IV SA/Wa 1106/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2013 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Wojewody [...]. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewody [...]. na rzecz skarżącej J. O. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] marca 2013 r. znak: [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r. znak: [...] Wójta Gminy G. w przedmiocie wymeldowania J. O. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w miejscowości P. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewoda [...] wskazał, że inicjatorem postępowania o wymeldowanie J. O. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w miejscowości P. był K. O. W toku postępowania administracyjnego K. O. wyjaśnił, że J. O. w przedmiotowym lokalu nie zamieszkuje od około dwóch lat. Przyjeżdża do niego sporadycznie – po odbiór korespondencji i obecnie mieszka w W. prowadząc tam działalność gospodarczą. Z kolei J. O. wskazała, że zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania i posiada tam wszystkie swoje rzeczy. Jednakże z uwagi na charakter wykonywanej pracy nie przebywa stale w przedmiotowym lokalu, ale jest w nim co najmniej raz w tygodniu na dwie noce, weekend, a czasami na dłużej. Korzysta z wschodniej części przedmiotowego lokalu, którą przyznano jej do używania na mocy wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] grudnia 2005 r. w sprawie o sygn. akt [...]. Fakt zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu przez J. O. i przebywania w nim kilka razy w miesiącu potwierdził Kierownik Posterunku Policji w G. w piśmie z dnia 19 lipca 2012 r. Wojewoda [...] przytoczył ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zeznania świadków przesłuchanych przez organ pierwszej instancji na okoliczność zamieszkiwania J. O. w miejscu stałego pobytu. Świadek K. P. - sąsiadka J. O. wskazała, że wymieniona obecnie nie przebywa w lokalu nr [...] przy ul. [...] w P. Podobnie zeznała S. K. oświadczając, że nie widuje J. O., a ostatni raz widziała ją w ubiegłym roku, ale nie potrafi wskazać kiedy. Powyższe potwierdziła również J. D., która dodatkowo wskazała, że gdyby J. O. mieszkała w miejscu stałego zameldowania, widywałaby ją jak wynosi wodę czy też rozwiesza pranie. Od jesieni 2011 r. do końca zimy 2012 r. widziała J. O. tylko raz. Przesłuchany w charakterze świadka T. G. zeznał, że zna J. O. z widzenia i widzi ją sporadycznie. Dodał, że gdyby mieszkała w przedmiotowym lokalu to widziałby ją codziennie. Mieszka bowiem w budynku położonym w bliskiej odległości od lokalu nr [...] przy ul. [...] , widzi kto przebywa na podwórku i czy w mieszkaniu J. O. świecą się światła. Dalej K. M. wyjaśniła, że w okresie od 20 sierpnia 2012 r. do 28 października 2012 r. nie widziała J. O., a ostatnio widziała ją w miejscu stałego zameldowania około 2 miesiące temu. Zaś świadek J. R. wskazała, że czasami widzi J. O. jak idzie ulicą lub jedzie pociągiem. W tym roku nie widziała jej, ale w poprzednim widziała ją, ale nie pamięta ile razy. Organ uznał zeznania wyżej wymienionych świadków za logiczne, wzajemnie się potwierdzające i tym samym wystarczające, aby jednoznacznie stwierdzić, że J. O. nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w P. W ocenie organu wyżej wymieni świadkowie zgodnie zeznali, że J. O. nie mieszka na stałe w miejscu stałego zameldowania, a jedynie sporadycznie do niego przyjeżdża. Wojewoda [...] nie dał natomiast wiary zeznaniom A. O. córki J. i K. O., która zeznała, że mama zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania i przebywa w przedmiotowego lokalu w zależności od tego jak pracuje. Czasami nocuje u rodziny w W., bądź wyjeżdża na urlop. Organ uznał, że jako córka jest osobą bezpośrednio zainteresowaną wynikiem postępowania. W sprzeczności z pozostałymi dowodami organ uznał zeznania świadków E. G. oraz A. K.. E. G. wskazała, że J. O. mieszka w miejscu stałego zameldowania, ale z uwagi na charakter wykonywanej pracy często przebywa i nocuje w W. A. K. zaś wyjaśniła, że J. O. mieszka w przedmiotowym lokalu z córką, widzi jak pali się światło i oświadczyła, że w okresie wiosenno-letnim częściej widuje J. O. niż w okresie zimowym. Organ pominął natomiast zeznania M. O., która nie potrafiła w sposób jednoznaczny wskazać czy J. O. mieszka w miejscu stałego zameldowania. Świadek wskazała jedynie, że z wiadomości jakie posiada, to J. O. podczas nieobecności w miejscu stałego zameldowania przebywa w W. Zdaniem organu zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził faktu, że J. O. "nie straciła kontaktu z domem" oraz że przyjeżdża do niego w każdym miesiącu w okresie sobotnio-niedzielnym. J. O. przyznała, że z uwagi na charakter wykonywanej pracy codzienne dojeżdżanie z miejsca stałego zameldowania byłoby uciążliwe. W ocenie organu oznacza to, że dobrowolnie zrezygnowała z zamieszkiwania w miejscu stałego zameldowania i centrum życiowe przeniosła do W. Skargę do Sądu na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2013 r. wniosła J. O. