IV SA/Wa 1105/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2016 r. sprawy ze skargi I. L. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania cudzoziemki do powrotu -oddala skargę- Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2016r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, działając na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 1 i 6 , art. 315 ust. 1 oraz 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 319 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2013r, poz. 1650 z późn.zm.), dalej jako "ustawa", art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), określanej dalej jako K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez obywatelkę [...] I.L. (określanego dalej jako skarżąca lub cudzoziemka), od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej [...] z dnia [...] listopada 2015r. nr [...], orzekającej o zobowiązaniu cudzoziemki do powrotu w terminie 15 dni od dnia doręczenia wskazanej decyzji oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 6 miesięcy od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu w niej określonego, w przypadku braku informacji o wykonaniu decyzji oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku od dnia wykonania wymienionej decyzji, na wypadek jeżeli w terminie w niej określonym nie opuści ona terytorium RP - uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu i określił ten termin do 15 dni od dnia doręczenia decyzji wydanej przez Szefa Urzędu, natomiast utrzymał w mocy w pozostałej części. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił następujący stan sprawy. Cudzoziemka przebywała ostatnio legalnie na terytorium RP na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego przez Wojewodę [...] z uwagi na zamiar pracy w spółce mającej siedzibę w L., z terminem ważności od [...] grudnia 2014 r. do [...] listopada 2015 r. Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Wojewoda [...] cofnął cudzoziemce zezwolenie na pobyt czasowy, decyzja ta została doręczona kuratorowi ustanowionemu dla nieobecnej cudzoziemki i stała się ostateczna z dniem [...] lipca 2015 r. Zgodnie z art. 299 ust. 6 pkt 1 ustawy cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium RP w terminie 30 dni od dnia, w którym m. in. decyzja o cofnięciu mu zezwolenia na pobyt czasowy stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia od dnia, w którym decyzja ostateczna została doręczona cudzoziemcowi. W dniu [...] listopada 2015r. cudzoziemka została zatrzymana przez funkcjonariuszy kontroli granicznej podczas podróży samolotem z W. do L.. Okazała dokument podróży i kartę pobytu. Zeznała także, że podejmowała pracę w różnych miejscach, przy czym nie była to spółka, w której miała zostać zatrudniona według zezwolenia wydanego przez Wojewodę [...]. Ostatnio mieszkała i pracowała w W.. W chwili zatrzymania posiadała przy sobie kwotę 75 zł. W tej sytuacji organ uznał, że cudzoziemka spełniła warunki określone w art. 302 ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy. Następnie organ przywołał normę art. 303 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym w przypadkach, o których mowa w art. 302 ust. 1 ustawy, decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie wydaję się gdy m.in. zachodzą przesłanki do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany. Analiza treści art. 358 i art. 351 ustawy implikowała dokonanie ustaleń faktycznych, wedle których cudzoziemka nie obawia się powrotu do kraju pochodzenia, a jej życie nie jest tam zagrożone. W Polsce nie posiada rodziny, stąd zobowiązanie jej do powrotu nie stanowi ingerencji w życie rodzinne, jak i życie prywatne podlegające ochronie. Organ zatem nie znalazł przesłanek, które mogłyby skutkować udzieleniem jej zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany. W kwestii cofnięcia jej zezwolenia na pobyt czasowy i faktu, że nie była świadoma obowiązujących przepisów – organ stwierdził, że te okoliczności nie mogą stanowić usprawiedliwienia jej nielegalnego pobytu. W kwestii środków finansowych, cudzoziemka sama zeznała, że posiada kwotę 75 zł , co nie jest sumą wystarczającą na pokrycie kosztów pobytu w Polsce. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła I.L. