IV SA/Wa 110/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Monika Stępkowska – Bigiej po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi B. J. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postępowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. J. (skarżącej) na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącej w dniu 8 lipca 2017 r. Skarżąca w piśmie z dnia 6 sierpnia 2017 r. zwróciła się do sądu z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. We wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z dnia 11 września 2017 r. skarżąca podała, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Skarżąca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, jest współwłaścicielką mieszkania o pow. 95 m2 w [...] ("obciążonego wadami i koniecznymi remontami"), jest właścicielką ok. 6 ha parku i zrujnowanej zabudowy po dawnym PRG we wsi [...] i ok. 6 ha parku i ruin zabudowań we Wsi [...] – są to nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Skarżąca podniosła, że w ostatnich latach była hospitalizowana i dwukrotnie operowana w [...]. Otrzymuje emeryturę w wysokości 985,51 zł. Wymieniła następujące wydatki: koszty bieżące – ok. 500 zł, spłata pożyczki – 274 zł, spłata karty kredytowej o wartości 1200 zł – 10%. Zarządzeniem z dnia 20 listopada 2017 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez: a) nadesłanie dokumentu wskazującego wysokość uzyskiwanego dochodu (np. kopii decyzji ustalającej aktualną wysokość świadczenia emerytalnego); b) nadesłanie wyciągów z wszelkich rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy – z historią operacji i bilansem, bądź oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych; b) udokumentowanie (w miarę możliwości) wydatków ponoszonych na utrzymanie, o których mowa we wniosku o przyznanie prawa pomocy (koszty utrzymania mieszkania, spłaty pożyczki); c) nadesłanie kopii umowy pożyczki, na która powołuje się skarżąca w rubryce nr 11 formularza PPF wraz z harmonogramem jej spłat; d) złożenie wszelkich innych dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej, które w ocenie skarżącej mogą mieć wpływ na ocenę jej możliwości finansowych (np. dokumentów wskazujących na aktualne problemy ze spłatą jakichkolwiek zobowiązań, rachunków itp.). Zakreślono skarżącej 7-dniowy termin na wykonanie wezwania. Wezwanie skarżąca odebrała osobiście w dniu 16 grudnia 2017 r. (k. nr 64 akt sądowych). Termin do jego wykonania upłynął w dniu 27 grudnia 2017 r. Skarżąca dotychczas nie uzupełniła wniosku. Biorąc pod uwagę opisane powyżej okoliczności sprawy, należy wskazać, że przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) dalej "p.p.s.a", prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Od referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania żądanej pomocy. Użyte w art. 246 § 1 ustawy określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości - wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości referendarza sądowego w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki niewykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki uprawniające do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskodawczyni została wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie wyżej wskazanych dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Skarżąca dotychczas nie nadesłała żądanych dokumentów. Jak podkreśla się w orzecznictwie, skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 roku, sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689). Niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012 roku, sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012 roku, sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). W tym stanie rzeczy wobec nieuzupełnienia przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy, brak jest podstaw do jego uwzględnienia. Mając na uwadze powyższe okoliczności, orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a