Nieterminowe uiszczanie miesięcznych zobowiązań pozwala na dodatkowy zakup żywności. H. N. stwierdziła, że sytuacja majątkowa, w jakiej się znalazła jest efektem bezprawnych działań organów administracji, które doprowadziły do rozpadu rodziny; wydalenia męża i córki. Ponieważ oświadczenie strony z dnia 8 lipca 2014 r. było niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz budziło wątpliwości, pismem z dnia 17 lica 2014 r. wezwano ją do złożenia w terminie 14 dni dokumentów źródłowych, potwierdzających jej stan majątkowy, dochody i stan rodzinny, to jest: 1. do nadesłania wyciągów z posiadanych przez nią rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (poinformowano, że wystarczające będą wydruki komputerowe zawierające zestawienie wszelkich operacji na rachunkach bankowych we wskazanym okresie oraz saldo każdego z rachunków); 2. jeżeli skarżąca nie posiada obecnie rachunków bankowych – do nadesłania dokumentu potwierdzającego, że umowa lub umowy rachunku zostały wypowiedziane i obecnie nie ma ona w banku rachunku bankowego; 3. do nadesłania wyciągów z posiadanych przez jej męża rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (poinformowano, że wystarczające będą wydruki komputerowe zawierające zestawienie wszelkich operacji na rachunkach bankowych we wskazanym okresie oraz saldo każdego z rachunków); 4. do nadesłania zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o dochodowości należącej do skarżącej nieruchomości rolnej; 5. do nadesłania dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość renty otrzymywanej przez męża skarżącej; 6. do nadesłania dokumentów potwierdzających podawaną przez skarżącą wysokość zobowiązań kredytowych oraz potwierdzających miesięczną wysokość obciążeń z tytułu spłaty tych zobowiązań; 7. do nadesłania kopii decyzji ustalającej wysokość zobowiązania jej oraz męża z tytułu podatku od nieruchomości, podatku rolnego, podatku leśnego za 2014 rok; 8. do nadesłania dokumentu potwierdzającego wysokość czynszu najmu mieszkania w [...]; 9. do nadesłania zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy (miasta). Wezwanie z dnia 17 lipca 2014 r. zostało doręczone skarżącej na adres wskazany w rubryce nr 2.1 formularza wniosku w dniu 28 lipca 2014 r. (zwrotne potwierdzenie obioru znajduje się na karcie nr 150 akt sprawy). W dniu 11 sierpnia 2014 r. na adres poczty elektronicznej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła wiadomość wysłana z konta [...]. W treści tej wiadomości wskazano, że w załączeniu do niej przekazywane jest "uzupełnienie braków formalnych do wezwania z dnia 17 lipca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1080/13", oraz że oryginał wniosku zostanie przedłożony w biurze podawczym Sądu. Opisana wiadomość wpłynęła na adres poczty elektronicznej Sądu bez załączników. Jak dotąd do akt sprawy nie złożono jakiegokolwiek dokumentu wypełniającego treść wezwania z dnia 17 lipca 2014 r. Mając powyższe na uwadze, należało zważyć, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 ppsa osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 ppsa stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. H. N. domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Oznacza to, że zobligowana jest do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy bowiem podkreślić, że z treści powołanych przepisów ppsa jednoznacznie wynika, iż to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jej wniosku. Podstawą pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Ustaleniu tych okoliczności służyło, wystosowane do skarżącej w trybie art. 255 ppsa, wezwanie z dnia 17 lipca 2014 r. Obejmowało ono dokumenty pozwalające zweryfikować wiarygodność oświadczenia z dnia 8 lipca 2014 r. Oświadczenie to budzi bowiem wątpliwości chociażby wobec zestawienia deklarowanej przez stronę wysokości dochodów gospodarstwa domowego z jedynego źródła w postaci renty męża z podawaną wielkością miesięcznych obciążeń budżetu domowego oraz źródłami tych obciążeń. Również deklarowany przez stronę stan majątkowy (dwa domy, w tym jeden w budowie i nieruchomość rolna o powierzchni 3 ha) uzasadnia konieczność weryfikacji twierdzeń skarżącej o wielkości środków finansowych pozostających w dyspozycji jej i jej męża. Chociaż w świetle art. 246 § 1 ppsa strona postępowania nie jest zobowiązana do udowodnienia okoliczności istotnych dla orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy, to jednak wykazanie tych okoliczności musi przybrać formę wiarygodnego oświadczenia, a w razie wątpliwości, co do tej wiarygodności, oświadczenie to musi zostać poparte stosownymi dokumentami źródłowymi. Gdy tak, jak w przedmiotowej sprawie, oświadczenie o dochodach, sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskującej o przyznanie prawa pomocy, budzi wątpliwości, referendarz sądowy, decydując o przeniesieniu kosztów postępowania ze strony na Skarb Państwa, nie może poprzestać wyłącznie na niepopartych wiarygodnymi dokumentami, gołosłownych oświadczeniach strony. W takiej sytuacji konstrukcja powołanego wyżej art. 255 ppsa zakłada obowiązek współpracy wnioskującej z sądem (referendarzem sądowym) w ustalaniu rzeczywistych możliwości płatniczych (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt II OZ 794/13. Niepublikowane). Prawidłowe wykonanie wezwania z dnia 17 lipca 2014 r. było więc konieczne do ustalenia rzeczywistych możliwości płatniczych H. N. Czternastodniowy termin, wyznaczony skarżącej na złożenie do akt sprawy wskazanych w wezwaniu dokumentów źródłowych upłynął 11 sierpnia 2014 r. Skarżąca jak dotąd nie uczyniła zadość rzeczonemu wezwaniu. Takie postępowanie strony wyklucza pozytywne rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania jej prawa pomocy. Jeżeli bowiem wnioskująca o przyznanie prawa pomocy uchyla się od złożenia niezbędnych do oceny jej sytuacji materialnej dokumentów, to brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. Dopóki H. N. nie złoży do akt spawy stosownych dokumentów i wyjaśnień, uwzględnienie jej wniosku nie będzie zatem możliwe. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.