IV SA/Wa 1110/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia O. o przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) maja 2008r. Nr (...) w przedmiocie odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na prawach strony postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Stowarzyszenie O. zwróciło się Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z żądaniem zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie wszczętej ze skargi Stowarzyszenia na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) maja 2008 r., którym organ ten utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia do uczestnictwa na prawach strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji położonej przy ul. (...) w W. Na obecnym etapie postępowania koszty, do których poniesienia zobowiązana jest strona skarżąca sprowadzają się do wpisu od skargi (w kwocie 100 zł), ewentualnej opłaty kancelaryjnej za sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę (100 zł). Ponadto w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej Stowarzyszenie zobowiązane być może do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Wniosek Stowarzyszenia dotyczy wyłącznie zwolnienia od kosztów sądowych. Oznacza to, że Stowarzyszenie powinno wykazać, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art..246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz., U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżące Stowarzyszenie podało, że prowadzi jedynie działalność niezarobkową polegającą na ochronie obiektów historycznych w W. i mającą na celu zachowanie walorów architektoniczno-urbanistycznych W. Uzasadniając swój wniosek Stowarzyszenie oświadczyło, że nie prowadzi działalności gospodarczej oraz nie generuje żadnych przychodów, jak również nie pobiera składek członkowskich. Ponadto wskazało, że nie posiada rachunku bankowego ani nie ma żadnych środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania. Członkowie Stowarzyszenia podejmują wszystkie działania społecznie. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że Stowarzyszenie prowadzi działalność na rzecz ochrony istniejących obiektów historycznych oraz podejmuje działania mające na celu zachowanie walorów architektoniczno - urbanistycznych miasta W. Każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Stowarzyszenie w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, winno uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych ze statutową działalnością i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Wskazać bowiem należy, że Stowarzyszenie prowadząc działalność na rzecz ochrony istniejących obiektów historycznych oraz podejmując działania mające na celu zachowanie walorów architektoniczno - urbanistycznych miasta W., potencjalnie związane z udziałem w postępowaniach sądowych, wnosząc skargę winno się liczyć z koniecznością pokrycia kosztów wszczętego postępowania i powinno gromadzić na cele ewentualnych postępowań sądowoadministracyjnych odpowiednie kwoty. Stosownie do art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie z zachowaniem obowiązujących przepisów może zatem przyjmować darowizny, spadki i zapisy, jak również korzystać z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie może także prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Zgodnie z art. 34 Prawa o stowarzyszeniach, dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 sierpnia 2007 r., II OZ 672/07 niepubl., z dnia 19 września 2007 r., II OZ 774/07 niepubl.) Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (sygn. akt II OZ 1433/06) należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Sąd wskazał ponadto, iż Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. W tej sytuacji Sąd doszedł do wniosku, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu Stowarzyszeniu prawa pomocy, skoro Stowarzyszenie nie wykorzystało przewidzianych w prawie możliwości na zgromadzenie środków finansowych, choćby w postaci pobierania składek członkowskich. Z tych względów orzeczono jak w sentencji, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.