IV SA/Wa 1094/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 stycznia 2012 r. sprawy ze skarg J. M. i M. M. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżącego J. M. kwotę 200 (dwieście) złotych oraz na rzecz skarżącej M. M. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu wniosków S. K., A. K., J. K., J. M., H. P. oraz W. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] kwietnia 1959 r. nr [...] stwierdzającego przejście na własność Państwa przedsiębiorstwa Kaflarnia K. Z. i Spółka w L.., przy ul. [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z kpa w wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1959 r. może wystąpić jedynie podmiot posiadający interes prawny. Z treści orzeczenia MBiPMB wynika, że przejęcie na własność Państwa przedsiębiorstwa Kaflarnia K. Z. i Spółka z siedzibą w L. nastąpiło na podstawie art. 2 i 9 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego pozostającego pod zarządem państwowym ( Dz. U. Nr 11, poz. 37). Minister stwierdził, że przedsiębiorstwo to działało jako spółka jawna, gdyż wynika to z przekazanego przez W. K. przy piśmie z dnia 23 lipca 2007 r. pierwszego zgłoszenia do celów podatkowych. Stosownie do art. 28 obowiązującego ówcześnie Kodeksu Handlowego ( Dz. U. Nr 57, poz. 502 ze zm.) spółka jawna posiadała odrębną od wspólników podmiotowość prawną, zatem z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia może wystąpić wyłącznie spółka z zachowaniem zasad reprezentacji. Spadkobiercy wspólnika spółki nie mają więc legitymacji do występowania z ww. wnioskiem. Wnioskodawcy pomimo wezwań nie przedstawili żadnych dokumentów stanowiących podstawę do wszczęcia postępowania, w tym aktualnego wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego, ani umowy spółki. W skargach wniesionych na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. M. i J. M. podnieśli, że Minister Gospodarki w decyzji z dnia [...] stycznia 2007r. o unieważnieniu zarządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] października 1951 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad kaflarnią uznał, iż spadkobiercy właścicieli przedsiębiorstwa mają legitymację prawną do bycia stroną w tym postępowaniu. Decyzja ta stała się prawomocna, zatem Minister Infrastruktury nie ma uprawnień jej negowania. Stwierdzenie nieważności zarządzenia o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego powoduje, że nie było podstawy prawnej do przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa Kaflarnia K. i S-ka w dniu [...] kwietnia 1959 r. Na rozprawie skarżący zrzucili zaskarżonej decyzji naruszenie art. 80 kpa i art. 28 kpa, podnosząc, że w aktach sprawy brak jest dokumentów wskazujących na istnienie spółki jawnej, natomiast dokumentacja potwierdza fakt istnienia przedsiębiorstwa pod nazwą K.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc te same argumenty, co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargi zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego w dacie jego wydania. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. na podstawie art. 153 § 3 kpa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...]kwietnia 1959 r., uznając, że z nazwy Kaflarnia K. Z. i Spółka wynika, że w stroną postępowania o przejęciu na własność Państwa tego przedsiębiorstwa, była spółka jawna. Natomiast wnioskodawcy jako spadkobiercy wspólników tej spółki nie wykazali, że są uprawnieni do występowania w imieniu tej spółki i dlatego nie mogą skutecznie zaskarżyć decyzji, której stroną i adresatem była spółka jawna. Z uzasadnienia decyzji drugoinstancyjnej z dnia [...] maja 2010 r. wynika zaś, że stanowisko to Minister oparł na dokumencie - zgłoszeniu do celów podatkowych - przekazanym przez W. K. przy piśmie z dnia 23 lipca 2008r., w którym, zdaniem organu, jako formę działania Kaflami podano spółkę jawną. Zgodnie z art. 157 § 3 kpa odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. W myśl natomiast art. 157 § 2 kpa postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Istota problemu w tej sprawie sprowadzała się do ustalenia, czy istniały podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia decyzji zmieniającej. Odmowa wszczęcia postępowania wydana w oparciu o art. 157 § 3 kpa kończy postępowanie wstępne. Jednocześnie oznacza, że wszczęcie postępowania w przedmiocie nieważności decyzji jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że dopuszczalne jest wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 157 § 2 kpa tylko w sytuacji, gdy podmiot domagający się wszczęcia postępowania w przedmiocie nieważności decyzji niebędący stroną postępowania zwykłego, nie wskaże elementów określających jego legitymację do złożenia wniosku, lub gdy wskazane elementy w sposób oczywisty przeczą tezie o istnieniu interesu prawnego ( por. wyroki NSA: z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 725/05 ( Lex 209119) i z dnia 17 czerwca 2005 r., sygn. akt OSK 1534/04). Zdaniem Sądu obie decyzje Ministra Infrastruktury zostały wydane z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa, bowiem przyjęcie, że stroną uprawnioną do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej nie byli skarżący, lecz Kaflarnia K. i S-ka działająca jako spółka jawna, wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Wyprowadzenie takiego wniosku z nazwy tego przedsiębiorstwa, jak również w oparciu o jeden dokument sporządzony w dniu 23 września 1947 r. przez T. K. dla celów podatkowych, bez dokładnej analizy całego zgromadzonego materiału dokumentacyjnego w sprawie nie mogło znaleźć aprobaty Sądu. Trudno zaakceptować takie stanowisko organu w sytuacji, gdy w aktach sprawy znajduje się pismo Sądu Rejonowego Sądu Gospodarczego w B. [...] Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [..] kwietnia 2008 r., L.dz. [...], z którego treści wynika, że "w Krajowym Rejestrze Sądowym [..] Wydziału Gospodarczego w B. przedsiębiorcy o nazwach: " Kaflarnia K. T.i S-ka oraz " Kaflarnia K. Z. i S-ka" nie figurują". Nadto z powołanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dokumentu - zgłoszenia w sprawie nabycia Karty rejestracyjnej złożonej do Urzędu Skarbowego - Rewizyjnego w L.. w dniu 23 września 1947 r. przez T. K. nie wynika jednoznacznie forma działania Kaflami, skoro wskazano w nim dwie formy jej działania wymienione w pkt 1 tej karty, mianowicie: w lit. a - firmę dwuosobową oraz w lit. b - podkreślono spółkę jawną dwuosobową. Natomiast w kolejnym dokumencie - Deklaracji na nabycie karty rejestracyjnej, złożonej do Urzędu Skarbowego - Rewizyjnego w L.. w dniu 5 kwietnia 1948 r. przez T. K. jako prawną formę działania tym razem wskazano tylko firmę dwuosobową ( pkt 1 lit.a). Zdaniem Sądu, z dokumentów sporządzonych przez T. K. w roku 1947 i 1948 dla celów podatkowych nie wynika wprost, że omawiane przedsiębiorstwo było spółką jawną. W tych warunkach stwierdzenie organu, że Kaflarnia działała jako spółka jawna powinno być poprzedzone przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego, po wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego. Jeżeli w wyniku czynności wyjaśniających zostanie ustalone w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że przedmiotowe przedsiębiorstwo było spółką jawną, a wnioskodawcy, jako następcy prawni wspólników tej spółki nie wykażą legitymacji do występowania w imieniu tej spółki, wtedy organ będzie miał podstawy do wydania decyzji o umorzeniu wszczętego postępowania nieważnościowego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c", art. 200 i art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.