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7, 77 i 80, art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 8 K.p.a. Twierdzi, że organ nie przeprowadził pełnego, wyczerpującego postępowania wyjaśniającego oraz niedostatecznie uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu podkreśla, że nie była świadoma, że Wojewoda [...] cofnął jej zezwolenie na pobyt czasowy, a jej zamiarem nie było łamanie polskiego prawa. Ponadto posiadała środki finansowe, gdyż wraz ze swoim partnerem, z którym podróżowała, dysponowała kwotą 1000 zł. Tymczasem musieli zapłacić każde z nich mandat karny po 400 zł, stąd pozostało owo 75 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu, bowiem Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja była dotknięta wadami zarzuconymi w skardze lub innymi, które jest zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", a prowadzącymi do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Próba podważenia poprzez zarzuty skargi okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę ustaleń organu w oceni Sądu nie mogła być skuteczna. Skarżąca co prawda podnosi zarzuty naruszenia przepisów procesowych, jednocześnie nie neguje faktu, że została jej cofnięta decyzja zezwalająca na pobyt czasowy. Jedynie twierdzi, że nie miała o tym wiedzy, jak również nie miała woli łamania norm prawnych obowiązujących w państwie, w którym aktualnie przebywa. Nie neguje także faktu, że posiadała jedynie 75 zł po opłaceniu mandatu, wywodzi natomiast, że ocena jej możliwości finansowych winna zostać dokonana przed opłaceniem tego mandatu. Zatem podnosi zarzut nieprawidłowej wykładni art. 302 ust. 1 pkt 6 ustawy. Tym samym zarzuty naruszenia postępowania wyjaśniającego, choć postawione - nie zostały w żaden sposób wykazane, a Sąd z urzędu nie dopatrzył się ich naruszenia w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego aktu. Fakty bowiem pozostają bezsporne, jedynie konieczne było zbadanie, po pierwsze czy organ dokonał właściwej wykładni art. 302 ust 1 pkt 1 i 6 ustawy o cudzoziemcach, czy nie zaistniały przesłanki wyłączające orzeczenie o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu określone w art. 303 ustawy oraz czy skarżąca skutecznie mogła się powołać na ochronę życia prywatnego. Jako podstawę bowiem wydanego przez siebie rozstrzygnięcia organy wskazały art. 302 ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy - a zatem okoliczność, iż skarżąca: 1. przebywa lub przebywała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego jej do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, jeżeli wiza lub inny dokument są lub były wymagane, oraz 2. nie posiada środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podróży powrotnej do państwa pochodzenia lub zamieszkania albo tranzytu przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do państwa trzeciego, które udzieli pozwolenia na wjazd, i nie wskazał wiarygodnych źródeł uzyskania takich środków finansowych. W pierwszej kolejności konieczne jest podniesienie, że wystąpienie nawet jednej przesłanki wskazanej w art. 302 ust. 1 ustawy implikuje wydanie spornej decyzji. Tym samym w wypadku bezspornego stwierdzenia, że cudzoziemka przebywa nielegalnie na terytorium RP okoliczność braku środków finansowych ma wtórne znaczenie dla wyniku sprawy. Niezależnie bowiem, czy miałaby te środki w odpowiedniej wysokości zapewnione czy też nie - organ ma obowiązek wydać decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Biorąc pod rozwagę przedstawiony wyżej stan faktyczny należy stwierdzić, iż w sprawie została wyczerpana dyspozycja art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy albowiem skarżąca w dacie zatrzymania przez funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej w dniu [...] listopada 2015 r. nie posiadała stosownego zezwolenia na pobyt w Polsce. Decyzja bowiem Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. zezwalająca na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP na okres do dnia [...] listopada 2015 r. została cofnięta decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., która stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji z dniem [...] lipca 2015 r. W momencie zatrzymania skarżąca przebywała zatem na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego ją do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, a więc nielegalnie, choć nie miała tego świadomości. Niemniej fakt ten nie może powodować korzystnej dla strony wykładni art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy. Obiektywnie bowiem istnieje w obrocie prawnym ostateczna decyzja o cofnięciu zezwolenia na pobyt czasowy, co stosownie do art. 299 ust. 