IV SA/Wa 1108/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA – Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 6 października 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. B. B. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że jest bezrobotny, nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych, a "pieniądze na bieżące wydatki (...) pożycza od żony". Skarżący oświadczył, że pozostaje z żoną z rozdzielności majątkowej i dołączył do wniosku m.in. kopie umowy majątkowej małżeńskiej (wypis aktu notarialnego). Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 30 lipca 2014 r. odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Pismem z dnia 26 sierpnia 2014 r. B. B. wniósł sprzeciw od postanowienia z dnia 30 lipca 2014 r. Zarządzeniem z dnia 3 września 2014 r. skarżący został wezwany do: a) przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych (bieżących, lokacyjnych) będących w posiadaniu skarżącego i jego żony uwzględniających operacje na tych rachunkach w okresie ostatnich trzech miesięcy (ewentualnie oświadczenia o nieposiadaniu rachunku bankowego), b) wskazania dochodu osiąganego przez jego żonę i nadesłania dokumentu potwierdzającego wysokość tego dochodu, c) nadesłania szczegółowego wykazu wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie (m.in. zakup żywności, odzieży, środków czystości, leków, utrzymanie mieszkania) oraz inne potrzeby wraz z określeniem wysokości, w tym także ich udokumentowanie za pomocą kopii faktur i rachunków, d) nadesłania aktualnego zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego, że skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna i nie ma prawa do zasiłku dla bezrobotnych - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie podał, że ze względu na stan zdrowia nie ma możliwości udokumentowania zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z wniesieniem w dniu 26 sierpnia 2014 r. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 30 lipca 2014 r., który nie został przez Sąd odrzucony postanowienie to utraciło moc. Trzeba podkreślić na wstępie, że w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy ciężar wykazania przesłanek uprawniających do uzyskania tego prawa spoczywa w całości na stronie, natomiast Sąd (referendarz) może uzupełnić obraz sytuacji bytowej strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, jedynie o informacje znane mu urzędu lub dane wynikające z akt sprawy. Sąd nie ma natomiast możliwości zwrócenia się o przedstawienie dodatkowych dokumentów do innych instytucji i organów, bowiem niedopuszczalne jest prowadzenie przez sąd z urzędu dochodzenia mającego na celu ustalenie rzeczywistego stanu majątkowego strony zgłaszającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli ustalone w powyższy sposób dane okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości oraz stanu rodzinnego strony wnioskującej o prawo pomocy lub budzą wątpliwości Sądu (referendarza), strona - stosownie do art. 255 ppsa – jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wezwanie w tej sprawie powinno być precyzyjne, wskazywać zakres dodatkowego oświadczenia lub listę dokumentów oczekiwanych przez Sąd (referendarza), a jego zakres powinien być adekwatny do treści informacji, jakie w ocenie referendarza (Sądu) są niezbędne do rozpoznania wniosku strony o przyznanie prawa pomocy. Rodzaje dokumentów źródłowych oraz okresy, za jakie mogą być udostępniane dane o majątku, dochodach o stanie rodzinnym, określa § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Mając na uwadze przedstawione okoliczności należy przypomnieć, że B. B. ubiegał się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Powinien zatem wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ppsa). Tymczasem skarżący nie wywiązując się z obowiązku nadesłania dodatkowych informacji dotyczących jego stanu majątkowego, uniemożliwił rzetelną analizę jego zdolności płatniczych, a w konsekwencji ustalenie, czy jego sytuacja spełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa. Z oświadczenia złożonego przez wnioskodawcę wynika bowiem, że jest bezrobotny, nie otrzymuje zasiłku, a "pieniądze na bieżące wydatki pożycza od żony", z którą pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej. W związku z tym powstały zasadnicze wątpliwości co do tego, czy dochody otrzymywane przez żonę skarżącego są wystarczające do tego, by skarżący pokrył koszty postępowania sądowego (w całości lub w części). Wezwanie z dnia 9 września 2014 r., skierowane do skarżącego w wykonaniu zarządzenia z dnia 3 września 2014 r. obejmowało dokumenty i oświadczenia pozwalające ustalić okoliczności istotne dla rozpoznania wniosku, a niewyjaśnione dostatecznie przez wnioskodawcę. Wyciągi z rachunków bankowych skarżącego i jego żony, dokument potwierdzający wysokość otrzymywanego przez nią dochodu, oświadczenie o niezbędnych wydatkach, pozwoliłyby zweryfikować wiarygodność oświadczenia skarżącego o niemożności pokrycia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Wyjaśnić trzeba, że powołanie się przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy na rozdzielność majątkową, pozostaje bez znaczenia dla oceny zasadności tego wniosku. Z punktu widzenia spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy istotne jest bowiem to, że żona skarżącego partycypuje w wydatkach związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Rozdzielność majątkowa małżeńska odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, nie zaś do ich wzajemnych obowiązków, w tym prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza bowiem stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków. Dochody i obciążenie finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym lub nawet małżonków mieszkających osobno w warunkach rozdzielności majątkowej, lecz zobowiązanych na mocy art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do wspólnego zaspokajania potrzeb rodziny, współkształtują sytuację finansową wnioskującego o prawo pomocy (por. np. post. NSA z 25 października 2011 r., II FZ 627/11, CBOSA). Już tylko z tych względów argumentacja skarżącego sugerująca trudności w uzyskaniu od małżonki informacji o jej sytuacji materialnej i środków na pokrycie kosztów postępowania nie może zostać uwzględniona. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że w toku postępowania skarżący wskazywał na pomoc finansową uzyskiwaną od małżonki. Mając na uwadze przestawione powyżej okoliczności, przypomnieć należy, że z treści art. 246 § 1 ppsa jednoznacznie wynika, iż to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania, jeżeli zaś strona postępowania uchyla się od złożenia niezbędnych do oceny jej sytuacji materialnej dokumentów, to brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.