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 15 ust. 2 w związku z art. 6 ust. ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że lokal nr [...] przy ulicy [...] w miejscowości P. złożony jest z dwóch odrębnych mieszkań, wynajętych w drodze umowy od P. S.A. Zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w O. orzekającym o rozwodzie małżeństwa J. i K. O. każde z małżonków otrzymało odrębne mieszkanie. Mieszkanie, w którym wraz z córką mieszka skarżąca J. O. zostało przez nią wyremontowane i wyposażone w niezbędne meble i sprzęt. W nim prowadzi gospodarstwo domowe, posiada tam swoje rzeczy. K. O. nigdy nie miał dostępu (kluczy) do tego mieszkania ani nie miał tam swoich rzeczy. W ocenie skarżącej organ pierwszej instancji naruszył art. 7 k.p.a. i nie podjął wszystkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ pierwszej instancji nie uwzględnił faktu, że przedmiotowy lokal jest podzielony na dwa odrębne mieszkania, a zeznania świadków w oparciu, o które zostało wydane zaskarżone rozstrzygnięcie są stronnicze i niezgodne z prawdą. Skarżąca podniosła, że świadek K. P. jest w zmowie z K. O., a jej zeznania są rozbieżne z zeznaniami jej córki K. M. Natomiast świadkowie T. G. i J. D. zeznawali wyłącznie w obecności K. O., a ich zeznania są niespójne. Skarżąca J. O. stoi na stanowisku, że nie opuściła miejsca stałego pobytu i zamierza mieszkać cały czas w przedmiotowym lokalu, a tym samym brak podstaw do wymeldowania jej z przedmiotowego lokalu na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia 4 września 2013 r. pełnomocnik skarżącej wniosła o zwrot kosztów postępowania oraz przeprowadzenie, na zasadach art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dowodu uzupełniającego z dokumentów: protokołu nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w O., pisma Urzędu Gminy G. z dnia 19 sierpnia 2013 r. w sprawie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, pisma Urzędu Gminy G. z dnia 7 listopada 2012 r. w sprawie zamieszkania J. O. w W. przy ul. [...], 5 zdjęć przedmiotowego lokalu. Pełnomocnik skarżącej zaskarżonej decyzji zarzuciła ponadto naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. oraz art. 17 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (j.t. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 powołanej ustawy, w wersji obowiązującej od dnia 31 grudnia 2012 r., organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Oznacza to, iż do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: faktyczne opuszczenie lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sadów administracyjnych przyjmuje się, że z sytuacją faktycznego opuszczenia lokalu mamy do czynienia wtedy, gdy osoba dobrowolnie rezygnuje z zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, zatem zrywa wszelkie z nim więzi, koncentrując swe centrum życiowe w innym lokalu. Warunkiem decydującym, o wymeldowaniu danej osoby jest więc ustalenie przez organ administracji, czy dana osoba faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego i czy opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy administracji nie ustaliły w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżąca nie przebywa w spornym lokalu, opuściła miejsce pobytu stałego, dobrowolnie rezygnując z zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, a więc zerwała wszelkie z nim więzi, koncentrując swe centrum życiowe w innym lokalu. A tylko w takim przypadku można by było uznać, że spełnione zostały przesłanki do orzeczenia o wymeldowaniu skarżącej z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w miejscowości P. Materiał dowodowy zebrany w toku postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie jest rozbieżny. Część materiału dowodowego, za którym opowiedziały się organy wskazuje, że skarżąca opuściła miejsce stałego zameldowania, natomiast część materiału dowodowego wskazuje, że skarżąca nie opuściła w sposób trwały swojego miejsca stałego zameldowania. W takiej sytuacji materiał dowodowy musi być bardziej precyzyjny, a jego ocena dokładniejsza. Nie mogą pozostawać okoliczności, które nie zostały dokładnie wyjaśnione i jednocześnie budzą wątpliwości. W dniu [...] sierpnia 2012 r. była przeprowadzona wizja lokalu nr [...] przy ul. [...] we wsi P., z której to wizji sporządzony został protokół. Z protokołu wynika, że lokal po lewej stronie korytarza zajmuje J. O., która była obecna w czasie wizji. Mieszkanie jest umeblowane, kuchnia wyposażona w sprzęt gospodarstwa domowego. Widać, że mieszkanie jest zamieszkałe, kuchnia i łazienka są używane. Stwierdzono, że w lokalu jest centralne ogrzewanie i woda. Należy