6 pkt 1 ustawy nakłada na cudzoziemca obowiązek opuszczenia terytorium RP w terminie 30 dni od dnia, w którym taka decyzja o cofnięciu jej zezwolenia na pobyt czasowy stała się ostateczna. Jak się przyjmuje w orzecznictwie (vide choćby wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2015r., sygn. akt II OSK 926/14) ostateczne decyzje organów administracji publicznej na mocy art. 16 § 1 k.p.a. korzystają z domniemania legalności. Dopóki więc w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja organu administracji publicznej wydana w danej sprawie, dopóty organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest do jej uwzględnienia przy wydawaniu swojego rozstrzygnięcia. Ostateczna decyzja może zostać bowiem wzruszona w jednym z trybów nadzwyczajnych, Decyzja ta, jednak z uwagi na jej wydanie w granicach innej sprawy, niż ta rozpatrywana obecnie przez Sąd, nie mogła być przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu. W celu jej wzruszenia bowiem zainteresowana musi zainicjować odrębne postępowanie administracyjne. Z tych względów Sąd nie była uprawniony do badania legalności decyzji Wojewody [...]. Należy przypomnieć, iż przepis art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach ma charakter obligatoryjny i zobowiązuje organ administracji publicznej do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, w przypadku uznania, iż cudzoziemiec dopuścił się nielegalnego pobytu. Już samo stwierdzenie faktów odpowiadających hipotezie powyższych przepisów uzasadnia zastosowania sankcji w postaci zobowiązania cudzoziemca do powrotu oraz orzeczenia zakazu ponownego wjazdu przez określony czas. Taka konstrukcja normy prawnej ma przede wszystkim na celu dyscyplinowanie cudzoziemców w przedmiocie przestrzegania przepisów ustanowionych dla zapewnienia kontroli wjazdu i pobytu cudzoziemców. Wobec powyższego wynikająca z art. 7 K.p.a. zasada, iż sprawę należy załatwić zgodnie z wnioskiem strony o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny uwzględniając słuszny interes strony - doznaje istotnego ograniczenia. Zastosowanie w/w zasady nie może bowiem prowadzić do naruszenia przepisów prawa materialnego. Pogląd taki opiera się na założeniu, że zasada powyższa ma zastosowanie tylko w odniesieniu do decyzji opartych na zasadzie uznania administracyjnego, podczas gdy w niniejszym postępowaniu o treści rozstrzygnięcia wprost rozstrzyga przepis prawa materialnego. Powyższy pogląd jest ugruntowany zarówno w doktrynie (G. Łaszczyca, C. Martysz i A. Matan: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz; Zakamycze 2005 s. 130 - 131), jak również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2002 r., sygn. akt II SA 3126/00, lex nr 81779, czy wyrok NSA z dnia 6 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 297/06; niepubl.). Z ustalonego prawidłowo w trakcie postępowania administracyjnego stanu faktycznego oraz analizy przepisów przeprowadzonej w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wynika, że w sprawie nie znajdują zastosowania postanowienia art. 303 ust. 1 ustawy, wykluczające wydanie lub wykonanie decyzji organu I instancji, w tym także postanowienia art. 348 czy art. 351 tej samej ustawy uzasadniające udzielenie skarżącej zgody na pobyt ze względów humanitarnych czy zgody na pobyt tolerowany. Prawidłowo organy przyjęły, że nie występuje przesłanka, o której mowa w art. 348 pkt 2 ustawy, w myśl której cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium RP, jeżeli zobowiązanie go do powrotu naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. Skarżąca nie wykazała wieloletnich i bardzo silnych więzi z krajem goszczącym. Wjechała jako osoba dorosła, pozostawiając na [...] małoletniego syna. W Polsce przebywała jedynie w związku z potrzebą wykonywania pracy i tym samym zarobkowania. Więzi prywatne natomiast łączą ją z obywatelem [...], który jednocześnie ze skarżącą został zobowiązany do powrotu do kraju pochodzenia (vide wyrok WSA z dnia 20 października 2016r., sygn. akt IV SA/Wa 1104/16). Ponadto wyraźnie skarżąca oświadczyła, że nie obawia się powrotu do kraju pochodzenia, nie spotkają ją tam represje i narażenie na utratę życia lub zdrowia (art. 348 pkt 1) i art. 351 pkt 1 ustawy). Stąd też słusznie organy uznały, że nie występują przesłanki do nie wydania decyzji o zobowiązaniu skarżącej do powrotu. Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i ją oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.