zgodzić się z zarzutem skargi, że ten materiał dowodowy został całkowicie pominięty przez organy i nie dokonano jego oceny. Jednocześnie w toku postępowania sądowego skarżąca przedstawiła zdjęcia, z których wynika, że w kuchni znajduje się zlewozmywak, w łazience znajduje się umywalka, pralka automatyczna, kabina prysznicowa. Skarżąca oświadczyła, że ścieki z tych urządzeń odprowadzane są rurą dwusetka do wykopanego dołka. Okoliczność ta ma o tyle znaczenie, że świadkowie zeznawali w sprawie, że nie widzą skarżącej wynoszącej z mieszkania wody w wiadrze i na tej podstawie wnioskowali, że nie mieszka w miejscu zameldowania. Świadkowie ci zeznawali również, że w mieszkaniu nie świeci się światło, co świadczy, że skarżąca w nim nie przebywa. Należy jednak zauważyć, że w toku postępowania wskazywano, że w lokalu zamieszkuje córka stron. Okoliczność ta winna być wyjaśniona, gdyż fakt zamieszkiwania córki stron w przedmiotowym lokalu może wpływać na ocenę zeznań świadków. Jak już wyżej wskazano o opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Faktem jest, co potwierdza również skarżąca, że opuszcza ona swoje miejsce stałego zamieszkiwania w związku z wykonywaną pracą. Według skarżącej, na każdy weekend wraca do domu we wsi P. Okoliczność, jak często skarżąca przyjeżdża do miejsca stałego zameldowania jest sporna w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 października 1982 r. (SA/Kr 599/82, ONSA 1982/2/96) stwierdził, że nie jest nigdzie określony czas, przez jaki dana osoba musi przebywać poza miejscem zamieszkania, aby uznać można było, iż nie ma ona zamiaru pozostawania w miejscu zameldowania. Zatem sam fakt krótszego, czy też dłuższego przebywania poza miejscem zamieszkania nie przesądza o jego trwałym opuszczeniu. W zależności od okoliczności faktycznych konkretnej sprawy, organ administracji ma ocenić zamiar danej osoby opuszczenia danego lokalu poprzez zwrócenie uwagi na to jaka jest przyczyna przebywania poza domem, czy wyraża wolę koncentracji swoich interesów osobistych i majątkowych w innym miejscu przebywania. W przedmiotowej sprawie organy w tym zakresie ustaliły jedynie to, że skarżąca w związku z pracą przebywa w W. Orzekając o wymeldowaniu organy uznały, że skarżąca opuściła trwale miejsce stałego zameldowania, a tym samym uznały, że lokal nr [...] przy ulicy [...] w P. przestał stanowić centrum jej spraw życiowych. Wobec stanowiska skarżącej reprezentowanego w toku postępowania administracyjnego należało ustalić, gdzie w tej sytuacji skarżąca przeniosła swoje centrum życiowe. Organ I instancji podjął próbę ustalenia miejsca zamieszkania skarżącej w W. ale dowód ten nie został wyegzekwowany – pismo Urzędu Gminy G. z dnia 7 listopada 2012 r. do Urzędu Gminy W., na które brak odpowiedzi. W toku postępowania sądowego skarżąca oświadczyła, że w W. ma siostrę i brata, u których nocuje. Sytuacja, w której zatrzymuje się u nich na jedną do dwóch nocy trwa od dwóch lat. Siostra mieszka przy ul. [...] a brat w Z. Materiał dowodowy winien być uzupełniony o ustalenia, gdzie mieszka skarżąca przebywając w pracy w W. lub innych miejscowościach. Pozwoli to organowi ocenić, czy istniał zamiar skarżącej opuszczenia miejsca stałego zameldowania i koncentracji swoich spraw życiowych w innym miejscu poza lokalem w miejscowości P. Ustalając miejsce pobytu skarżącej w W., skarżąca nie może zasłaniać się stwierdzeniem, że jest to jej prywatna sprawa. Brak współpracy skarżącej z organem w wyjaśnieniu tej kwestii również podlegać będzie ocenie. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie wskazuje żeby lokal nr [...] przy ulicy [...] w P. był lokalem opuszczonym. Skarżąca podnosiła, że przeprowadziła remont swojego mieszkania, należy zatem ustalić kiedy był przeprowadzony ten remont. W toku postępowania sądowego skarżąca udokumentowała, że w lipcu 2012 r. dokonała wymiany pokrycia dachu szopy drewnianej i wymiany deskowania. Powyższe pozwala uznać, że materiał dowodowy w sprawie nie został zgromadzony w sposób wystarczający do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Dopiero uzupełnienie go o dalsze istotne okoliczności w sprawie, pozwoli organowi ocenić jaki jest charakter opuszczenia lokalu przez skarżącą i czy faktycznie spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pozwalające na wymeldowanie jej z miejsca stałego zameldowania. Ponieważ materiał dowodowy w sprawie nie został zebrany w sposób wyczerpujący, spowodowało to niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, tym samym w toku postępowania doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ uzupełni materiał dowodowy w zakresie wskazanym powyżej i dokona ponownej oceny zasadności wniosku o wymeldowanie. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt lit. c, art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy.